Vốn xanh và thách thức kép

Thước đo xanh và động lực tài chính kép

Kỷ nguyên phát triển bền vững đang trở thành định hướng chiến lược và yêu cầu cấp bách trên toàn cầu. Đối với Việt Nam, làn sóng chuyển đổi xanh, trung hòa carbon này vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nguồn vốn đầu tư quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh, Bộ Tài chính đóng vai trò là lực lượng tiên phong trong đổi mới kinh tế quốc gia thông qua việc thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh (chuyển đổi kép).

Minh chứng cho sự chuyển mình này là sự tăng trưởng ấn tượng của nguồn vốn xanh nội địa. Thống kê từ đầu năm 2025 cho thấy, tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh trong nước đã tăng hơn 60% so với cùng kỳ, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào cam kết phát triển xanh của Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Larry Lee Chio Lim, Phó Tổng Giám đốc Sabeco, khẳng định, tính bền vững không còn là một câu chuyện tiếp thị mà là một yêu cầu để tiếp cận thị trường, tiếp cận vốn, thu hút nhân tài và xây dựng niềm tin lâu dài.

Để định hướng dòng vốn này một cách hiệu quả, Bộ Tài chính đã ban hành và triển khai Danh mục phân loại xanh, một công cụ chính sách quan trọng. Danh mục này bao gồm 45 loại hình dự án thuộc 7 nhóm ngành kinh tế trọng điểm (năng lượng tái tạo, giao thông xanh, nông nghiệp tuần hoàn….). Đây được đánh giá là bước tiến lớn, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam hội nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính như: EU, Nhật Bản và Hoa Kỳ.

Bộ Tài chính đang nỗ lực hoàn thiện khung chính sách để tạo động lực mạnh mẽ hơn cho khu vực tư nhân, bao gồm việc triển khai các chính sách ưu đãi thuế, tín dụng ưu tiên và nghiên cứu cơ chế hợp tác công - tư trong các dự án hạ tầng số và năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, chiến lược cốt lõi là thúc đẩy phát triển thị trường carbon trong nước. Bộ Tài chính đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ hình thành thị trường carbon hoạt động hiệu quả, kết nối với các thị trường khu vực và toàn cầu.

Đây sẽ là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu, đồng thời tận dụng nguồn lực tài chính quốc tế, đáp ứng được nhu cầu về tài chính khí hậu toàn cầu.

Nguồn vốn và bài toán năng lực quản trị

Mặc dù, có những bước tiến chiến lược và sự tăng trưởng mạnh mẽ của vốn xanh, quá trình chuyển đổi kép (chuyển đổi số và chuyển đổi xanh) vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là ở khối SME.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm chỉ ra những khó khăn về thể chế, nguồn lực tài chính, hạ tầng công nghệ và năng lực nhân sự. Trong đó, nhiều doanh nghiệp SME chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp đang gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn xanh, công nghệ mới hay dữ liệu số.

Ông Vũ Thái Trường, Trưởng phòng Biến đổi khí hậu, UNDP Việt Nam, nhấn mạnh rằng vấn đề quan trọng hiện nay không phải là tốc độ ban hành chính sách, mà là năng lực quản trị quá trình chuyển đổi xanh một cách hiệu quả.

Khoảng trống giữa chính sách và thực tiễn tồn tại khi các doanh nghiệp SME còn hạn chế trong việc áp dụng công nghệ xanh để đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, thiếu nguồn vốn đầu tư và thiếu nhân sự có chuyên môn về quản trị môi trường.

Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định, những khó khăn này hoàn toàn có thể được hóa giải bằng các đòn bẩy chiến lược.

Thứ nhất, về thể chế và tiêu chuẩn hóa, danh mục phân loại xanh là một bước ngoặt quan trọng, giúp thống nhất cách hiểu về dự án xanh giữa ngân hàng, nhà đầu tư và doanh nghiệp, từ đó định hướng dòng vốn vào đúng các hoạt động xanh, giảm thiểu rủi ro và tăng cường tính minh bạch.

Thứ hai, minh bạch hóa và đầu tư toàn cầu, xu hướng đầu tư xanh đang diễn ra mạnh mẽ, với quy mô thị trường tài chính bền vững toàn cầu đạt 5,87 nghìn tỷ USD vào năm 2024. Sự minh bạch của thị trường Việt Nam sẽ là yếu tố quyết định để thu hút dòng vốn này, tận dụng cơ hội lớn để phát triển nhanh và bền vững.

Thứ ba, về hiệu quả tài chính, chuyển đổi xanh mang lại lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Trên toàn cầu, các công ty đầu tư sớm vào hiệu quả năng lượng sẽ giảm 5-14% chi phí hoạt động, đồng thời tăng khả năng tiếp cận vốn và thị trường.

Sự kết hợp giữa chuyển đổi số cung cấp nền tảng công nghệ quản trị hiệu quả và chuyển đổi xanh định hướng phát triển bền vững sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng, giúp Việt Nam không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu mà còn vững bước trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng.