Giải phóng mặt bằng vẫn là “điểm nghẽn” của hạ tầng công nghiệp

Theo báo cáo cập nhật đến ngày 12/5/2026, hệ thống hạ tầng công nghiệp của tỉnh Ninh Bình đang ghi nhận nhiều chuyển động tích cực cả về quy mô lẫn tiến độ triển khai. Toàn tỉnh hiện có 32 khu công nghiệp (KCN) đã được thành lập, trong đó 20 KCN đã đi vào hoạt động, tạo nền tảng quan trọng cho thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp địa phương.

Nhiều khu công nghiệp tăng tốc nhưng vẫn vướng mặt bằng

Đối với 12 KCN còn lại đang triển khai xây dựng hạ tầng, nhiều dự án đã đạt được kết quả đáng chú ý trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB). Ba KCN gồm Hải Long, Minh Châu và Xuân Kiên cơ bản hoàn thành công tác GPMB. Bên cạnh đó, bốn KCN đạt tỷ lệ GPMB trên 80% gồm Châu Giang II, Thanh Bình II, Trung Thành và Đồng Văn V. KCN Kim Bảng IV đã giải phóng được 10,6 ha, trong khi bốn KCN gồm Đồng Văn VI, Hồng Tiến, Phú Long và Tam Điệp II vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình triển khai.

Không chỉ các KCN, hệ thống cụm công nghiệp (CCN) trên địa bàn tỉnh Ninh Bình cũng đang được đẩy nhanh tiến độ. Sở Công Thương đã yêu cầu các xã, phường xây dựng kế hoạch chi tiết nhằm hoàn thành công tác GPMB ngay trong năm 2026 đối với các dự án trọng điểm như CCN Gia Lập, CCN Trung Sơn và CCN Đồng Hướng.

Dù vậy, phía sau những con số tích cực vẫn còn không ít khó khăn, đặc biệt là bài toán mặt bằng kéo dài qua nhiều năm. Tại các cuộc họp rà soát tiến độ gần đây, công tác GPMB tiếp tục được xác định là “điểm nghẽn” lớn nhất ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hoàn thành hạ tầng các KCN, CCN theo kế hoạch.

Thực tế cho thấy, nhiều dự án hiện chỉ còn vướng một phần diện tích nhỏ nhưng lại rất khó xử lý do liên quan đến yếu tố lịch sử đất đai, tái định cư hoặc sự chưa đồng thuận của người dân. Tại dự án KCN hỗ trợ Đồng Văn III (giai đoạn II), diện tích chưa giải phóng chỉ còn 1,62 ha do liên quan đến mồ mả. Dù diện tích không lớn nhưng đây lại là vấn đề nhạy cảm, đòi hỏi chính quyền địa phương phải thực hiện công tác vận động, đối thoại thận trọng để tạo đồng thuận.

Trong khi đó, KCN Phúc Sơn hiện còn vướng 24 hộ dân thuộc diện tái định cư với diện tích hơn 10.300 m² đất ở. Việc bố trí tái định cư và ổn định đời sống người dân đang được đặt ra như điều kiện tiên quyết để hoàn tất bàn giao mặt bằng cho dự án. Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh được yêu cầu trực tiếp phối hợp xử lý nhằm tháo gỡ dứt điểm vướng mắc này.

Một trong những khó khăn phức tạp hơn nằm tại KCN Trung Thành, nơi khoảng 30 ha đất công ích vẫn chưa thể hoàn tất GPMB do chưa thống nhất được cơ chế bồi thường, hỗ trợ tài sản trên đất. Phần diện tích này do UBND xã quản lý nhưng có liên quan đến tài sản của người dân và tổ chức đã đầu tư xây dựng từ trước, khiến quá trình xác định chính sách hỗ trợ gặp nhiều lúng túng.

Đáng chú ý, KCN Hồng Tiến hiện vẫn chưa giải phóng được diện tích nào. Theo báo cáo của địa phương, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc người dân xóm Bắc Sơn chưa thống nhất diện tích thu hồi liên quan đến các thời điểm dồn điền đổi thửa trước đây. Đây được xem là một trong những trường hợp điển hình cho thấy những tồn tại lịch sử về quản lý đất đai đang tạo áp lực lớn lên tiến độ phát triển công nghiệp hiện nay.

Ở cấp độ CCN, nhiều dự án cũng đang đối mặt với những khó khăn riêng. Tại CCN Thi Sơn I, việc di dời các tuyến đường dây điện 110kV và 35kV ra khỏi phạm vi dự án vẫn chưa hoàn tất, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công hạ tầng. Còn tại CCN Trung Sơn, vướng mắc phát sinh từ quá trình rà soát nguồn gốc đất nhận giao khoán từ Công ty Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao. Sự khác biệt trong xác định loại đất giữa đất trồng cây lâu năm và đất trồng cây hàng năm đã dẫn đến chênh lệch đơn giá bồi thường, khiến quá trình thống nhất phương án hỗ trợ kéo dài.

Tập trung tháo gỡ vướng mắc để bảo đảm tiến độ hạ tầng

Trước thực trạng này, UBND tỉnh Ninh Bình đã yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong quý II và quý III năm 2026.

Một trong những nhiệm vụ được ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện khung pháp lý về giá đất. Các cơ quan chuyên môn được giao khẩn trương tham mưu ban hành hệ số điều chỉnh giá đất và đẩy nhanh tiến độ xác định giá đất cụ thể. Đây được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân, đồng thời tạo tính minh bạch trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Song song với đó, tỉnh yêu cầu đổi mới phương thức tổ chức GPMB và tái định cư theo hướng chuyên nghiệp, đồng bộ hơn. Các chủ đầu tư tại những dự án như KCN Đồng Văn V, Đồng Văn VI phải hoàn thành việc ký hợp đồng với đơn vị thực hiện GPMB chuyên nghiệp trước ngày 15/5/2026 nhằm đảm bảo tiến độ xuyên suốt. Đối với các CCN như Gia Lập, UBND xã được giao bám sát lộ trình, hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường trong tháng 8/2026 và bàn giao đất cho chủ đầu tư trước ngày 30/9/2026.

Cùng với giải pháp về cơ chế và tổ chức thực hiện, công tác dân vận tiếp tục được tỉnh đặc biệt nhấn mạnh. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu các tổ chức chính trị - xã hội tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân đồng thuận với chủ trươngGPMB. Đồng thời, các doanh nghiệp, đơn vị lớn như Công ty CP Xuất khẩu Đồng Giao cũng cần phối hợp chặt chẽ với địa phương trong xử lý các vướng mắc liên quan đến KCN Phú Long, Tam Điệp II và CCN Trung Sơn. Đối với các trường hợp cố tình cản trở sau khi đã thực hiện đầy đủ quy trình, địa phương cần xây dựng phương án cưỡng chế theo quy định để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Nguyễn Cao Sơn, tỉnh sẽ tiếp tục theo dõi sát tiến độ triển khai theo tuần và theo tháng để kịp thời tháo gỡ các khó khăn phát sinh. Việc xử lý từng phần diện tích còn vướng, từng tuyến điện chậm di dời không chỉ nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án, mà còn thể hiện cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp của địa phương trong quá trình phát triển công nghiệp.