Cải cách thủ tục đăng ký kinh doanh qua mạng từ năm 2026

Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu đã đặt ra yêu cầu cải cách không chỉ ở “đầu vào” của hồ sơ, mà ở chính phương thức quản lý nhà nước.

Từ hồ sơ giấy sang khai thác dữ liệu số

Thay đổi đáng chú ý đầu tiên là việc thành phần hồ sơ được thay thế bằng dữ liệu số. Thay vì yêu cầu người dân và doanh nghiệp nộp bản sao các giấy tờ pháp lý như Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc hộ kinh doanh, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ trực tiếp khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Cách tiếp cận này đảo ngược logic truyền thống của thủ tục hành chính, khi trách nhiệm cung cấp và kiểm tra thông tin được chuyển dần từ người nộp hồ sơ sang cơ quan quản lý.

Việc chỉ yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp bản sao giấy tờ trong trường hợp dữ liệu trên hệ thống chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác không chỉ giảm gánh nặng giấy tờ, mà còn thúc đẩy việc chuẩn hóa và làm giàu dữ liệu trong các hệ thống thông tin quốc gia. Khi dữ liệu trở thành “nguồn đầu vào” chính thức của thủ tục hành chính, độ chính xác và tính liên thông của các cơ sở dữ liệu sẽ quyết định trực tiếp hiệu quả cải cách.

Cùng với đó, quy trình đăng nhập và thực hiện thủ tục trên Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cũng được đơn giản hóa rõ rệt. Cá nhân thực hiện thủ tục thông qua việc đăng nhập Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID sẽ không còn phải ký số trên các biểu mẫu điện tử tương tác. Sau khi hoàn tất việc kê khai thông tin và tải tài liệu đính kèm (nếu có), người nộp hồ sơ chỉ cần thực hiện thao tác nộp hồ sơ và đóng phí, lệ phí theo quy định.

Sự thay đổi này có ý nghĩa lớn về mặt trải nghiệm người dùng. Ký số từng được xem là “điểm nghẽn” trong nhiều thủ tục trực tuyến, đặc biệt với cá nhân, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp nhỏ chưa quen với các công cụ kỹ thuật số. Việc loại bỏ yêu cầu ký số trong những trường hợp nhất định không làm giảm giá trị pháp lý của hồ sơ, mà phản ánh niềm tin ngày càng lớn của cơ quan quản lý vào hệ thống định danh và xác thực điện tử.

Tinh gọn quy trình, nâng cao hiệu quả phục vụ

Bên cạnh việc thay thế hồ sơ giấy và đơn giản hóa yêu cầu ký số, Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP còn cho phép tinh gọn đáng kể thành phần hồ sơ trong nhiều tình huống cụ thể. Trường hợp người nộp hồ sơ đồng thời là người có thẩm quyền ký các loại giấy đề nghị hoặc thông báo, quy trình mới cho phép chỉ cần kê khai thông tin trực tiếp trên hệ thống, bỏ qua bước ký số và tải bản điện tử của các giấy tờ này.

Cách làm này cho thấy tư duy cải cách đã chuyển từ “số hóa quy trình cũ” sang “thiết kế lại quy trình” theo hướng tối giản. Khi thông tin đã được xác thực thông qua tài khoản đăng nhập và dữ liệu nền tảng, việc yêu cầu lặp lại các thao tác ký, tải tài liệu trở nên không cần thiết. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian cho người nộp hồ sơ, mà còn giảm áp lực xử lý cho cơ quan đăng ký kinh doanh.

Trong bối cảnh tỷ lệ đăng ký doanh nghiệp qua mạng điện tử toàn trình tại Việt Nam đã đạt trên 95%, với gần 1 triệu hồ sơ được thực hiện trực tuyến, những điều chỉnh có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi kỹ thuật. Đây là bước hiện thực hóa rõ nét chủ trương cải cách hành chính dựa trên dữ liệu, nơi công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà trở thành nền tảng vận hành của bộ máy hành chính.

Khi một quy trình vốn đã phổ biến được đơn giản hóa ở mức cao hơn, hiệu quả mang lại sẽ không chỉ là rút ngắn thời gian hay giảm chi phí, mà còn nâng cao chất lượng phục vụ và mức độ minh bạch của dịch vụ công. Với đăng ký kinh doanh, lĩnh vực gắn trực tiếp với hoạt động khởi nghiệp và môi trường đầu tư, những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động lan tỏa tích cực, góp phần khơi thông các động lực phát triển trong giai đoạn tới.