Thương mại Việt Nam – Campuchia: Tăng tốc mạnh, hướng tới mốc 20 tỷ USD

Tiềm năng lớn, nhưng rào cản vẫn tồn tại

Chỉ trong vòng một thập kỷ, từ năm 2014 đến 2024, kim ngạch thương mại song phương đã tăng hơn ba lần, từ mức 3,3 tỷ USD lên 10,1 tỷ USD, tương đương tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 12%/năm. Đà bứt phá này được dự báo sẽ tiếp tục duy trì, hướng tới mục tiêu 20 tỷ USD trong vài năm tới, nhờ sự nâng cấp đồng bộ hạ tầng biên giới, chính sách thương mại thông thoáng, cùng nhu cầu hàng hóa ngày càng gia tăng từ thị trường Campuchia.

Những con số ấn tượng này phản ánh rõ tiềm năng và sự bổ trợ lẫn nhau trong cơ cấu hàng hóa giữa hai nền kinh tế. Việt Nam xuất khẩu sang Campuchia nhiều mặt hàng công nghiệp và tiêu dùng thiết yếu, trong khi Campuchia cung ứng cho Việt Nam các nguyên liệu thô và nông sản chủ lực. Mối quan hệ thương mại này không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn góp phần củng cố quan hệ hợp tác chiến lược giữa hai quốc gia láng giềng.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, năm 2024, thương mại biên giới Việt Nam – Campuchia qua các cửa khẩu đất liền đạt 7,26 tỷ USD, tăng 18% so với năm trước đó. Trong đó, xuất khẩu sang Campuchia đạt 3,3 tỷ USD, nổi bật ở các nhóm hàng dệt may (711 triệu USD), sắt thép (254 triệu USD), xăng dầu, phân bón, máy móc và hàng tiêu dùng. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Campuchia 3,9 tỷ USD, trong đó cao su chiếm 1,2 tỷ USD, hạt điều đạt 1 tỷ USD, cùng với gỗ và nguyên liệu dệt may – da giày.

Cơ cấu hàng hóa mang tính bổ sung được thể hiện rõ rệt: Campuchia xuất khẩu cao su, hạt điều, gỗ, nguyên liệu dệt may; Việt Nam xuất khẩu sang Campuchia xăng dầu, phân bón, sắt thép, dệt may, máy móc, hàng tiêu dùng. Nhóm hàng Việt Nam xuất khẩu nhiều nhất gồm dệt may (16,5%), sắt thép (15,7%) và nguyên liệu thô (7,2%). Riêng nhập khẩu cao su từ Campuchia đã chiếm 36,7% tổng lượng cao su mà Việt Nam nhập khẩu.

Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Campuchia trong ASEAN, đồng thời Campuchia đứng thứ tư trong số các đối tác thương mại của Việt Nam tại khu vực. Sáu tháng đầu năm 2025, thương mại hai chiều đạt 4,59 tỷ USD, tăng 17,6% so với cùng kỳ, cho thấy xu hướng tăng trưởng vẫn rất mạnh mẽ.

Tuy nhiên, đằng sau những con số khả quan vẫn tồn tại nhiều “nút thắt” cần tháo gỡ. Hạ tầng tại các cửa khẩu phụ và tuyến vận tải xuyên biên giới chưa được đầu tư đồng bộ, thiếu các trung tâm logistics kết nối hai nước, thông tin thị trường chưa đầy đủ và kịp thời. Ngoài ra, hàng Việt Nam tại Campuchia đang phải đối mặt với sức ép cạnh tranh rất lớn từ hàng Thái Lan và Trung Quốc vốn có lợi thế về mạng lưới phân phối sâu rộng, chiến lược tiếp thị mạnh mẽ và thương hiệu đã được định vị từ lâu.

Một vấn đề khác là nhận thức của người tiêu dùng Campuchia về hàng Việt chưa thật sự thống nhất. Trong khi một bộ phận khách hàng đánh giá cao chất lượng và giá cả hợp lý của sản phẩm Việt, thì vẫn còn nhiều người ưu tiên lựa chọn hàng Thái Lan do thói quen tiêu dùng và niềm tin thương hiệu đã hình thành. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải có chiến lược dài hạn về quảng bá, xây dựng hình ảnh và phát triển hệ thống phân phối bền vững, thay vì chỉ tận dụng những giai đoạn thị trường thiếu hụt hàng hóa để đẩy mạnh bán hàng.

