Xoay trục chiến lược để bứt phá trong kỷ nguyên xanh và số

Mạch ngầm chuyển động của nền kinh tế số

Thế giới đang đứng trước một cuộc đại dịch chuyển mà ở đó, các dòng chảy công nghệ không còn là những thực thể tách rời với mục tiêu bảo tồn hành tinh. Nhìn vào bức tranh tổng thể của khu vực Châu Á Thái Bình Dương, sự năng động được minh chứng bằng những chỉ số tăng trưởng khổng lồ.

Thị trường chuyển đổi số toàn cầu và ứng dụng phần mềm dự kiến sẽ chạm ngưỡng 750 tỷ USD vào năm 2030. Trong dòng hải lưu đó, Việt Nam đang nổi lên như một điểm sáng rực rỡ với tốc độ tăng trưởng doanh thu thuộc hàng cao nhất khu vực.

Chỉ tính riêng trong năm 2024, các nhà phát triển ứng dụng tại Việt Nam đã ghi nhận 6 tỷ lượt tải về, trong đó có đến 5,7 tỷ lượt đến từ người dùng quốc tế. Con số 2.000 tỷ đồng doanh thu mang về không chỉ đơn thuần là tiền tệ, đó là lời khẳng định đanh thép về năng lực thích ứng và sức sáng tạo của trí tuệ Việt trên bản đồ công nghệ thế giới.

Nền tảng này chính là mảnh đất màu mỡ để các doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, thực hiện bước nhảy vọt. Tuy nhiên, chuyển đổi số không nên được nhìn nhận như một chiếc áo khoác thời thượng hay một lựa chọn mang tính phong trào.

PGS. TS Nguyễn Đình Thọ - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách NN&MT - Bộ NN&MT nhấn mạnh, đây là một động lực tăng trưởng nảy sinh từ chính những áp lực sinh tồn. Trong bối cảnh chi phí nguyên vật liệu và nhân công ngày càng đắt đỏ, việc tự động hóa và tối ưu hóa quy trình thông qua công nghệ chính là lời giải duy nhất cho bài toán năng suất.

Khi doanh nghiệp biết cách soi chiếu mình qua lăng kính số hóa, họ không chỉ cắt giảm được những hao phí vô hình mà còn kiến tạo nên một cấu trúc vận hành linh hoạt. Chuyển đổi số lúc này đóng vai trò như hệ thần kinh, giúp doanh nghiệp cảm nhận được sự thay đổi của thị trường và phản ứng tức thời để không bị bỏ lại phía sau.

Sự bứt phá về năng suất lao động thông qua trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một tiền đề chưa từng có. AI không chỉ thay thế các tác vụ lặp đi lặp lại mà còn tham gia vào quá trình phân tích dữ liệu lớn, giúp lãnh đạo doanh nghiệp đưa ra những quyết định quản trị chính xác.

Thay vì dựa vào cảm tính, mọi bước đi chiến lược giờ đây đều được đo lường bằng những thuật toán và mô hình dự báo. Chính sự minh bạch và khoa học này đã tạo nên một nội lực vững chắc, giúp doanh nghiệp tự tin đối mặt với những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu. Đó là một quá trình tự thân vận động, biến áp lực từ thị trường thành cơ hội để tái cấu trúc và làm mới chính mình một cách toàn diện.

Định mệnh của sự phát triển bền vững trong vòng xoáy kép

Mối quan hệ hữu cơ giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh hiện nay đã trở thành một cặp bài trùng không thể tách rời, tạo nên khái niệm vòng xoáy kép đầy triển vọng. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đây không còn là lời khuyến nghị mang tính lý thuyết mà đã trở thành tấm vé thông hành bắt buộc để bước vào những thị trường khắt khe như Liên minh Châu Âu (EU).

Những quy định mới như báo cáo phát triển bền vững, thẩm định chuỗi cung ứng hay quy định chống phá rừng (EUDR) đều có một điểm chung cốt lõi là yêu cầu sự minh bạch tuyệt đối thông qua truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Nếu không có sự trợ lực của công nghệ số, doanh nghiệp sẽ hoàn toàn đuối sức trong việc chứng minh tính trách nhiệm của mình đối với môi trường. Khi đó, cánh cửa thương mại toàn cầu sẽ đóng sập lại không phải vì chất lượng hàng hóa kém, mà vì sự thiếu hụt trong năng lực dữ liệu và quản trị xanh.

Một trong những ví dụ điển hình nhất cho áp lực này là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Từ năm 2026, các ngành hàng trọng điểm như sắt thép, nhôm và xi măng xuất khẩu sang Châu Âu sẽ bắt đầu phải đối mặt với các khoản phí carbon. Ban đầu, mức phí 2,5% có thể khiến nhiều doanh nghiệp chủ quan và coi thường, nhưng lộ trình này sẽ tăng nhanh chóng và chạm mức 100% vào năm 2034. Đây là một kịch bản nghiệt ngã cho những đơn vị chậm chân.

Nếu không bắt đầu lộ trình giảm phát thải và số hóa việc quản lý dấu chân carbon ngay từ bây giờ, chi phí tuân thủ trong tương lai sẽ bào mòn mọi lợi nhuận, thậm chí đẩy doanh nghiệp vào bờ vực phá sản. Chuyển đổi xanh, vì thế, không chỉ là bảo vệ môi trường mà là bảo vệ chính năng lực cạnh tranh và sự tồn vong của thương hiệu trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, trong thách thức luôn tiềm ẩn những cơ hội chuyển mình ngoạn mục. Việc tận dụng AI để tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng, giảm thiểu rác thải trong sản xuất chính là cách ngắn nhất để đạt được các tiêu chuẩn xanh. Đây là thời điểm vàng khi Đảng, Quốc hội và Chính phủ Việt Nam đang nỗ lực kiến tạo những hành lang pháp lý thông thoáng.

Việc thể chế hóa các cơ chế khuyến khích từ Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68 chính là nguồn động lực quan trọng, tiếp sức cho cộng đồng doanh nghiệp tăng trưởng bền vững. PGS. TS Nguyễn Đình Thọ khẳng định rằng, sự thành công bền vững sẽ chỉ đến với những ai biết nhìn vào nhu cầu thực tế của thị trường để đổi mới quy trình và sản phẩm. Làm được như vậy, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe mà còn tạo ra những giá trị mới, được người tiêu dùng toàn cầu đón nhận và trân trọng.

Chuyển đổi số để truy vết, chuyển đổi xanh để bền vững, và trí tuệ nhân tạo để bứt phá là ba chân kiềng vững chắc cho tương lai. Doanh nghiệp Việt Nam cần tránh xa những tư duy phong trào, thay vào đó hãy tập trung vào các giá trị thực chất, dựa trên nền tảng đổi mới sáng tạo và trách nhiệm với cộng đồng.

Khi sự đồng bộ giữa chính sách và thực tiễn sản xuất được thiết lập, vòng xoáy kép sẽ không còn là một áp lực đè nặng, mà trở thành một cơn lốc mạnh mẽ đưa con tàu kinh tế Việt Nam vươn xa hơn trong kỷ nguyên phát triển mới.