Gỡ điểm nghẽn thủ tục cho doanh nghiệp khu công nghiệp

Chi phí tuân thủ tạo áp lực cho doanh nghiệp

Tại TP.HCM, các khu chế xuất, khu công nghiệp hiện có hơn 5.400 dự án đăng ký và đi vào hoạt động, với tổng vốn đầu tư khoảng 81,2 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2026, vốn đầu tư thu hút đạt khoảng 5 tỷ USD, bằng 130% kế hoạch năm. Quy mô này đòi hỏi công tác quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu xử lý thủ tục nhanh chóng, chính xác, nhất quán trong suốt quá trình triển khai dự án.

Tuy nhiên, tại Hội nghị Đối thoại doanh nghiệp - chính quyền thành phố ngày 9/10/2026, nhiều doanh nghiệp phản ánh vướng mắc về thuế, thủ tục đầu tư, giao đất, đăng ký doanh nghiệp, hải quan và quản lý hoạt động gia công, xuất nhập khẩu. Các kiến nghị tập trung vào những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận hành, tiến độ thực hiện dự án và khả năng phát triển thị trường.

Trường hợp của Công ty cổ phần Điện tử DGS tại Khu Công nghệ cao TP.HCM cho thấy áp lực từ thủ tục chứng nhận sản phẩm. Bà Lã Thị Thu Hằng, Giám đốc điều hành công ty, cho biết doanh nghiệp sản xuất đồng hồ nước thông minh phục vụ chuyển đổi số ngành cấp thoát nước. Tuy nhiên, giá thành sản phẩm cao và thủ tục hành chính phức tạp đang gây khó khăn cho việc phát triển thị trường.

Theo bà Hằng, mỗi lần xin giấy chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp phải chờ trung bình khoảng ba tháng, với chi phí khoảng 60 triệu đồng cho một sản phẩm. Công ty có khoảng 20 sản phẩm khác nhau về giao diện nhưng sử dụng chung mô-đun vận hành, vẫn phải thực hiện 20 chứng nhận riêng. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, khoản chi phí này tạo áp lực đáng kể.

Thời gian chờ chứng nhận còn ảnh hưởng đến cơ hội kinh doanh. Bà Hằng cho biết khách hàng có thể chuyển sang nhà cung cấp khác nếu doanh nghiệp chưa hoàn tất thủ tục kịp thời. Chi phí tuân thủ vì vậy tác động trực tiếp đến khả năng đưa sản phẩm ra thị trường, nhất là khi doanh nghiệp phải phân bổ nguồn lực cho nhiều khâu sản xuất và kinh doanh.

DGS kiến nghị cơ quan chức năng nghiên cứu cơ chế chứng nhận hợp quy phù hợp đối với các sản phẩm sử dụng chung mô-đun vận hành, có cùng mục đích truyền dữ liệu phục vụ chuyển đổi số. Doanh nghiệp đề xuất được cam kết và chịu trách nhiệm về chất lượng, tính an toàn, mức độ tuân thủ của sản phẩm; cơ quan quản lý tăng cường hậu kiểm theo quy định.

Kiến nghị này tập trung vào việc hạn chế các thủ tục lặp lại đối với nhóm sản phẩm có đặc điểm kỹ thuật tương đồng. Việc xem xét cơ chế chứng nhận cần gắn với yêu cầu quản lý chất lượng và an toàn, nhưng cũng cần tính đến thời gian, chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để hoàn tất hồ sơ.

Vướng mắc về thuế cho thấy một dạng chi phí hành chính khác. Đại diện một doanh nghiệp tại Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore II-A phản ánh đã kê khai, nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp từ năm 2024 nhưng hệ thống thuế vẫn hiển thị khoản nợ và tiền chậm nộp. Doanh nghiệp nhiều lần liên hệ cơ quan thuế, gửi công văn đề nghị xử lý nhưng dữ liệu chưa được cập nhật và chưa nhận được phản hồi chính thức.

Đại diện Thuế TP.HCM cho biết cơ quan thuế thành phố và đơn vị thuế cơ sở đang phối hợp đối chiếu số thuế gốc, tiền chậm nộp phát sinh trong giai đoạn 2014-2025, thuộc phạm vi quản lý của cơ quan thuế Bình Dương trước đây. Từ năm 2025, công tác quản lý thuế được chuyển về cơ quan thuế TP.HCM. Các đơn vị đang rà soát dữ liệu để bảo đảm tính chính xác và sẽ có văn bản phản hồi sau khi hoàn tất đối chiếu.

Minh bạch thông tin, nâng hiệu quả hỗ trợ đầu tư

Thông tin về quy hoạch và lộ trình chuyển đổi khu công nghiệp cũng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư dài hạn. Anh Huỳnh Công Khánh, Quản lý nhà xưởng Công ty TNHH Usui Brush Việt Nam, cho biết doanh nghiệp đã hoạt động tại Khu chế xuất Tân Thuận hơn 7 năm và muốn xác minh thông tin về khả năng di dời khu chế xuất vào năm 2041 để chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư.

Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP.HCM (HEPZA), cho biết Khu chế xuất Tân Thuận có thời hạn hoạt động 50 năm, từ năm 1991 đến năm 2041. Phương án chuyển đổi khu chế xuất hiện chưa có thông tin chính thức. HEPZA đang xây dựng đề án chuyển đổi các khu công nghiệp, khu chế xuất gắn với tái cấu trúc các ngành công nghiệp chủ lực. Theo ông Hà, các cam kết trong giấy chứng nhận đầu tư của doanh nghiệp vẫn được tôn trọng trong thời gian hoạt động của khu chế xuất đến năm 2041.

Đối với doanh nghiệp, thông tin về thời hạn hoạt động và phương án chuyển đổi khu công nghiệp có ý nghĩa trực tiếp đối với kế hoạch đầu tư, tổ chức sản xuất và sử dụng nhà xưởng. Khi chưa có phương án chính thức, việc cung cấp thông tin rõ ràng về tình trạng xây dựng đề án và các cam kết hiện hành sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở theo dõi, chuẩn bị kế hoạch phù hợp.

Ông Trần Việt Hà cho biết HEPZA đang chuyển phương thức quản lý từ tập trung cấp phép, giải quyết thủ tục hành chính sang đồng hành với doanh nghiệp từ khâu đầu tư đến khi dự án vận hành ổn định. Từ đầu năm 2026, đơn vị áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt, cho phép doanh nghiệp nhanh chóng khởi công sau khi đăng ký và không phải thực hiện một số thủ tục cấp phép về quy hoạch, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy theo cơ chế thông thường.

Tuy nhiên, theo ông Hà, thông tin về thủ tục đầu tư đặc biệt chưa được truyền tải đầy đủ đến một số nhà đầu tư. Những vướng mắc khác cũng tiếp tục phát sinh trong quá trình triển khai dự án và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Điều này cho thấy cải cách thủ tục cần đi cùng hướng dẫn cụ thể, thống nhất về điều kiện áp dụng, trình tự thực hiện và đầu mối tiếp nhận hồ sơ.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), cho biết thành phố hướng đến xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. ITPC sẽ tổng hợp những vấn đề chưa được giải đáp tại hội nghị, trao đổi với các sở, ngành và tham mưu cấp có thẩm quyền hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Với hơn 5.400 dự án đang hoạt động và khoảng 5 tỷ USD vốn đầu tư thu hút trong 9 tháng năm 2026, hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp cần được thể hiện qua kết quả xử lý từng vướng mắc. Rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, hạn chế thủ tục trùng lặp và bảo đảm tính thống nhất của thông tin quản lý sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí phát sinh, chủ động kế hoạch sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh.