Phiên họp lần thứ 5 của Nhóm công tác chung Việt Nam – Hoa Kỳ về thực thi Thỏa thuận 301 tiếp tục cho thấy quyết tâm của hai bên trong việc kiểm soát khai thác và thương mại gỗ bất hợp pháp.
Không chỉ dừng ở hoạt động đối thoại kỹ thuật, các cam kết hiện nay đang tác động trực tiếp đến cấu trúc phát triển của ngành gỗ Việt Nam, từ khâu nhập khẩu nguyên liệu, quản lý chuỗi cung ứng cho đến năng lực cạnh tranh tại thị trường Hoa Kỳ.
Hoàn thiện pháp lý, kiểm soát 100% lô hàng nhập khẩu
Trong bối cảnh thị trường nội thất toàn cầu ngày càng đặt nặng yếu tố minh bạch và phát triển xanh, việc Việt Nam tăng cường kiểm soát nguồn gốc gỗ được xem là bước đi quan trọng nhằm duy trì vị thế của một trong những quốc gia xuất khẩu đồ gỗ lớn nhất vào Hoa Kỳ.
Theo số liệu ngành lâm nghiệp, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt khoảng 15 tỷ USD, tăng khoảng 5,6% so với năm 2024 và chiếm hơn 18,17% tổng thị phần nhập khẩu gỗ của thị trường này. Đây tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam, đóng góp gần 55% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành.
Nhóm công tác chung về Gỗ Việt Nam - Hoa Kỳ (TWG) họp tại Washington, D.C về tình hình thực hiện Thỏa thuận 301 giữa hai Chính phủ. Ảnh: ICD.
Tại phiên họp, phía Việt Nam đã cập nhật hàng loạt biện pháp nhằm thực hiện đầy đủ các cam kết trong Thỏa thuận 301. Trọng tâm của quá trình này là hoàn thiện hệ thống pháp lý về quản lý lâm sản hợp pháp và tăng tính minh bạch của chuỗi cung ứng gỗ.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc sửa đổi, cập nhật Hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp Việt Nam (VNTLAS), đồng thời ban hành thêm các quy định nhằm bảo đảm gỗ sau xử lý tịch thu không được quay trở lại chuỗi cung ứng thương mại. Đây được xem là bước siết chặt cần thiết để hạn chế nguy cơ hợp pháp hóa nguồn gỗ bất minh.
Song song với đó, Việt Nam hiện áp dụng cơ chế kiểm tra 100% lô hàng gỗ nhập khẩu thông qua hình thức kiểm tra hồ sơ hoặc kiểm tra thực tế tại thời điểm thông quan. Nếu như trước đây việc kiểm tra chủ yếu tập trung vào nhóm rủi ro cao thì nay toàn bộ lô hàng đều phải trải qua quy trình kiểm soát nhằm tăng khả năng truy xuất nguồn gốc
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, riêng năm 2025, lượng gỗ nguyên liệu nhập khẩu vào Việt Nam đạt hàng triệu m3 quy tròn, đến từ hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Điều này khiến yêu cầu kiểm soát nguồn gốc trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, nhất là trong bối cảnh các thị trường lớn đồng loạt siết tiêu chuẩn môi trường và chống gian lận thương mại.
Việc tăng cường giám sát không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu từ phía Hoa Kỳ mà còn giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm rủi ro trong quá trình xuất khẩu. Các doanh nghiệp hiện buộc phải chú trọng hơn tới truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, hồ sơ pháp lý và quy trình lưu trữ dữ liệu liên quan đến chuỗi cung ứng.
Đây cũng là yêu cầu then chốt để đáp ứng quy định của Lacey Act – đạo luật của Hoa Kỳ về bảo vệ động thực vật hoang dã và kiểm soát nguồn gốc gỗ hợp pháp. Theo quy định này, doanh nghiệp xuất khẩu phải kê khai chi tiết tên loài gỗ, quốc gia khai thác, số lượng, giá trị cũng như tính hợp pháp của nguyên liệu.
Trong nhiều năm, Luật Lacey từng khiến không ít doanh nghiệp gặp khó do thiếu hệ thống quản trị chuỗi cung ứng đồng bộ. Tuy nhiên, quá trình hoàn thiện pháp lý của Việt Nam đang giúp nhiều doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đáp ứng yêu cầu kê khai và giảm nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại.
Đại diện phía Hoa Kỳ tại phiên họp cũng đánh giá cao thiện chí hợp tác và các hành động cụ thể mà Việt Nam triển khai thời gian qua. Đặc biệt, những cải cách liên quan đến minh bạch chuỗi cung ứng và kiểm soát nguồn gốc gỗ được xem là tín hiệu tích cực đối với quan hệ thương mại song phương.
