Việt Nam - Campuchia hướng tới kim ngạch thương mại 20 tỷ USD

Mở rộng thương mại, thúc đẩy dòng vốn đầu tư

Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Campuchia 2026 ở Phnom Penh, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Thủ tướng Campuchia Hun Manet cùng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước. Diễn đàn có khoảng 300 đại biểu, đại diện các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp tham dự, tập trung trao đổi về môi trường đầu tư, chính sách thương mại và cơ hội hợp tác trong giai đoạn tới.

Kim ngạch thương mại song phương hai nước năm 2025 đạt khoảng 11,4 tỷ USD, tăng hơn 12%. Trong 8 tháng đầu năm 2026, giá trị thương mại hai chiều đạt gần 8,7 tỷ USD. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Campuchia trong ASEAN và đứng thứ ba trên thế giới. Hai nước đặt mục tiêu sớm nâng kim ngạch thương mại lên 20 tỷ USD.

Mục tiêu này đòi hỏi hoạt động thương mại phải gắn với cải thiện điều kiện đầu tư và năng lực kết nối sản xuất. Việc gia tăng giao dịch hàng hóa sẽ khó đạt hiệu quả bền vững nếu doanh nghiệp vẫn gặp vướng mắc về thủ tục đầu tư, đất đai, hải quan, kiểm dịch và thanh toán xuyên biên giới. Đây là những vấn đề cần được xử lý đồng bộ để giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động.

Về đầu tư, doanh nghiệp Việt Nam hiện có 223 dự án tại Campuchia với tổng vốn đăng ký khoảng 3,4 tỷ USD. Các dự án tập trung vào nông nghiệp, viễn thông, tài chính - ngân hàng, hàng không, chế biến thực phẩm, thương mại và dịch vụ. Ở chiều ngược lại, Campuchia có 50 dự án tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký 81,6 triệu USD.

Cơ cấu đầu tư cho thấy quan hệ kinh tế hai nước đã vượt ra ngoài hoạt động mua bán hàng hóa, tạo nền tảng để phát triển các chuỗi cung ứng có sự tham gia của doanh nghiệp ở cả hai thị trường. Campuchia có lợi thế về đất đai, nguồn nguyên liệu và lực lượng lao động trẻ; Việt Nam có năng lực chế biến, hệ thống logistics và mạng lưới hơn 60 đối tác hiệp định thương mại tự do (FTA). Việc kết hợp những lợi thế này có thể tạo thêm dư địa cho sản xuất, chế biến và phân phối hàng hóa sang các thị trường khác.

Tại diễn đàn, hai bên trao năm văn kiện hợp tác. Trong đó, dự án trồng cây và chăn nuôi của THACO AGRI tại hai tỉnh Kratie và Ratanakiri có tổng vốn đầu tư điều chỉnh 648 triệu USD. Dự án cho thấy hướng hợp tác tập trung vào tổ chức sản xuất và phát triển vùng nguyên liệu tại Campuchia, thay vì giới hạn ở hoạt động trao đổi hàng hóa thành phẩm.

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất năm định hướng hợp tác, gồm kết nối thể chế và chính sách; kết nối hạ tầng và thị trường; hợp tác nông nghiệp, chế biến sâu; kết nối tài chính - ngân hàng; phát triển các động lực tăng trưởng mới. Các định hướng này đặt trọng tâm vào điều kiện vận hành thực tế của doanh nghiệp, từ khâu triển khai dự án đến tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Kết nối hạ tầng, chuyển từ giao thương sang chuỗi giá trị

Kết nối giao thông là một trong những điều kiện quan trọng để mở rộng hợp tác kinh tế Việt Nam - Campuchia. Hai nước định hướng đẩy nhanh tiến độ tuyến cao tốc TP.HCM - Mộc Bài - Bavet - Phnom Penh, đồng thời thúc đẩy kết nối đường sắt, đường thủy nội địa và phát triển các trung tâm logistics. Mô hình “một cửa, một lần dừng” tại các cặp cửa khẩu chính cũng được đề xuất nhằm đơn giản hóa quy trình thông quan.

Tại diễn đàn, Thủ tướng Campuchia Hun Manet nhấn mạnh yêu cầu biến kết nối giao thông thành kết nối sản xuất, đưa tuyến vận tải giữa hai nước trở thành hành lang kinh tế gắn với các khu công nghiệp và chuỗi cung ứng. Định hướng này đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ giữa hạ tầng vận tải, năng lực logistics và hoạt động sản xuất của doanh nghiệp hai bên.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, trọng tâm hợp tác là chuyển từ mua bán nguyên liệu thô sang đầu tư vùng nguyên liệu, chế biến sâu, chuẩn hóa chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngay tại Campuchia. Cách tiếp cận này có thể giúp gia tăng giá trị sản phẩm, tạo đầu ra ổn định hơn cho nguyên liệu và tăng mức độ liên kết giữa các khâu trong chuỗi sản xuất.

Các lĩnh vực tài chính - ngân hàng, chuyển đổi số, thương mại điện tử, năng lượng tái tạo, đào tạo nhân lực và du lịch cũng được xác định là những hướng hợp tác cần mở rộng. Hai bên định hướng tăng cường thanh toán bằng đồng nội tệ, áp dụng mã QR xuyên biên giới và xem xét mở rộng nguồn vốn tín dụng cho doanh nghiệp đầu tư. Trong lĩnh vực du lịch, việc xây dựng sản phẩm chung để thu hút khách từ thị trường thứ ba có thể tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp lữ hành và dịch vụ.

Để các định hướng trên đi vào thực tế, vấn đề tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp cần được xử lý theo cơ chế rõ ràng. Tại diễn đàn, các kiến nghị tập trung vào chính sách thuế, đất đai, thủ tục hải quan, kiểm dịch, thanh toán, những dự án tồn đọng và yêu cầu mở rộng hợp tác công nghệ, logistics.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn cho biết Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Hội đồng Phát triển Campuchia (CDC) tổng hợp các kiến nghị thành danh mục chung, phân công cơ quan xử lý và định kỳ rà soát, báo cáo Chính phủ hai nước. Cơ chế này tạo đầu mối theo dõi các vấn đề phát sinh, đồng thời giúp doanh nghiệp có cơ sở xác định tiến độ giải quyết từng vướng mắc.

Bên cạnh hỗ trợ về thủ tục, doanh nghiệp hai nước cần xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn, tuân thủ pháp luật sở tại, bảo vệ môi trường, tôn trọng văn hóa địa phương và chú trọng đào tạo lao động bản địa. Năng lực cạnh tranh cũng cần được nâng lên thông qua đầu tư công nghệ, cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng tỷ trọng chế biến sâu.

Với kim ngạch thương mại đạt gần 8,7 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2026, hợp tác Việt Nam - Campuchia đang có cơ sở để tiếp tục mở rộng. Khả năng đạt mục tiêu 20 tỷ USD sẽ phụ thuộc vào tiến độ tháo gỡ rào cản, hiệu quả kết nối hạ tầng và mức độ tham gia của doanh nghiệp vào các chuỗi sản xuất chung. Việc chuyển từ giao thương đơn thuần sang hợp tác đầu tư, chế biến và phân phối có thể tạo nền tảng vững chắc hơn cho quan hệ kinh tế giữa hai nước.