Bước nhảy lịch sử của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam

Cú hích thứ hạng từ những trung tâm đổi mới sáng tạo thế hệ mới

Báo cáo Chỉ số Hệ sinh thái Khởi nghiệp Toàn cầu 2026 do StartupBlink vừa công bố đã mang đến một tín hiệu vui đặc biệt cho cộng đồng công nghệ nước nhà. Việt Nam đã tăng 5 bậc để chính thức vươn lên vị trí thứ 50 trên bản đồ khởi nghiệp thế giới, ghi nhận mức xếp hạng cao nhất từ trước đến nay.

Theo đánh giá từ các chuyên gia quốc tế, Việt Nam cùng với Thái Lan đang là hai quốc gia sở hữu tốc độ tăng trưởng nổi bật nhất trong nhóm các nền kinh tế xếp hạng từ vị trí 21 đến 50, khu vực được nhận diện là năng động nhất bảng xếp hạng toàn cầu nhờ tốc độ phát triển vượt xa nhóm dẫn đầu.

Sự bứt phá mang tính lịch sử này được phản ánh rõ nét qua bức tranh dịch chuyển ở cấp độ đô thị. Lần đầu tiên, TP. Hồ Chí Minh đã lọt vào Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu khi tăng mạnh 12 bậc để đứng ở vị trí thứ 98 thế giới. Đầu tàu kinh tế của Việt Nam hiện cũng đang dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái, trong đó hai lĩnh vực mũi nhọn là Công nghệ tài chính (Fintech) và Chuỗi khối (Blockchain) lần lượt sở hữu các thứ hạng ấn tượng là 60 và 70 trên toàn cầu.

Bên cạnh các trung tâm truyền thống như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, bản đồ khởi nghiệp năm nay đã ghi nhận thêm sự xuất hiện của Hải Phòng trong nhóm 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu. Xu hướng này chứng minh dòng chảy đổi mới sáng tạo tại Việt Nam đang không ngừng mở rộng quy mô địa lý, lan tỏa mạnh mẽ ra nhiều vùng kinh tế trọng điểm.

Nhiều tổ chức, địa phương như Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp quốc gia (NSSC), SIHUB Thành phố Hồ Chí Minh cùng các thành phố lớn đã chủ động tham gia sâu vào mạng lưới đối tác hệ sinh thái quốc tế của StartupBlink, tạo bệ đỡ vững chắc cho các doanh nghiệp nội địa vươn tầm.

Khơi thông hành lang pháp lý

Trái ngọt về mặt thứ hạng này là kết quả trực tiếp từ nỗ lực đồng bộ hóa các chính sách vĩ mô về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Sự thay đổi lớn nhất đến từ việc Quốc hội thông qua Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, lần đầu tiên luật hóa một cách tường minh khái niệm về công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Ngay sau đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1131 công bố danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược và 35 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược, tập trung toàn lực vào các lĩnh vực cốt lõi của tương lai như Trí tuệ nhân tạo (AI), chíp bán dẫn, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và hạ tầng số. Việc luật hóa khái niệm công nghệ chiến lược và triển khai các mô hình thử nghiệm chính sách (sandbox) là bước đi đột phá để đưa nhanh các công nghệ mới vào thực tiễn cuộc sống.

Các doanh nghiệp công nghệ trong nước đang nhìn nhận các chuyển dịch chính sách này như một cơ hội vàng để bứt phá khỏi các mô hình gia công truyền thống để chuyển sang làm chủ công nghệ lõi.

Theo Kế hoạch hoạt động năm 2026 triển khai Nghị quyết 57, Việt Nam đặt mục tiêu vô cùng táo bạo là tăng trưởng 30% số lượng các doanh nghiệp khởi nghiệp (startup), đồng thời hình thành từ 30 đến 50 doanh nghiệp công nghệ chuyển giao (spin-off) trực tiếp từ các viện nghiên cứu và trường đại học.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, hệ thống hạ tầng sẽ được nâng cấp mạnh mẽ với việc xây dựng ít nhất 3 trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp quy mô lớn tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh.

Mục tiêu chiến lược cao nhất của ngành công nghệ trong năm nay là phải thương mại hóa thành công ít nhất 5 sản phẩm công nghệ chiến lược tự chủ bao gồm chíp bán dẫn, thiết bị mạng 5G, robot công nghiệp, AI và thiết bị bay không người lái (UAV).

Đồng thời, việc khẩn trương triển khai mô hình không gian thử nghiệm chính sách (sandbox) công nghệ tại ba thành phố lớn sẽ tạo ra hành lang an toàn giúp doanh nghiệp rút ngắn tối đa thời gian thử nghiệm, hoàn thiện để đưa nhanh các sản phẩm công nghệ Make in Vietnam ra thị trường, nuôi dưỡng một thế hệ kỳ lân công nghệ mới đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên trường quốc tế.