Doanh nghiệp trong nước chuyển vai trên thị trường M&A

Thay đổi tư duy chiến lược

Nếu như trước đây, nhắc đến M&A là nhắc đến kịch bản các doanh nghiệp nội địa suy yếu phải bán mình hoặc nhượng lại cổ phần cho các tập đoàn đa quốc gia, thì cục diện hiện tại đã hoàn toàn đảo chiều.

Các nhà đầu tư trong nước đang ngày càng đóng vai trò then chốt khi đóng góp hơn 30% tổng giá trị giao dịch được công bố trên toàn thị trường. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy sự trưởng thành vượt bậc về cả tầm vóc lẫn tư duy của khối doanh nghiệp tư nhân Việt Nam.

Đánh giá về bước chuyển mình đầy ấn tượng này, bà Đặng Thị Thu Hương, Tổng Giám đốc công ty cổ phần đầu tư IPC M&A Việt Nam, nhận định thị trường đang phát đi những tín hiệu vô cùng tích cực. Sự xuất hiện ngày càng nhiều các thương vụ nội địa chủ động đi mua, tái cấu trúc và mở rộng hệ sinh thái phản ánh một tư duy chiến lược đã thay đổi hoàn toàn, dịch chuyển mạnh mẽ từ phòng thủ sang chủ động tăng trưởng.

Các doanh nghiệp Việt sau nhiều năm tích lũy đã định hình được năng lực tài chính vững vàng, kinh nghiệm quản trị phong phú để xem M&A như một công cụ tối ưu nhằm chiếm lĩnh thị phần, sở hữu quỹ đất sạch, thu mua công nghệ lõi và làm chủ chuỗi cung ứng.

Sự chuyển vai này không chỉ dừng lại ở góc độ gia tăng quy mô tài sản thuần túy. Dưới góc nhìn của PGS.TS Bác sỹ Đặng Đức Nhu, Giảng viên cao cấp trường Đại học Y Dược thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng thời là cố vấn cấp cao công ty Medicallaw, việc các tập đoàn tư nhân lớn chủ động thực hiện M&A chính là một chiến lược hội nhập chủ động.

Quy trình M&A đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối về tài chính và tính chặt chẽ về mặt pháp lý. Do đó, việc doanh nghiệp nội tự tin dẫn dắt các thương vụ lớn cho thấy họ đã thực sự làm chủ được luật chơi toàn cầu, đủ năng lực thẩm định và vận hành những bộ máy quản trị cực kỳ phức tạp.

Từng bước làm chủ cuộc chơi lớn

Xu hướng định hình cấu trúc kiểu tập đoàn thông qua M&A đang diễn ra mạnh mẽ và thực chất trong các lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế, đặc biệt là y tế và bất động sản. Trong ngành y tế, thay vì các thương vụ mua bán bệnh viện đơn lẻ, thị trường đang hướng tới việc xây dựng các chuỗi giá trị khép kín từ khâu sản xuất dược phẩm, phân phối, khám chữa bệnh cho đến bảo hiểm y tế số.

Việc sở hữu các chuỗi này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành và kiểm soát chất lượng dịch vụ ở tiêu chuẩn cao nhất, bao gồm cả việc sở hữu các nhà máy đạt chuẩn quốc tế khắt khe như EU-GMP hay Japan-GMP.

Minh chứng điển hình là khi các quỹ ngoại như VinaCapital hoặc các quỹ nội địa thực hiện thoái vốn, một số tập đoàn y tế trong nước đã ngay lập tức xuống tiền mua lại các chuỗi phòng khám chuyên khoa. Hành động này mang ý nghĩa chiến lược to lớn, giúp giữ lại nguồn chất xám chất lượng cao và bảo mật dữ liệu y tế quốc gia, loại tài sản chiến lược đặc biệt của mỗi quốc gia.

Ở các ngành công nghiệp phụ trợ khác, những doanh nghiệp nội như TTC cũng liên tục thực hiện các thương vụ sáp nhập lớn trong ngành mía đường, từ đó kiến tạo nên những vùng nguyên liệu quy mô lớn, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ quốc tế. Sự chủ động của các dòng vốn nội giúp giữ lại nguồn chất xám chất lượng cao và bảo mật dữ liệu y tế quốc gia, loại tài sản chiến lược đặc biệt của nền kinh tế.

Dự báo về cục diện tương lai, các chuyên gia đều đồng thuận rằng thị trường đang mở ra chu kỳ cơ hội vàng cho các doanh nghiệp nội địa có tiềm lực. Sau giai đoạn thanh lọc khốc liệt của nền kinh tế, hàng loạt tài sản chất lượng cao trong các lĩnh vực bất động sản, bán lẻ, sản xuất và giáo dục đã xuất hiện với mức giá hợp lý do áp dụng áp lực về dòng tiền hoặc quản trị.

Lúc này, lợi thế am hiểu sâu sắc văn hóa bản địa, tốc độ xử lý pháp lý nhanh chóng và khả năng vận hành địa phương đang giúp các nhà đầu tư nội vượt lên trên các quỹ ngoại. Đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, mục tiêu M&A đã chuyển dịch từ đầu cơ tích trữ sang mua dựa trên năng lực triển khai thực tế, chú trọng pháp lý sạch và cấu trúc tài chính lành mạnh.

Với bệ đỡ từ các cơ chế chính sách vĩ mô, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị tạo động lực cho khu vực tư nhân, thị trường M&A trong 5 đến 10 năm tới sẽ được dẫn dắt bởi các tập đoàn tư nhân Việt Nam, từng bước làm chủ hoàn toàn cuộc chơi phân bổ lại nguồn lực quốc gia.