Xuất khẩu rau quả tăng tốc trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động

Thị trường toàn cầu biến động, cơ hội đan xen thách thức

Một trong những diễn biến đáng chú ý của thị trường rau quả thế giới trong những tháng đầu năm 2026 là việc các nước thuộc Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU) triển khai chính sách miễn thuế nhập khẩu tạm thời đối với một số loại rau củ trong mùa trái vụ. Chính sách này có hiệu lực đến ngày 30/6/2026, với các hạn ngạch cụ thể cho từng quốc gia thành viên và từng mặt hàng.

Cụ thể, khoai tây được phép nhập khẩu miễn thuế với khối lượng tối đa 100.000 tấn tại Kazakhstan và 50.000 tấn tại Kyrgyzstan. Hành tây có hạn ngạch 5.000 tấn tại Armenia và 100.000 tấn tại Kazakhstan, trong khi súp lơ và bông cải xanh được giới hạn ở mức 600 tấn tại Belarus và 500 tấn tại Kyrgyzstan. Ngoài ra, Kazakhstan cũng cho phép nhập khẩu tới 35.000 tấn bắp cải trắng, còn cà rốt được cấp hạn ngạch 30.000 tấn tại một thị trường.

Một số mặt hàng khác cũng được mở cửa có kiểm soát, như dưa chuột (400 tấn tại Kyrgyzstan), cà tím (200 tấn tại Belarus và Kyrgyzstan, 6.600 tấn tại Nga) hay ớt ngọt (lên tới 27.000 tấn tại Nga). Riêng cà chua được áp dụng cơ chế riêng với hạn ngạch 5.000 tấn tại Kyrgyzstan đến hết ngày 31/5/2026.

Động thái này phản ánh tình trạng thiếu hụt nguồn cung cục bộ theo mùa tại các quốc gia EAEU, đồng thời mở ra cơ hội cho các nhà xuất khẩu, trong đó có Việt Nam, tiếp cận những thị trường mới nếu đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật và logistics.

Trong khi đó, tại Hoa Kỳ, thị trường nông sản lại đối mặt với tình trạng khan hiếm nguồn cung và giá cả tăng cao. Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, nhiều mặt hàng rau quả ghi nhận mức giá tăng do sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng, yếu tố mùa vụ và hạn chế vận chuyển.

Với mặt hàng bơ, giá nhập khẩu loại 48 quả từ Mexico dao động 29,25–31,25 USD/pound, trong khi bơ California cùng loại có giá cao hơn, khoảng 35,25–36,25 USD/pound; bơ hữu cơ thậm chí đạt tới 43,25–45,25 USD/pound. Dưa chuột nhập khẩu có giá 36,95–38,95 USD/thùng, còn ớt chuông xanh dao động 44,95–46,95 USD/pound do nguồn cung hạn chế.

Đối với cà chua, dù nguồn cung từ Mexico tương đối ổn định, thị trường vẫn ghi nhận tình trạng khan hiếm, với giá dao động 56,95–58,95 USD cho loại 4x4–4x5. Những diễn biến này cho thấy áp lực cung – cầu đang đẩy giá rau quả tại Hoa Kỳ lên cao, qua đó mở ra dư địa cho các nhà xuất khẩu nước ngoài.

Xuất khẩu rau quả Việt Nam bứt phá, gia tăng thị phần

Trong bối cảnh thị trường quốc tế có nhiều biến động, xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong tháng 3 và quý I/2026 vẫn ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Theo số liệu từ Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 3 đạt 532,21 triệu USD, tăng 51,6% so với tháng trước và tăng 11,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 1,53 tỷ USD, tăng mạnh 31,4% so với cùng kỳ năm trước, trở thành một trong những nhóm hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong lĩnh vực nông nghiệp.

Xét theo cơ cấu thị trường, Trung Quốc tiếp tục là đối tác lớn nhất, với kim ngạch đạt 778,8 triệu USD trong quý I, chiếm 50,97% tổng xuất khẩu. Đáng chú ý, thị phần rau quả Việt Nam trong tổng nhập khẩu của Trung Quốc đã tăng mạnh từ 8,72% trong 2 tháng đầu năm 2025 lên 14,43% trong cùng kỳ năm 2026.

Sự gia tăng này gắn liền với mức tăng trưởng nhập khẩu từ Việt Nam lên tới 65,4%, trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh nhập khẩu từ các quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan, Malaysia và Philippines. Điều này cho thấy Việt Nam đang tận dụng tốt lợi thế địa lý và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật để mở rộng thị phần.

Bên cạnh Trung Quốc, nhiều thị trường khác cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt 130,05 triệu USD trong quý I, tăng 16,5%; Hàn Quốc đạt 76,76 triệu USD (tăng 6,3%); Nhật Bản đạt 58,42 triệu USD (tăng 7,4%). Đáng chú ý, các thị trường châu Âu như Hà Lan và Đức ghi nhận mức tăng trưởng rất cao, lần lượt 51,8% và 80,2%.

Tại khu vực Đông Nam Á, Malaysia nổi lên như một điểm sáng với mức tăng 82,3%, cho thấy xu hướng mở rộng thị trường khu vực đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Ngược lại, một số thị trường như Thái Lan và Đài Loan lại ghi nhận mức giảm, phản ánh sự phân hóa ngày càng rõ trong cơ cấu xuất khẩu.

Triển vọng trong quý II/2026 được đánh giá tích cực khi nhiều loại trái cây chủ lực của Việt Nam bước vào vụ thu hoạch chính, như vải thiều, xoài và sầu riêng. Đồng thời, việc triển khai các nghị định thư mới đối với trái cây đông lạnh và dừa tươi được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng.

Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng này, ngành rau quả Việt Nam vẫn phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là về kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và quản lý mã số vùng trồng. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tính bền vững của xuất khẩu trong dài hạn.