Thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm Halal sang thị trường Thổ Nhĩ Kỳ

Nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia

Với hơn 2 tỷ người tiêu dùng, thị trường Halal từ lâu được ví như “con gà đẻ trứng vàng” của thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, theo số liệu của Tổng cục Hải quan, trong 7 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các quốc gia Hồi giáo mới đạt 24,7 tỷ USD, tăng 5,7 % so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam chỉ đạt 10,9 tỷ USD – con số được đánh giá là khiêm tốn so với tiềm năng, nhất là trong bối cảnh quy mô thị trường Halal toàn cầu đã vượt ngưỡng 2.000 tỷ USD.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng sản phẩm Halal toàn cầu tăng mạnh và ước đạt giá trị hơn 2.500 tỷ USD, việc thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư và chứng nhận Halal đang mở ra hướng đi chiến lược cho Việt Nam nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị quốc tế.

Tại hội thảo trực tuyến “Hợp tác Halal giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ: Thực trạng và triển vọng”, do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ và Ủy ban Kinh tế đối ngoại Thổ Nhĩ Kỳ tổ chức, các đại biểu hai nước đã cùng trao đổi, chia sẻ thông tin và thảo luận sâu về các giải pháp tăng cường hợp tác trong lĩnh vực sản phẩm và dịch vụ Halal. Hội thảo được tổ chức kết hợp trực tiếp và trực tuyến, qua đó không chỉ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt quảng bá năng lực sản xuất – chế biến đáp ứng tiêu chuẩn Halal quốc tế, mà còn góp phần xây dựng diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức chứng nhận, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp hai quốc gia.

Phát biểu tại hội thảo, bà Đặng Thị Thu Hà, Đại sứ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ, khẳng định rằng sau gần 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hợp tác giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ đã phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt kể từ sau chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Phạm Minh Chính năm 2023. Halal là lĩnh vực còn tương đối mới nhưng chứa đựng tiềm năng to lớn khi hai nước có thể bổ sung thế mạnh cho nhau; đây cũng là một trong những hướng hợp tác được Chính phủ hai bên đặc biệt quan tâm. Theo bà Hà, việc các cơ quan chức năng và doanh nghiệp tận dụng tốt các cơ hội, khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác Halal sẽ mang lại lợi ích thiết thực không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho toàn bộ nền kinh tế hai nước.

Ở góc độ thương mại, ông Lê Hoàng Tài – Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại cho biết, những năm gần đây quan hệ kinh tế – thương mại giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ đã có những bước tiến vững chắc, với kim ngạch thương mại song phương duy trì mức tăng trưởng ổn định và đạt trên 2 tỷ USD trong năm 2024. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai của Thổ Nhĩ Kỳ trong khu vực ASEAN, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ được xem là cửa ngõ quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu vào các thị trường Trung Đông, châu Âu và Bắc Phi. Với dân số Hồi giáo chiếm đa số và nền công nghiệp chế biến Halal phát triển, Thổ Nhĩ Kỳ là một thị trường tiêu thụ tiềm năng, đồng thời là trung tâm trung chuyển chiến lược cho các sản phẩm Halal của Việt Nam.

Ông Tài nhấn mạnh, năng lực cung cấp sản phẩm Halal của Việt Nam đang từng bước được khẳng định, đặc biệt trong các lĩnh vực thực phẩm chế biến, nông sản, đồ uống, du lịch và logistics. Khi nhu cầu tiêu thụ sản phẩm đạt chuẩn Halal trên toàn cầu ngày càng tăng mạnh, Việt Nam hoàn toàn có thể cùng Thổ Nhĩ Kỳ khai thác và mở rộng hợp tác thương mại – đầu tư trong lĩnh vực này, hướng tới mục tiêu cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng Halal toàn cầu.

Cần vượt qua rào cản tiêu chuẩn và thị trường

Chia sẻ từ phía đối tác, ông Zafer Soylu – Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Cơ quan Chứng nhận Halal Thổ Nhĩ Kỳ, cho rằng việc tiêu thụ sản phẩm và dịch vụ được chứng nhận Halal ngày nay không chỉ giới hạn trong cộng đồng Hồi giáo mà đã trở thành chuẩn mực về an toàn, vệ sinh và chất lượng được công nhận trên toàn cầu. Ông cho biết, các sản phẩm nhập khẩu vào Thổ Nhĩ Kỳ phải đáp ứng quy trình chứng nhận nghiêm ngặt, từ khâu nguyên liệu, sản xuất, bảo quản đến phân phối, nhằm đảm bảo tính toàn vẹn của chuỗi Halal.

Đồng quan điểm, ông Yunus Ete – Chủ tịch Hội đồng Thượng đỉnh Halal Thế giới – nhận định rằng nhu cầu đối với thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm và du lịch Halal đang tăng trưởng nhanh chóng, mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ hợp tác sâu hơn. Với vị trí địa lý chiến lược nối liền châu Á và châu Âu, Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ là đối tác thương mại mạnh mẽ mà còn là cửa ngõ quan trọng giúp hàng hóa Halal Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế. Ông Ete cũng cho biết, từ ngày 26–29/11/2025, Istanbul sẽ đăng cai Hội nghị thượng đỉnh Halal toàn cầu và Hội chợ Halal thế giới, nơi doanh nghiệp Việt Nam được khuyến khích tham gia để quảng bá sản phẩm và kết nối đối tác.

