Mạnh tay điều chuyển vốn khỏi dự án giao thông chậm giải ngân

Mặt bằng và vật liệu phải được tháo gỡ

Đến nay, các dự án giao thông trọng điểm mới giải ngân trên 95.000 tỷ đồng, thấp hơn mức gần 50% của bình quân cả nước. Tiến độ chậm tập trung ở một số dự án vốn lớn, trong đó nguyên nhân chủ yếu nằm ở thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu xây dựng.

Theo Thông báo 497/TB-VPCP ngày 24/9/2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu xử lý dứt điểm các vướng mắc, không để dự án chậm tiến độ kéo dài và điều chuyển vốn từ nơi giải ngân chậm sang dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Nhóm dự án giải ngân dưới 5% đang là điểm nghẽn lớn. Một số công trình chưa thể tăng tốc do còn trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc xử lý thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Với đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Bộ Xây dựng phải khẩn trương hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, lựa chọn tư vấn quốc tế lập báo cáo nghiên cứu khả thi và thuê đơn vị thẩm tra. Các địa phương phải đẩy nhanh khu tái định cư và giải phóng mặt bằng.

Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng còn phải hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi và đàm phán hiệp định xây dựng cầu chung qua biên giới. Cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình vướng thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư. Các dự án Vành đai 4 Vùng Thủ đô và Vành đai 3 TPHCM tiếp tục được yêu cầu tập trung xử lý mặt bằng và điều hòa vốn.

Vật liệu xây dựng cũng phải được xử lý đồng thời. Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng được giao rà soát trữ lượng các mỏ và điều phối vật liệu liên vùng, liên tỉnh. Các địa phương phải đẩy nhanh cấp phép, tăng công suất mỏ và hoàn thành bàn giao 100% mặt bằng trong tháng 10/2026.

Đây là điều kiện trực tiếp để nhà thầu tăng thiết bị, nhân lực và khối lượng thi công. Khi mặt bằng và vật liệu chưa sẵn sàng, vốn được bố trí cũng khó chuyển thành khối lượng thực hiện.

Điều chuyển vốn khỏi dự án chậm

Thủ tướng yêu cầu kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt hơn hoặc chuyển vào khoản chưa phân bổ. Kết quả giải ngân cũng sẽ là tiêu chí quan trọng khi bố trí vốn cho những năm sau.

Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính phải rà soát từng dự án, xác định nguyên nhân chậm giải ngân và làm rõ trách nhiệm nếu chậm do nguyên nhân chủ quan. Với các dự án chưa đủ điều kiện giải ngân, kế hoạch vốn phải được rà soát để điều chỉnh giảm.

Bộ Tài chính đồng thời được giao nghiên cứu tạm ứng vốn ngân sách Trung ương cho các địa phương giải ngân tốt, rà soát kế hoạch phát hành trái phiếu Chính phủ và thực hiện điều chuyển vốn theo khả năng hấp thụ thực tế. Đối với các dự án đường sắt lớn, Bộ Tài chính phối hợp rà soát phương án điều chỉnh giảm vốn theo đề nghị của Bộ Xây dựng.

Tại các địa phương, yêu cầu được đặt vào những phần việc cụ thể. Hà Nội phải đẩy nhanh các tuyến đường sắt đô thị và Vành đai 4; TPHCM tập trung thi công Vành đai 3 và chủ động điều hòa vốn giữa các dự án thành phần; Phú Thọ tháo gỡ thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình. Các địa phương phải đẩy nhanh tái định cư, giải phóng mặt bằng và cấp phép mỏ vật liệu.

Với doanh nghiệp xây dựng, vật liệu và các đơn vị cung ứng, tiến độ giải ngân quyết định trực tiếp khả năng triển khai công việc trên công trường. Khi vốn được điều chuyển về dự án có khả năng thi công, mặt bằng được bàn giao và nguồn vật liệu được khơi thông, khối lượng xây lắp mới có thể tăng nhanh.

Tuy nhiên, yêu cầu tiến độ vẫn phải đi cùng chất lượng. Thủ tướng yêu cầu tuân thủ đầy đủ quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn, không chạy theo giải ngân mà bỏ qua chất lượng công trình. Điểm cần xử lý trong những tháng cuối năm là đưa vốn vào đúng dự án, đúng thời điểm và đúng khả năng hấp thụ. Với những dự án chưa thể giải ngân, việc điều chuyển vốn sẽ giúp tránh tình trạng vốn nằm chờ, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho các công trình có thể triển khai ngay.