Khung quản lý mới đối với trạng thái vàng của tổ chức tín dụng

Xác định trạng thái vàng theo dữ liệu thực và thời điểm cuối ngày

Thông tư này thay thế quy định đã áp dụng hơn một thập kỷ trước, đồng thời thiết lập các giới hạn mới phù hợp hơn với phạm vi hoạt động và tính chất từng nhóm tổ chức tín dụng được phép tham gia thị trường vàng miếng.

Điểm cốt lõi của Thông tư 82/2025 là việc làm rõ nguyên tắc xác định trạng thái vàng của tổ chức tín dụng. Theo quy định, trạng thái vàng được xác định tại thời điểm cuối ngày làm việc, qua đó bảo đảm việc theo dõi, giám sát được thực hiện trên cơ sở dữ liệu cập nhật và phản ánh đầy đủ các giao dịch phát sinh trong ngày.

Cách tính trạng thái vàng được xây dựng trên nền tảng tổng hợp nhiều yếu tố liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu vàng. Cụ thể, trạng thái vàng bao gồm khối lượng vàng miếng do tổ chức tín dụng sản xuất; khối lượng vàng nguyên liệu đã sử dụng để sản xuất vàng miếng, kể cả phần hao hụt trong quá trình sản xuất nếu có. Bên cạnh đó là doanh số mua, bán vàng miếng và vàng nguyên liệu giao ngay, bao gồm cả các cam kết mua, bán đã phát sinh nhưng chưa thực hiện xong tại thời điểm xác định.

Ngoài các giao dịch trong nước, trạng thái vàng còn được tính trên cơ sở doanh số xuất khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu, bao gồm cả các cam kết xuất nhập khẩu. Cách tiếp cận này cho thấy việc xác định trạng thái vàng không chỉ dừng ở lượng vàng vật chất đang nắm giữ, mà phản ánh đầy đủ các nghĩa vụ và cam kết liên quan đến vàng của tổ chức tín dụng tại một thời điểm nhất định.

Thông tư đồng thời loại trừ khỏi trạng thái vàng các số dư phát sinh từ những hoạt động đã tồn tại trước ngày 10/1/2013. Các hoạt động này bao gồm huy động và cho vay vốn bằng vàng theo các thông tư trước đây về chấm dứt huy động và cho vay vàng, việc chuyển đổi vàng sang đồng Việt Nam, cũng như các nghiệp vụ nhận cầm cố bằng vàng, giữ hộ vàng và sử dụng vàng vào các mục đích khác. Việc loại trừ này giúp tách bạch rõ ràng giữa các nghĩa vụ lịch sử và hoạt động vàng hiện hành, tránh làm sai lệch bức tranh trạng thái vàng thực tế của tổ chức tín dụng.

Giới hạn trạng thái vàng và yêu cầu an toàn theo vốn tự có

Trọng tâm điều chỉnh của Thông tư 82/2025 nằm ở quy định về giới hạn trạng thái vàng. Khác với Thông tư 38/2012 trước đây, vốn áp dụng một mức trần chung, quy định mới phân biệt rõ giữa các nhóm tổ chức tín dụng theo phạm vi được phép hoạt động.

Cụ thể, trạng thái vàng cuối ngày của tổ chức tín dụng được phép sản xuất vàng miếng không được vượt quá 5% so với vốn tự có của tổ chức tín dụng. Trong khi đó, đối với các tổ chức tín dụng được phép kinh doanh mua, bán vàng miếng nhưng không thuộc nhóm sản xuất, giới hạn này được ấn định ở mức không quá 2% vốn tự có. Cách phân tầng giới hạn phản ánh sự khác biệt về vai trò, mức độ tham gia thị trường và quy mô rủi ro giữa các nhóm tổ chức tín dụng.

Vốn tự có dùng để tính giới hạn trạng thái vàng được xác định là vốn tự có của tháng liền kề trước kỳ báo cáo, theo các quy định của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng. Quy định này giúp bảo đảm việc tính toán giới hạn được dựa trên dữ liệu đã được xác định, hạn chế biến động mang tính ngắn hạn và tạo sự nhất quán trong giám sát.

Một yêu cầu xuyên suốt của Thông tư là tổ chức tín dụng không được duy trì trạng thái vàng âm. Quy định này kế thừa tinh thần của các văn bản trước, đồng thời tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc an toàn, tránh tình trạng tổ chức tín dụng nắm giữ nghĩa vụ vàng vượt quá khả năng cân đối thực tế.

Trong những trường hợp cần thiết, Thông tư cho phép tổ chức tín dụng được duy trì trạng thái vàng khác với giới hạn quy định, nhưng chỉ khi có sự chấp thuận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cơ chế này tạo ra độ linh hoạt nhất định cho công tác điều hành, đồng thời vẫn giữ vai trò kiểm soát tập trung của cơ quan quản lý.

So với Thông tư 38/2012, vốn chỉ quy định mức trần 2% vốn tự có áp dụng chung cho tất cả tổ chức tín dụng, Thông tư 82/2025 đã mở rộng biên độ cho nhóm được phép sản xuất vàng miếng, đồng thời giữ nguyên mức giới hạn đối với nhóm kinh doanh mua, bán vàng miếng. Sự điều chỉnh này cho thấy cách tiếp cận quản lý theo tính chất hoạt động thay vì áp dụng một chuẩn cứng cho toàn bộ hệ thống.