Halal – “Tấm hộ chiếu” mới cho doanh nghiệp Việt Nam bước vào thị trường 2 tỷ người tiêu dùng

Từ Đà Nẵng đến Lâm Đồng, nhiều địa phương đã bắt đầu xây dựng hệ sinh thái Halal như một hướng đi chiến lược nhằm thu hút đầu tư, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Halal – động lực tăng trưởng mới của kinh tế toàn cầu

Trong bối cảnh các thị trường truyền thống ngày càng cạnh tranh gay gắt, Halal đang nổi lên như một trong những khu vực kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới. Với hơn 2 tỷ người Hồi giáo sinh sống tại hơn 100 quốc gia, nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm và dịch vụ đạt chuẩn Halal không ngừng gia tăng, tạo ra cơ hội đáng kể cho các nền kinh tế đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

Theo bà Nguyễn Phương Trà, Vụ trưởng Vụ Trung Đông - châu Phi (Bộ Ngoại giao), "Thị trường, ngành hàng Halal với quy mô, tiềm năng lớn đang trở thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế toàn cầu và mở ra nhiều cơ hội hợp tác quan trọng cho Việt Nam".

Đáng chú ý, Halal ngày nay không còn chỉ gắn với thực phẩm mà đã phát triển thành một hệ sinh thái kinh tế toàn diện, bao gồm nông nghiệp, chế biến thực phẩm, dược mỹ phẩm, logistics, du lịch, khách sạn và nhiều ngành dịch vụ khác.

Cùng quan điểm, PGS.TS Đinh Công Hoàng, Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi, nhận định: "Thị trường Halal hiện nay không còn là một thị trường ngách mà đang trở thành một trong những khu vực kinh tế có tốc độ tăng trưởng nhanh trên thế giới".

Đối với Việt Nam, lợi thế nằm ở nền sản xuất nông nghiệp đa dạng, năng lực chế biến ngày càng được nâng cao cùng vị trí địa lý thuận lợi trong chuỗi cung ứng khu vực. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, doanh nghiệp cần hiểu rằng Halal không chỉ là một chứng nhận mà còn là một hệ thống tiêu chuẩn liên quan đến văn hóa, tôn giáo, quản trị chất lượng và trách nhiệm xã hội.

Một trong những điểm đáng chú ý là hiện nay chưa có bộ tiêu chuẩn Halal thống nhất trên toàn cầu. Các thị trường khác nhau đang áp dụng những hệ thống tiêu chuẩn riêng như MS của Malaysia, GSO của các nước vùng Vịnh, HAS của Indonesia hay bộ tiêu chuẩn OIC/SMIIC của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải xác định rõ thị trường mục tiêu trước khi đầu tư xây dựng chiến lược chứng nhận phù hợp.

Việt Nam cũng đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý thông qua các tiêu chuẩn quốc gia như TCVN 12944:2020 về thực phẩm Halal, TCVN 14230:2024 về dịch vụ du lịch thân thiện với người Hồi giáo hay TCVN 14581:2025 dành cho cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống Halal. Đặc biệt, Nghị định 127/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/6/2026 được xem là bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa hoạt động sản xuất, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và phát triển hệ sinh thái Halal tại Việt Nam.

Lâm Đồng, Đà Nẵng chủ động xây dựng hệ sinh thái Halal

Nhận thấy tiềm năng của thị trường này, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng chiến lược phát triển Halal gắn với thế mạnh riêng.

Tại Lâm Đồng, chính quyền địa phương xác định các quốc gia Hồi giáo là thị trường trọng điểm trong chiến lược mở rộng hợp tác quốc tế. Lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh: "Vương quốc Ả-rập Xê-út và các quốc gia trong cộng đồng Hồi giáo luôn là thị trường mục tiêu mang tầm chiến lược mà Lâm Đồng mong muốn đẩy mạnh hợp tác".

Với lợi thế là trung tâm nông nghiệp công nghệ cao của cả nước, Lâm Đồng sở hữu nhiều sản phẩm có tiềm năng lớn tại thị trường Halal như rau, hoa, cà phê, chè, trái cây và các sản phẩm chế biến từ nông sản. Tỉnh hiện có 38 doanh nghiệp và cơ sở sản xuất đã đạt chứng nhận Halal trong lĩnh vực nông sản và thực phẩm.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh vượt mốc 1,1 tỷ USD. Riêng trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sang các thị trường Hồi giáo đạt khoảng 40 triệu USD. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Lâm Đồng từng bước hình thành hệ sinh thái Halal lấy nông nghiệp làm trung tâm.