Cần một chiến lược bứt phá

Trước thực tế đó, các chuyên gia cho rằng muốn “neo” vững hàng Việt tại Campuchia, cần triển khai đồng bộ các giải pháp, kết hợp giữa thương mại, đầu tư và logistics hiện đại. Ông Trần Chí Dũng, Tổng Thư ký Hiệp hội Dịch vụ Logistics Việt Nam, đề xuất phát triển hành lang vận tải số kết hợp thương mại điện tử xuyên biên giới, thanh toán số và vận tải vật lý. Cách làm này giúp giảm đáng kể chi phí logistics, nâng cao khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và mở ra kênh tiêu thụ trực tiếp đến tay người tiêu dùng Campuchia.

Bên cạnh đó, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) khuyến nghị cần cải thiện thủ tục hải quan, rút ngắn thời gian thông quan, đồng thời đầu tư các trung tâm logistics tại vùng biên để làm đầu mối tập kết, phân phối hàng hóa. Một hướng đi khác là đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao và phù hợp thị hiếu tiêu dùng của Campuchia, thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô hoặc hàng hóa phổ thông.

Ông Đỗ Việt Phương, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Campuchia, nhấn mạnh rằng đầu tư trực tiếp sẽ giúp hàng Việt giữ vị thế bền vững tại thị trường này. Theo ông, thay vì chỉ xuất khẩu đơn thuần, doanh nghiệp Việt nên cân nhắc việc đặt nền móng tại Campuchia thông qua mô hình khởi đầu nhỏ – như mở một cửa hàng, một cơ sở sản xuất hoặc kinh doanh thử nghiệm tại các địa bàn trọng điểm như Phnom Penh, Siem Reap, Battambang hoặc các khu vực gần cộng đồng người Việt.

Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp tìm hiểu sâu hơn về nhu cầu tiêu dùng, thử nghiệm sản phẩm và điều chỉnh chiến lược trước khi mở rộng. Khi đã tích lũy đủ kinh nghiệm và xây dựng được mạng lưới khách hàng, doanh nghiệp có thể tiến tới mở rộng quy mô, phát triển hệ thống phân phối và hợp tác với các nhà bán buôn, siêu thị lớn của Campuchia.

Các lĩnh vực đặc biệt tiềm năng cho doanh nghiệp Việt bao gồm: Hàng tiêu dùng nhanh: thực phẩm chế biến, đồ uống, mì ăn liền, gia vị, bánh kẹo; Nông sản và thủy sản chế biến: gạo chất lượng cao, cà phê, hạt tiêu, trái cây sấy, cá tra, tôm đông lạnh; Vật liệu xây dựng: xi măng, sắt thép, gạch ốp lát – phục vụ nhu cầu xây dựng đang tăng mạnh; Dệt may và thời trang bình dân: sản phẩm có thiết kế và giá thành phù hợp thị hiếu người tiêu dùng Campuchia; Sản phẩm chăm sóc sức khỏe và mỹ phẩm: ưu tiên nguồn gốc tự nhiên, an toàn, giá hợp lý.

Để chinh phục thị trường Campuchia, doanh nghiệp Việt cần chú trọng đến mẫu mã, chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm, bảo đảm phù hợp với thị hiếu, văn hóa và khả năng chi trả của người tiêu dùng. Song song với việc phát triển kênh phân phối truyền thống, cần tận dụng tối đa nền tảng số và mạng xã hội để mở rộng tệp khách hàng và tăng nhận diện thương hiệu.

Nếu triển khai đúng hướng, hàng Việt không chỉ tận dụng được giai đoạn thị trường Campuchia thiếu hụt hàng hóa, mà còn có thể tạo dựng được vị thế lâu dài, góp phần đưa kim ngạch thương mại song phương nhanh chóng tiệm cận và vượt mốc 20 tỷ USD trong thời gian tới.