Ở phía Việt Nam, ông Ramlan Osman – Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia (HALCERT, thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) – cho biết, HALCERT đã hỗ trợ nhiều doanh nghiệp Việt Nam đạt chứng nhận Halal để xuất khẩu thành công sang các thị trường khó tính như Nhật Bản và Malaysia. Mô hình này có thể được nhân rộng nhằm đáp ứng nhu cầu từ thị trường Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời kết nối giao thương trực tiếp giữa doanh nghiệp hai bên. Đây được xem là bước đi quan trọng để tăng cường hợp tác kinh tế song phương trong lĩnh vực Halal.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là không ít thách thức. Theo ông Reha Denemec – thành viên Ban Chủ tịch Ủy ban Kinh tế đối ngoại Thổ Nhĩ Kỳ, cơ quan này sẵn sàng hỗ trợ kết nối doanh nghiệp hai nước nhưng cũng lưu ý rằng các rào cản về tiêu chuẩn, quy trình chứng nhận và sự không đồng nhất giữa các hệ thống Halal quốc gia vẫn là yếu tố khiến doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn. Ông İhsan Övüt – Tổng Thư ký Viện Tiêu chuẩn và Đo lường các quốc gia Hồi giáo bổ sung rằng mặc dù nhiều nước đã xây dựng hệ thống chứng chỉ Halal riêng, nhưng việc thiếu một tiêu chuẩn thống nhất toàn cầu dẫn đến chi phí và thời gian chứng nhận tăng cao cho các doanh nghiệp.

Về phía doanh nghiệp, ông Trần Việt Hùng – Trưởng phòng Xuất nhập khẩu Công ty CP Visimex – chia sẻ rằng khi xuất khẩu sản phẩm Halal sang Thổ Nhĩ Kỳ, doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các nước có hệ sinh thái Halal phát triển như Ấn Độ, Brazil, Mỹ, Malaysia và Indonesia, cùng với sức cạnh tranh của chính sản phẩm nội địa Thổ Nhĩ Kỳ. Bên cạnh đó, việc đạt được chứng nhận Halal của Thổ Nhĩ Kỳ đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt và chi phí cao, là trở ngại không nhỏ với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Dù các tổ chức chứng nhận Halal Thổ Nhĩ Kỳ đã công nhận chứng chỉ quốc tế, nhưng thực tế nhiều đối tác vẫn yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu phải có chứng chỉ do tổ chức của Thổ Nhĩ Kỳ cấp, làm tăng thêm áp lực chi phí và thời gian cho phía Việt Nam.

Từ thực tế đó, bà Bá Thị Nguyệt Thu – Nhà sáng lập Hợp tác xã Hà Nội Xanh và Halal Việt cho rằng chìa khóa để chinh phục thị trường Halal Thổ Nhĩ Kỳ là tập trung vào công tác chứng nhận, coi đây là “tấm hộ chiếu” bắt buộc khi tham gia thị trường. Bà đề xuất thiết lập cơ chế công nhận lẫn nhau giữa tổ chức chứng nhận Halal của Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về tiêu chuẩn Halal quốc tế cho doanh nghiệp và hợp tác xã, giúp nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu kỹ thuật khắt khe của thị trường này.

Để thúc đẩy hợp tác thương mại và tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu sang Thổ Nhĩ Kỳ, ông Lê Hoàng Tài khẳng định Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Đại sứ quán Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ, Hội đồng doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ – Việt Nam cùng các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp hai nước để hỗ trợ kết nối, xúc tiến thương mại và cung cấp thông tin thị trường kịp thời. Các hoạt động này nhằm tạo nền tảng vững chắc cho việc hình thành chuỗi cung ứng sản phẩm Halal chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và phát triển bền vững.

Song song với các hoạt động xúc tiến, Chính phủ Việt Nam cũng đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất, quản trị chất lượng và đạt chứng nhận Halal. Bộ Công Thương cùng Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp nghiên cứu, xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia về sản phẩm Halal, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chứng nhận và giám định. Mục tiêu lâu dài là đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm sản xuất và chế biến Halal có uy tín trong khu vực, qua đó tăng khả năng tiếp cận các thị trường Hồi giáo rộng lớn ở Trung Đông, Nam Á và châu Phi.

Việc phát triển hệ sinh thái Halal được xác định là một hướng đi chiến lược, không chỉ mở ra cơ hội xuất khẩu mới mà còn góp phần đa dạng hóa thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng cho sản phẩm Việt Nam. Trong xu thế toàn cầu hóa sâu rộng, khi người tiêu dùng ngày càng chú trọng đến các tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh, an toàn và tính bền vững, việc xây dựng thương hiệu “Halal Việt Nam” sẽ mang ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị thế quốc gia, mở rộng thị phần và củng cố niềm tin của người tiêu dùng quốc tế.