Xanh hóa các khu công nghiệp để đón nguồn lực đầu tư mới

Tính đến cuối tháng 5/2024, cả nước đã có 425 khu công nghiệp, khu chế xuất được thành lập với quỹ đất công nghiệp khoảng 89.200 ha. Trong đó, có 299 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động, thu hút được lượng vốn đầu tư lớn, bổ sung nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Lũy kế đến hết năm 2023, các khu công nghiệp, khu kinh tế trên cả nước thu hút được trên 11.200 dự án đầu tư nước ngoài và 10.600 dự án đầu tư trong nước, với tổng vốn đầu tư đạt lần lượt 251,6 tỷ USD và 2,67 triệu tỷ đồng; vốn đầu tư thực hiện tương ứng đạt tỷ lệ khoảng 68,2% và 45,3%.

Thời gian gần đây, nhiều nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước, đặc biệt các nhà đầu tư nước ngoài như LEGO, Heineken… đã quan tâm đặc biệt đến sản xuất xanh thông qua xây dựng các nhà máy trung hòa carbon ở Việt Nam, đồng thời sử dụng năng lượng tái tạo, năng lượng xanh cho các hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Do đó, khu công nghiệp sinh thái đang trở thành tiêu chí lựa chọn của các nhà đầu tư nước ngoài với mục tiêu phát triển bền vững, lợi ích kinh tế song hành trách nhiệm với cộng đồng và xã hội, đặc biệt gắn với các tiêu chí ESG (Environment - Môi trường, Social - Xã hội, Governance - Quản trị) theo yêu cầu của các chuỗi ngành hàng.

Bà Trang Lê, Giám đốc cấp cao khối nghiên cứu và tư vấn, JLL Việt Nam, cho biết ở khoảng thời gian 5-10 năm vừa qua, là người Việt Nam thì phải rất tự hào về tốc độ phát triển của bất động sản công nghiệp. 

Mặc dù có nhiều lợi thế, song theo đại diện của JLL Việt Nam, hiện nay Việt Nam đang ở giai động đầu thử nghiệm mô hình công nghiệp sinh thái. Tuy nhiên, việc đưa các mô hình công nghiệp sinh thái vào thực tiễn sẽ còn nhiều khó khăn.

Đầu tiên, có thể kể đến là chưa có nhiều hỗ trợ về tài chính cho các nhà đầu tư. Việc chuyển đổi xanh tốn kém ở giai đoạn đầu, cần có sự hỗ trợ nhất định để đưa mô hình xanh hoá đi vào thực tiễn. Hiện nay chủ yếu xuất phát từ khối tư, nhưng để nhận rộng thì không phải ai cũng đủ nguồn lực.

Tiếp đến là những chính sách, hiện vẫn chỉ có những khung bên ngoài, chưa có những quy định chuyên sâu, cụ thể. Theo bà Trang Lê, cần phải có những điều này thì mới có thể dễ dàng đưa mô hình công nghiệp sinh thái vào thực tiễn.

Mặt khác, theo đại diện Công ty KCN Vietnam, cùng với việc tiếp tục thay đổi để làm môi trường kinh doanh, đầu tư thuận lợi hơn, thì quy trình cấp giấy phép cũng nên thay đổi dễ dàng hơn.

Việt Nam đang nằm trong tầm ngắm của nhiều công ty đa quốc gia nhưng họ còn ngại rào cản này. Phá bỏ được những rào cản này các nhà đầu tư quốc tế sẽ tiếp tục đổ vào Việt Nam và khi họ sẽ mang theo cả một hệ sinh thái, cho phép Việt Nam có thể cạnh tranh ngày càng tốt hơn.

Các chuyên gia nhận định phát triển khu công nghiệp chuyên sâu sẽ là xu hướng nếu Việt Nam muốn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong giai đoạn hiện tại, sản phẩm “may sẵn” là nhà kho, nhà xưởng xây có sẵn sẽ đáp ứng khá tốt nhu cầu của các nhà sản xuất. Trong giai đoạn tiếp theo, sản phẩm “may đo” theo yêu cầu của nhà đầu tư sẽ dần phổ biến và ngày càng “chiếm sóng” nhiều hơn. Các nhà cung cấp sản phẩm cần nắm bắt xu hướng này để có sự chuẩn bị tốt cho tương lai.

Nhìn sang các khu công nghiệp khác trên thế giới, đặc biệt là Trung Quốc, mô hình khu công nghiệp 4.0 - mô hình khu công nghiệp bền vững đang là xu hướng và được đầu tư phát triển rất nhiều. Trong khi đó, các khu công nghiệp tại Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển từ bước 1.0 sang bước 2.0.

Ngoài ra, để tiến đến mô hình khu công nghiệp bền vững, bắt buộc các sản phẩm, dịch vụ phục vụ sản xuất bên trong khu công nghiệp, từ nhà kho, nhà xưởng, mặt thuế quan và pháp lý, ngân hàng, nhà ở, trường học, trung tâm nghiên cứu, trung tâm triển lãm… phải được đầu tư xứng tầm để trở thành điểm đến của các chuyên gia, các đơn vị đầu tư.