Mở rộng thị trường, định vị lại giá trị gạo Việt

Mở rộng thị trường xuất khẩu gạo Việt

Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản diễn ra ngày 30/7 ở TP.HCM, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã trình bày chuỗi giải pháp trọng tâm nhằm hưởng ứng chỉ đạo từ Chính phủ về mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp được giao nhiệm vụ phấn đấu tăng trưởng khoảng 4% và tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành vượt mốc 74 tỷ USD trong năm 2026, ngành hàng lúa gạo tiếp tục thể hiện vai trò là một trong những trụ cột xuất khẩu chiến lược.

Đối với thị trường tiêu thụ, Philippines hiện vẫn duy trì vị thế là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, việc quốc gia này điều chỉnh và áp dụng nhiều chính sách quản lý nhập khẩu mới trong thời gian gần đây đã gia tăng không ít rào cản cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước, dù nhu cầu tiêu dùng thực tế tại địa phương vẫn ở mức rất cao.

Đứng trước thực trạng đó, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam Đỗ Hà Nam đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần chủ động làm việc với phía cơ quan quản lý Philippines. Đồng thời, việc thúc đẩy cơ chế đối thoại thường xuyên giữa hiệp hội lương thực hai nước sẽ giúp xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh, chuyển dịch mối quan hệ từ ứng phó tình huống sang hợp tác chiến lược lâu dài.

Bên cạnh thị trường truyền thống, việc hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng quy mô xuất khẩu sang khu vực châu Phi và các thị trường mới nổi được đánh giá là bước đi cấp thiết. Chiến lược đa dạng hóa đối tác thương mại giúp ngành lúa gạo chủ động phân tán rủi ro, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào một vài khu vực nhất định.

Song hành với bài toán thị trường, gia tăng giá trị kinh tế cho hạt gạo thông qua việc xây dựng thương hiệu quốc gia được xác định là hướng đi mang tính sống còn. Mặc dù Việt Nam đã sở hữu nhiều dòng lúa gạo chất lượng cao lừng danh như ST25 hay Jasmine, thương hiệu gạo Việt Nam trên bản đồ nông sản toàn cầu vẫn chưa đạt đến tầm vóc tương xứng.

Hiệp hội Lương thực Việt Nam kiến nghị cơ quan chức năng sớm triển khai Đề án xây dựng thương hiệu gạo quốc gia, lấy nền tảng là các giống gạo phẩm cấp cao. Việc định vị lại giá trị nông sản sẽ giúp ngành lúa gạo Việt Nam từng bước thoát khỏi cái bẫy cạnh tranh bằng giá rẻ, hướng tới cạnh tranh bằng chất lượng và uy tín thương hiệu trên thị trường thế giới.

Hoàn thiện liên kết chuỗi sản xuất gạo Việt

Hướng tới giai đoạn thu hoạch cao điểm của vụ Hè Thu và Thu Đông, công tác điều hành thị trường nội địa đóng vai trò vô cùng quan trọng nhằm giữ vững mặt bằng giá lúa ổn định. Việc kiểm soát tốt giá cả không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động nguồn vốn thu mua mà còn bảo đảm mức lợi nhuận hợp lý cho người trồng lúa, loại bỏ nguy cơ diễn ra tình trạng được mùa nhưng mất giá.

Để hỗ trợ doanh nghiệp lập kế hoạch kinh doanh hiệu quả, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đề nghị ngành nông nghiệp cập nhật và cung cấp sớm các thông tin chi tiết về cơ cấu giống, diện tích gieo sạ cũng như tiến độ sản xuất theo từng vùng ngay sau khi xuống giống. Nguồn dữ liệu chuẩn xác sẽ là cơ sở để doanh nghiệp dự báo nguồn cung, xây dựng phương án thu mua và triển khai hoạt động xúc tiến thương mại từ sớm.

Bên cạnh yếu tố sản xuất, những điểm nghẽn về cơ chế tài chính và chính sách tín dụng đang đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt từ các bộ, ngành liên quan. Hiệp hội kiến nghị Ngân hàng Nhà nước tiếp tục thiết kế các gói tín dụng linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi cho cả doanh nghiệp và người nông dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi phục vụ cho hoạt động thu mua, chế biến và dự trữ lúa gạo.

Một rào cản lớn khác trong thực tiễn là phương thức thanh toán và quy định về chứng từ hóa đơn khi doanh nghiệp thu mua trực tiếp từ người dân. Do quy định hiện hành còn chưa đồng bộ với đặc thù giao dịch nông nghiệp, phần lớn doanh nghiệp buộc phải thực hiện thu mua thông qua lực lượng thương lái trung gian.

Điều này làm tăng chi phí vận hành và cản trở việc hình thành chuỗi liên kết giá trị trực tiếp giữa doanh nghiệp và nông dân. Do đó, sự phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ngân hàng Nhà nước cùng Bộ Tài chính nhằm ban hành cơ chế thanh toán linh hoạt, phù hợp thực tế sẽ là chìa khóa tháo gỡ điểm nghẽn này.

Sự chủ động đồng hành của Hiệp hội Lương thực Việt Nam cùng các bộ, ngành trong việc tháo gỡ khó khăn chính sách sẽ giúp cộng đồng doanh nghiệp sẵn sàng nguồn hàng chất lượng cao. Đây chính là bệ phóng vững chắc để ngành lúa gạo Việt Nam hoàn thành xuất sắc các mục tiêu tăng trưởng, góp phần nâng cao đời sống người nông dân và khẳng định vị thế nông sản Việt trên thị trường quốc tế.