Thuế suất ưu đãi tiếp sức cho khát vọng khởi nghiệp sáng tạo

Đòn bẩy tài chính từ chính sách miễn giảm thuế đồng bộ

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết 198/2025/QH15. Trong đó, nhóm chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp được xem là điểm nhấn, trực tiếp tác động đến khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là khu vực khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Bước sang năm 2026, các quy định này không chỉ là sự hỗ trợ tài chính thuần túy mà còn thể hiện tư duy đồng hành của Nhà nước đối với cộng đồng khởi nghiệp trong giai đoạn bản lề của nền kinh tế số.

Theo nghị định, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian ba năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Thời gian ưu đãi được tính liên tục từ năm đầu tiên, qua đó giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính trong giai đoạn khởi sự, khi nguồn lực còn hạn chế và chi phí đầu tư ban đầu thường ở mức cao. Đối với các doanh nghiệp đã được cấp giấy chứng nhận trước thời điểm Nghị quyết 198/2025/QH15 có hiệu lực nhưng vẫn còn thời gian hưởng ưu đãi, nghị định cho phép tiếp tục áp dụng chính sách miễn thuế cho thời gian còn lại. Quy định này bảo đảm tính ổn định và nhất quán, giúp nhà điều hành chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất và tài chính trung hạn.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính công bằng, Nghị định 20/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ các trường hợp không thuộc diện áp dụng ưu đãi. Cụ thể, doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp sẽ không được hưởng chính sách này.

Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm ưu đãi được dành đúng cho các doanh nghiệp khởi nghiệp thực chất, có hoạt động sản xuất mới và mang tính đổi mới. Sự sàng lọc này là cần thiết để tránh tình trạng trục lợi chính sách, đồng thời tập trung nguồn lực ngân sách cho những mầm non kinh tế thực sự cần bệ đỡ để vươn ra thị trường.

Đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, mức ưu đãi được thiết kế sâu hơn và có lộ trình dài hơi. Các đơn vị này được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm đầu, đồng thời được giảm 50% số thuế phải nộp trong bốn năm tiếp theo.

Việc yêu cầu doanh nghiệp phải hạch toán riêng phần thu nhập ưu đãi hoặc phân bổ theo tỷ lệ doanh thu là một bước đi quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch. Điều này buộc các đơn vị khởi nghiệp phải chuẩn hóa quy trình kế toán ngay từ đầu, tạo nền tảng quản trị vững chắc để có thể gọi vốn hoặc mở rộng quy mô trong tương lai.

Khơi thông dòng vốn và số hóa nền tảng quản trị

Một nội dung mang tính đột phá khác là chính sách miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần hoặc phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Quy định này được đánh giá sẽ tạo thêm động lực mạnh mẽ cho hoạt động đầu tư, mua bán và sáp nhập (M&A) trong hệ sinh thái khởi nghiệp.

Khi các nhà đầu tư thiên thần hoặc quỹ đầu tư mạo hiểm thấy được lợi ích từ việc thoái vốn không bị bào mòn bởi thuế, dòng vốn sẽ luân chuyển nhanh hơn, tạo ra nguồn lực dồi dào cho các dự án tiềm năng. Tuy nhiên, ưu đãi không áp dụng với chuyển nhượng cổ phiếu của công ty niêm yết hay các trường hợp gắn với bất động sản để bảo đảm quản lý chặt chẽ nguồn thu ngân sách quốc gia.

Song song với việc giảm thuế, Nhà nước còn khuyến khích doanh nghiệp tự tạo nội lực thông qua việc cho phép trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là con số ấn tượng, cho phép các đơn vị khởi nghiệp giữ lại một phần lợi nhuận đáng kể để tái đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D).

Trong kỷ nguyên công nghệ 4.0, việc đầu tư vào công nghệ lõi và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sống còn để doanh nghiệp nâng cao năng suất và cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ quốc tế ngay trên sân nhà.

Bên cạnh các lợi ích về thuế và quỹ đầu tư, khía cạnh hỗ trợ hạ tầng mềm cũng được chú trọng đặc biệt. Nhà nước sẽ cung cấp miễn phí các nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Việc hỗ trợ công cụ quản trị này giải quyết đúng tử huyệt của nhiều đơn vị khởi nghiệp là sự yếu kém trong công tác quản lý tài chính. Khi các số liệu được chuẩn hóa thông qua phần mềm dùng chung, doanh nghiệp sẽ dễ dàng tiếp cận các khoản vay ngân hàng cũng như các gói hỗ trợ khác của Chính phủ nhờ hồ sơ tài chính minh bạch và tin cậy.

Hệ thống chính sách đồng bộ tại Nghị định 20/2026/NĐ-CP đang phác thảo nên một bức tranh lạc quan cho cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam. Việc kết hợp giữa miễn giảm thuế, khơi thông dòng vốn đầu tư và hỗ trợ nền tảng số tạo thành một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện. Đây chính là những viên gạch đầu tiên xây dựng nên niềm tin, giúp các nhà khởi nghiệp trẻ mạnh dạn hiện thực hóa những ý tưởng táo bạo.

Khi gánh nặng chi phí tuân thủ và thuế được giảm bớt, doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa để tập trung vào sáng tạo, cải tiến sản phẩm và chinh phục những thị trường mới, góp phần đưa kinh tế Việt Nam tiến xa hơn trên hành trình đổi mới.