Ngân hàng Nhà nước siết chặt điều kiện góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng

Mở rộng phạm vi điều chỉnh nhưng kiểm soát chặt lĩnh vực đầu tư

Thông tư này tạo ra khung pháp lý chặt chẽ hơn đối với hoạt động đầu tư, mở rộng sở hữu và tái cấu trúc vốn của hệ thống ngân hàng, nhằm nâng cao an toàn tài chính và kỷ luật thị trường.

Theo Thông tư, phạm vi điều chỉnh bao gồm các hoạt động góp vốn, mua cổ phần của ngân hàng thương mại, công ty tài chính tổng hợp và công ty tài chính chuyên ngành. Các hình thức đầu tư được cho phép khá đa dạng, từ thành lập, mua lại công ty con, công ty liên kết đến đầu tư vào doanh nghiệp khác trong nước.

Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước phân định rõ các lĩnh vực được và không được tham gia. Các ngân hàng thương mại chỉ được góp vốn, mua cổ phần trong những ngành có liên quan chặt chẽ đến hoạt động tài chính – ngân hàng như chứng khoán, bảo hiểm, quản lý và khai thác tài sản, trung gian thanh toán, thông tin tín dụng, cho thuê tài chính, bao thanh toán, tín dụng tiêu dùng, phát hành thẻ tín dụng. Đối với các lĩnh vực ngoài danh mục này, việc đầu tư chỉ được xem xét khi đáp ứng đầy đủ điều kiện và phải được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chấp thuận.

Thông tư cũng loại trừ một số trường hợp không thuộc phạm vi áp dụng, như việc ngân hàng góp vốn để thành lập tổ chức tín dụng mới hoặc mua cổ phần của tổ chức tín dụng khác theo quy định riêng của Luật Các tổ chức tín dụng. Quy định này giúp tránh chồng chéo pháp lý, đồng thời giữ vai trò điều tiết thống nhất của Ngân hàng Nhà nước.

Một điểm đáng chú ý của Thông tư 60 là việc đặt ra các điều kiện tài chính mang tính định lượng rõ ràng đối với tổ chức tín dụng trước khi được phép góp vốn, mua cổ phần.

Cụ thể, tổ chức tín dụng phải đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng trong thời gian dài liên tục trước thời điểm đề nghị. Tùy từng trường hợp, yêu cầu này có thể là 12 tháng hoặc 24 tháng liền kề. Đồng thời, ngân hàng phải tuân thủ nghiêm các giới hạn góp vốn, mua cổ phần và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới mức 3% trong thời gian xem xét.

Bên cạnh đó, kết quả kinh doanh của năm liền kề trước năm đề nghị phải có lãi và được kiểm toán độc lập. Tổ chức tín dụng cũng không được bị xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro hoặc hoạt động góp vốn, mua cổ phần trong vòng 12 tháng trước thời điểm nộp hồ sơ.

Quy trình hồ sơ và thủ tục được chuẩn hóa, tăng trách nhiệm giải trình

Thông tư 60 quy định chi tiết thành phần hồ sơ đề nghị chấp thuận, bao gồm văn bản đề nghị của tổ chức tín dụng, nghị quyết hoặc quyết định của cấp có thẩm quyền, phương án góp vốn hoặc mua cổ phần và báo cáo tài chính đã được kiểm toán.

Phương án đầu tư phải thể hiện đầy đủ các nội dung như lý do và sự cần thiết của việc góp vốn, quy mô vốn đầu tư, tỷ lệ sở hữu, tác động đến tình hình tài chính, quản trị và hoạt động của tổ chức tín dụng. Đối với trường hợp chuyển nợ thành vốn góp, hồ sơ còn phải làm rõ thực trạng khoản nợ xấu, khả năng thu hồi và phương án xử lý sau chuyển đổi.

Toàn bộ hồ sơ phải được lập bằng tiếng Việt, trường hợp sử dụng tài liệu bằng tiếng nước ngoài phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật theo quy định. Thông tư cũng cho phép nộp hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia, sử dụng chữ ký số, qua đó tạo thuận lợi về thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu kiểm soát.

Về thẩm quyền, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trực tiếp xem xét, chấp thuận các trường hợp đầu tư vào doanh nghiệp ngoài lĩnh vực tài chính – ngân hàng và việc chuyển nợ thành vốn góp. Trong khi đó, Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng được giao thẩm quyền chấp thuận việc thành lập, mua lại công ty con hoặc công ty liên kết trong các lĩnh vực được phép.

Không chỉ dừng ở khâu cấp phép, Thông tư 60 còn đặt ra yêu cầu giám sát chặt chẽ sau khi việc góp vốn, mua cổ phần được thực hiện. Tổ chức tín dụng phải duy trì liên tục các điều kiện đã được chấp thuận, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của toàn bộ thông tin cung cấp.

Đối với trường hợp tăng vốn tại công ty con hoặc công ty liên kết, Thông tư quy định rõ các điều kiện riêng, bao gồm yêu cầu về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp nhận vốn, tình trạng tuân thủ pháp luật và không bị xử phạt hành chính trong thời gian gần nhất. Tổ chức tín dụng cũng có nghĩa vụ báo cáo Ngân hàng Nhà nước trong thời hạn 5 ngày kể từ khi hoàn tất việc thay đổi vốn hoặc tỷ lệ sở hữu.

Cục Quản lý giám sát tổ chức tín dụng đóng vai trò đầu mối theo dõi, đánh giá và xử lý các vấn đề phát sinh, bảo đảm các tổ chức tín dụng tuân thủ đúng quy định của Thông tư.