Dấu ấn phát triển đột phá sản phẩm OCOP

Không chỉ góp phần tăng thu nhập cho cư dân nông thôn, OCOP còn đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế.

Chương trình OCOP đã tác động tích cực, mạnh mẽ đến sự phát triển sản xuất ở khu vực nông thôn, góp phần chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu địa phương ổn định. Hiện tỷ lệ chủ thể OCOP xây dựng vùng nguyên liệu ổn định theo hướng liên kết chuỗi giá trị sản phẩm OCOP là 48,3%, tỷ lệ sản phẩm OCOP có giá bán tăng lên là 55,6%. Qua đó, tạo thêm việc làm, thúc đẩy hướng đi về phát triển kinh tế, nhất là sinh kế ở những vùng đặc biệt khó khăn.

Việt Nam hiện có nhiều tiềm năng, đa dạng về điều kiện sản xuất, văn hóa để phát triển các sản phẩm đặc sản, mang giá trị vùng, miền. Kết quả khảo sát và thử nghiệm của các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương trong thời gian vừa qua cho thấy nhu cầu của thị t rường quốc tế đối với sản phẩm OCOP là rất lớn và nhiều tiềm năng, nhất là từ cộng đồng người Việt Nam ở các nước châu Âu, Mỹ...

Đến nay, số lượng sản phẩm OCOP Việt Nam, đặc biệt là sản phẩm OCOP 4 sao, 5 sao đủ tự tin để tham gia sâu hơn, mạnh mẽ hơn vào thị trường xuất khẩu, trở thành những đại sứ văn hóa, truyền tải và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam ra thị trường quốc tế trong thời gian tới là rất lớn.

Tính đến trước thời điểm công bố hôm nay, cả nước có hơn 16.000 sản phẩm OCOP, gấp hơn 3 lần so với năm 2020. Trong đó, chỉ có 79 sản phẩm đạt 5 sao, chưa tới 0,5%. Nhưng đây lại là những "tinh hoa trong tinh hoa", không chỉ vì chất lượng cao, mà bởi chứa đựng giá trị bản địa nguyên bản.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhấn mạnh, OCOP không chỉ để tiêu thụ nông sản, mà là cách để những hộ dân nhỏ lẻ, HTX, nghệ nhân thủ công... có cơ hội làm thương hiệu, bước chân vào thị trường lớn, cả trong nước lẫn quốc tế.

Đó cũng là lý do vì sao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chọn hướng đi "nâng niu" từng sản phẩm, không khuyến khích đại trà, không chạy theo phong trào, mà đầu tư vào những sản phẩm đặc trưng nhất, kể được câu chuyện quê hương rõ nhất.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam đặc biệt lưu tâm đến câu chuyện bao bì, thứ không chỉ là lớp áo bên ngoài, mà là ánh mắt đầu tiên, là lời chào của sản phẩm gửi tới thị trường. Theo ông, một chiếc tem, một nét chữ, một gam màu, nếu biết cách, cũng đủ gợi lên cả quê nhà trong lòng người xa xứ.

Từ tháng 11/2024 đến cuối tháng 4 năm nay, Hội đồng OCOP quốc gia đã tiếp nhận 82 hồ sơ phân hạng sản phẩm. Trong đó, thực phẩm chiếm 62 sản phẩm, thủ công mỹ nghệ 14, dược liệu 5, du lịch cộng đồng 1. Tất cả cho thấy sự tập trung vào những dòng sản phẩm có hàm lượng bản sắc cao.

Có 20 tỉnh, thành phố tham gia đợt này, trong đó 5 tỉnh lần đầu góp mặt tại Hội đồng quốc gia, như Bạc Liêu, Quảng Bình, Yên Bái, Tuyên Quang, Bình Định. Những sản phẩm xuất hiện trong đợt này mang đậm dấu ấn vùng miền, đặc biệt là đã gắn với lợi thế, thế mạnh của địa phương, nhất là các vùng nguyên liệu tập trung.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhìn nhận chương trình OCOP đang dần hình thành như một dòng chảy đặc sản có định danh, có chứng nhận, có truy xuất… Sau khi bộ máy Hội đồng OCOP quốc gia được kiện toàn, Thứ trưởng yêu cầu công tác chấm điểm phải chính xác, khách quan, "Không cần quá nhiều sản phẩm mang 5 ngôi sao. Chỉ cần những ngôi sao thực sự được làm từ tâm, từ đất, từ làng, từ hồn quê", Thứ trưởng nhấn mạnh và khẳng định OCOP giờ không còn là phong trào mang tính hình thức, mà thực sự trở thành một chương trình có thực lực, thực chất. Nhiều sản phẩm đã khẳng định được thương hiệu, vươn ra thị trường quốc tế.

Không chỉ góp phần tăng thu nhập cho cư dân nông thôn, OCOP còn đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế. Bước phát triển theo chiều sâu này góp phần tạo dựng nền tảng cho nông thôn mới giai đoạn tiếp theo.

Các chuyên gia kinh tế nông nghiệp cũng đề xuất tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên đối với sản phẩm OCOP kể cả khi đã được đánh giá và công nhận; kiên quyết thu hồi sản phẩm không bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, nhằm góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể, uy tín và thương hiệu sản phẩm OCOP trên thị trường.