VIPC Summit 2026: Việt Nam tăng tốc hút vốn vào công nghệ chiến lược

Cải cách thể chế để hút vốn dài hạn

Diễn đàn Đầu tư Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 (VIPC Summit 2026) vừa diễn ra tại TP.HCM tiếp tục cho thấy tham vọng của Việt Nam trong việc trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo mới của khu vực.

Sự kiện quy tụ hơn 1.000 đại biểu gồm lãnh đạo Chính phủ, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và tập đoàn công nghệ quốc tế. Sự hiện diện của nhiều định chế lớn như CDH Investments, Ares Management, VinaCapital hay DBS cho thấy Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn công nghệ toàn cầu.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nhấn mạnh, Việt Nam hiện có quy mô nền kinh tế khoảng 500 tỷ USD, thuộc nhóm 35 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Cùng với tốc độ tăng trưởng nhanh của kinh tế số, sự mở rộng của hệ sinh thái khởi nghiệp và dòng vốn đầu tư vào công nghệ cao, Việt Nam đang có cơ hội lớn để bứt phá ở những ngành chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu, công nghệ số và sản xuất thông minh.

Với hơn 100 triệu dân, lực lượng lao động trẻ và mức độ phổ cập công nghệ số cao, Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển thành trung tâm công nghệ năng động của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo các chuyên gia, kinh tế số Việt Nam hiện duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, thuộc nhóm cao nhất khu vực. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy nhu cầu đầu tư vào các ngành công nghệ có giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh lợi thế thị trường, dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam cũng đang dịch chuyển mạnh sang lĩnh vực công nghệ chiến lược. Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký đạt trên 38 tỷ USD, trong đó nhiều dự án quy mô lớn tập trung trực tiếp vào AI, bán dẫn và sản xuất thông minh. Trong đó, AI và bán dẫn nổi lên là hai lĩnh vực thu hút sự quan tâm đặc biệt từ các nhà đầu tư quốc tế.

Một trong những thông điệp nổi bật tại VIPC Summit 2026 là cam kết cải cách thể chế và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch nhằm chuyển hóa chính sách thành dòng vốn dài hạn cho đổi mới sáng tạo.

Theo đại diện các cơ quan quản lý, Việt Nam đang chuyển mạnh sang tư duy chấp nhận rủi ro có kiểm soát để thúc đẩy các lĩnh vực công nghệ cao vốn có vòng đời đầu tư dài và mức độ rủi ro lớn.

Đây được xem là thay đổi quan trọng trong bối cảnh startup công nghệ thường khó tiếp cận tín dụng truyền thống do thiếu tài sản bảo đảm và chưa có lợi nhuận ổn định.

Hiện Việt Nam có hơn 4.000 startup công nghệ và gần 200 quỹ đầu tư đang hoạt động trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Quy mô này cho thấy thị trường vốn tư nhân dành cho công nghệ đang hình thành nhanh trong những năm gần đây.

Tại diễn đàn, Chỉ số Thị trường Vốn Tư nhân Việt Nam cùng Báo cáo Đầu tư Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 cũng được công bố, phản ánh nỗ lực xây dựng nền tảng thể chế minh bạch hơn cho thị trường vốn đổi mới sáng tạo.

Theo giới chuyên gia, phát triển hệ sinh thái tài chính dành riêng cho doanh nghiệp công nghệ là điều kiện cần nếu Việt Nam muốn cạnh tranh với các trung tâm đổi mới sáng tạo trong khu vực.

Chính phủ hiện thúc đẩy phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ chế hợp tác công tư (PPP) và nghiên cứu hình thành các sàn giao dịch dành riêng cho startup và doanh nghiệp công nghệ.

Nhiều chuyên gia cho rằng Nhà nước nên đóng vai trò “vốn mồi” để kích hoạt dòng vốn xã hội thay vì dẫn dắt toàn bộ thị trường. Mô hình này được kỳ vọng sẽ tăng khả năng huy động nguồn lực tư nhân cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Song song với đó, cơ chế thử nghiệm chính sách mới (sandbox) cũng đang được nghiên cứu nhằm tạo không gian pháp lý linh hoạt cho startup triển khai các mô hình kinh doanh và công nghệ mới.

Hình thành hệ sinh thái vốn cho startup công nghệ

Bên cạnh cải cách thể chế, vấn đề được quan tâm lớn tại diễn đàn là xây dựng hệ sinh thái vốn phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp công nghệ.

Theo các quỹ đầu tư quốc tế, startup công nghệ cần dòng vốn dài hạn và khả năng chấp nhận rủi ro cao hơn nhiều so với doanh nghiệp truyền thống. Điều này đòi hỏi thị trường tài chính phải có các công cụ chuyên biệt thay vì chỉ phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Hiện Bộ Tài chính đang thúc đẩy phát triển thị trường vốn theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Một trong những định hướng đáng chú ý là xây dựng các sàn giao dịch dành riêng cho startup và doanh nghiệp công nghệ nhằm tạo thêm kênh huy động vốn linh hoạt cho khu vực này.

Nhiều địa phương cũng bắt đầu tham gia mạnh hơn vào cuộc đua đổi mới sáng tạo. Đà Nẵng hiện đặt mục tiêu kết nối khoảng 5 tỷ USD từ các nhà đầu tư thiên thần và quỹ đầu tư mạo hiểm để phát triển khoa học công nghệ trong giai đoạn tới.

Trong khi đó, nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn đang được triển khai để tạo nền tảng cho tăng trưởng công nghệ dài hạn. Đơn cử, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Tây đang được đầu tư gần 17.500 tỷ đồng nhằm nâng cấp hạ tầng logistics và kết nối vùng phục vụ kinh tế số.

Ở địa phương, tỉnh Cà Mau hiện kêu gọi đầu tư vào 96 dự án trong năm 2026, cho thấy xu hướng mở rộng không gian thu hút vốn sang nhiều lĩnh vực và địa phương mới.

Song song với đó, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) đang được đề xuất áp dụng các cơ chế ưu đãi ở mức cao nhất nhằm đóng vai trò hạt nhân của hệ sinh thái công nghệ Việt Nam.

Các chuyên gia đánh giá Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược khi làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, Việt Nam cần tiếp tục đẩy nhanh cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng môi trường đầu tư đủ sức cạnh tranh trong khu vực.

Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu ngày càng ưu tiên các thị trường đổi mới sáng tạo, việc hình thành hệ sinh thái tài chính linh hoạt và chấp nhận rủi ro sẽ là yếu tố quyết định để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng mới.