Không chỉ dừng lại ở xuất khẩu nông sản, địa phương còn hướng tới phát triển du lịch Halal. Theo lãnh đạo tỉnh, Lâm Đồng đang "từng bước định hình các chuỗi dịch vụ, lưu trú và điểm du lịch canh nông thân thiện để sẵn sàng thu hút, phục vụ du khách Hồi giáo".

Trong khi đó, Đà Nẵng cũng đang nổi lên như một điểm đến tiềm năng của du lịch Halal nhờ hạ tầng hiện đại và khả năng kết nối với các di sản văn hóa miền Trung.

Bà Ngô Thị Thục, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, cho biết thành phố đang hướng tới việc mở rộng thị trường khách quốc tế, trong đó khách du lịch Hồi giáo được xác định là một phân khúc tiềm năng. Theo bà, Đà Nẵng không chỉ mong muốn thu hút thêm du khách từ các quốc gia Hồi giáo mà còn tạo dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia phát triển các sản phẩm, dịch vụ Halal.

Đánh giá về tiềm năng của địa phương, ông Lê Anh Sơn, Giám đốc Công ty Sơn Anh, cho rằng với hệ thống hạ tầng du lịch đồng bộ, dịch vụ lưu trú phát triển và khả năng kết nối thuận lợi với các điểm đến nổi tiếng của miền Trung, Đà Nẵng đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển các dòng sản phẩm du lịch mới, trong đó có du lịch Halal.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định cơ hội chỉ có thể được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh thực sự khi doanh nghiệp đáp ứng đồng thời ba yêu cầu cốt lõi: tuân thủ tiêu chuẩn Halal, xây dựng nguồn nhân lực phù hợp và am hiểu sâu sắc các giá trị văn hóa Hồi giáo.

Theo ông Miêu Abbas, Chủ tịch Halal Vietnam, việc hiểu đúng các quy định và lựa chọn loại hình chứng nhận Halal phù hợp với từng ngành nghề là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tiếp cận thị trường hiệu quả. "Không phải mọi chứng nhận Halal đều giống nhau, mỗi lĩnh vực hoạt động sẽ có những yêu cầu riêng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng", ông nhấn mạnh.

Đánh giá về phát triển dịch vụ, bà Phạm Thị Thanh Thủy, Giám đốc Công ty Việt Nam – Pakistan, cho rằng nguồn nhân lực đóng vai trò quyết định đối với sự thành công của du lịch Halal. Theo bà, đội ngũ lao động cần được trang bị kiến thức về văn hóa, tập quán và nhu cầu đặc thù của du khách Hồi giáo để có thể cung cấp dịch vụ phù hợp.

Trong khi đó, ThS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng yếu tố quan trọng nhất trong quá trình phát triển thị trường Halal là sự tôn trọng đối với niềm tin tôn giáo và bản sắc văn hóa của cộng đồng Hồi giáo. Đây không chỉ là yêu cầu về dịch vụ mà còn là nền tảng để xây dựng niềm tin và tạo dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, chuyên nghiệp trong mắt du khách quốc tế.Các chuyên gia cũng cảnh báo doanh nghiệp cần tránh tư duy đơn giản rằng Halal chỉ là sản phẩm không chứa thịt lợn hay đồ uống có cồn. Trên thực tế, tiêu chuẩn Halal bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên liệu, sản xuất, bảo quản, vận chuyển, ghi nhãn đến truy xuất nguồn gốc. Việc sử dụng chứng nhận không được thị trường mục tiêu công nhận có thể khiến hàng hóa bị từ chối nhập khẩu, gây tổn thất lớn về chi phí và uy tín.

Với sự hoàn thiện của hành lang pháp lý, sự tham gia ngày càng tích cực của các địa phương và nhu cầu ngày càng lớn từ thị trường quốc tế, Halal được kỳ vọng sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới cho doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành giá trị thực, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản, xây dựng chiến lược dài hạn và tiếp cận thị trường bằng tư duy hệ sinh thái thay vì chỉ coi đây là một cơ hội xuất khẩu đơn thuần.