Ngoài câu chuyện pháp lý trong nước, Việt Nam còn mở rộng hợp tác quốc tế nhằm xác minh nguồn gốc gỗ hợp pháp từ các thị trường cung ứng nguyên liệu. Nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác lâm nghiệp đã được thúc đẩy với các quốc gia như Trung Quốc, Lào, Campuchia, Hàn Quốc và Nhật Bản nhằm tăng cường trao đổi thông tin và giảm nguy cơ gian lận thương mại.
Tiêu dùng xanh mở ra “đường đua” mới cho ngành gỗ
Không chỉ đối mặt với yêu cầu pháp lý ngày càng nghiêm ngặt, doanh nghiệp gỗ Việt Nam còn phải thích nghi với sự thay đổi nhanh chóng trong xu hướng tiêu dùng tại Hoa Kỳ.
Năm 2025, Hoa Kỳ nhập khẩu khoảng 82,6 tỷ USD các sản phẩm gỗ và nội thất. Trong đó, nhóm sản phẩm phục vụ cải tạo nhà ở và nội thất gia đình tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhờ nhu cầu sửa chữa, nâng cấp không gian sống sau đại dịch.
Ảnh minh hoạ. Nguồn: IT
Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng xanh đang trở thành tiêu chí hàng đầu trong quyết định mua sắm. Khảo sát thị trường cho thấy nhóm khách hàng Gen Y và Gen Z có xu hướng ưu tiên các sản phẩm thân thiện môi trường, minh bạch chuỗi cung ứng và đạt chứng nhận bền vững.
Trong bối cảnh đó, các sản phẩm có chứng nhận như Forest Stewardship Council ngày càng được thị trường ưu tiên lựa chọn. Chứng nhận FSC hiện không còn đơn thuần là tiêu chuẩn kỹ thuật mà đang trở thành điều kiện gần như bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tham gia sâu vào phân khúc trung và cao cấp.
Xu hướng này tạo ra sự phân hóa rõ nét trên thị trường quốc tế. Trong khi Liên minh châu Âu và Chile chiếm ưu thế ở phân khúc cao cấp nhờ tiêu chuẩn bền vững nghiêm ngặt và thiết kế tinh xảo, thì Indonesia hay Ấn Độ lại cạnh tranh mạnh ở phân khúc giá rẻ nhờ chi phí nhân công thấp.
Đối với Việt Nam, lợi thế lớn nằm ở khả năng đáp ứng đơn hàng quy mô lớn, năng lực sản xuất linh hoạt và mức độ cải thiện nhanh về quản trị chuỗi cung ứng. Đặc biệt, việc Hoa Kỳ hoãn kế hoạch tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm từ ngày 1/1/2026 sang 1/1/2027 đã giúp doanh nghiệp có thêm dư địa duy trì đơn hàng.
Theo lộ trình trước đó, mức thuế theo Mục 232 dự kiến tăng từ 10% lên 30% đối với gỗ nguyên liệu và từ 25% lên 50% với hàng chế biến sâu. Việc tạm hoãn giúp doanh nghiệp tránh được cú sốc chi phí trong ngắn hạn, đồng thời duy trì sức cạnh tranh về giá tại thị trường lớn nhất thế giới.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng thị trường năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hoa Kỳ hoàn toàn có thể điều chỉnh chính sách thuế hoặc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại mới nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam được khuyến nghị không nên tiếp tục dựa chủ yếu vào lợi thế giá rẻ. Thay vào đó, ngành gỗ cần chuyển mạnh sang chiến lược nâng cao giá trị gia tăng thông qua đầu tư thiết kế, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm xanh và kiểm soát chặt tính hợp pháp của nguyên liệu.
Việc duy trì cơ chế đối thoại thường xuyên giữa Việt Nam và Hoa Kỳ thông qua Nhóm công tác chung vì thế không chỉ giúp tháo gỡ các vấn đề kỹ thuật mà còn tạo nền tảng ổn định cho thương mại song phương trong dài hạn. Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, minh bạch chuỗi cung ứng và phát triển bền vững sẽ trở thành “tấm hộ chiếu” quyết định vị thế của ngành gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Doanh nghiệp ngành gỗ đã có đơn hàng sản xuất đến hết nửa đầu năm 2026, tạo tín hiệu tích cực cho sản xuất, khẳng định vị thế trung tâm chế biến gỗ toàn cầu.
Trong bối cảnh thị trường bất động sản có dấu hiệu chững lại vào giai đoạn cuối năm 2025, tỉnh Khánh Hòa đang tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án nhà ở xã hội, qua đó bảo đảm an sinh xã hội và giữ ổn định thị trường.
Tháo gỡ nút thắt các dự án xây dựng - chuyển giao (BT) chuyển tiếp sẽ giải phóng nguồn lực đất đai và tài chính đang bị đóng băng tại nhiều địa phương.
Bước sang giai đoạn cuối năm 2025 và chuẩn bị cho năm 2026, thị trường gỗ và sản phẩm gỗ thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố đan xen giữa suy giảm nhu cầu, điều chỉnh chính sách và tái cấu trúc chuỗi cung ứng.
