Thị trường thủy sản toàn cầu trong quá trình tái định vị

Cá thịt trắng Nga lập đỉnh giá tại EU

Giá cá thịt trắng của Nga lập đỉnh tại thị trường EU bất chấp các rào cản thương mại; ngành tôm Indonesia trải qua biến động mạnh nhưng cho thấy khả năng phục hồi nhanh; trong khi đó, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Đài Loan tăng trưởng hai chữ số, kéo theo sự cải thiện rõ rệt về thị phần.

Tại thị trường châu Âu, các sản phẩm cá thịt trắng của Nga, đặc biệt là cá tuyết, đã tăng lên mức giá cao nhất trong nhiều năm. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh EU duy trì các biện pháp hạn chế thương mại liên quan đến xung đột Nga – Ukraina, song thực tế chỉ cấm nhập khẩu trứng cá muối, còn các sản phẩm cá thịt trắng vẫn được phép lưu thông.

Việc EU chấm dứt ưu đãi thuế quan dành cho ngư dân Nga từ năm 2024 không làm gián đoạn dòng chảy thương mại. Xuất khẩu thủy sản của Nga sang EU vẫn đạt khoảng 709 triệu Euro, với Hà Lan và Đức là hai thị trường nhập khẩu lớn nhất. Trong mùa cao điểm cuối năm, giá cá tuyết Nga tiếp tục tăng mạnh dù nguồn cung không thiếu, cho thấy yếu tố giá chịu tác động nhiều hơn từ cấu trúc thị trường và chi phí trung gian.

Đáng chú ý, phần lớn cá thịt trắng của Nga được vận chuyển sang châu Âu thông qua Na Uy, sau đó chế biến và dán nhãn xuất xứ Na Uy, không nêu rõ nguồn gốc ban đầu. Cách thức trung chuyển này khiến EU trên thực tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cá Nga, dù về mặt chính sách đang nỗ lực giảm sự lệ thuộc.

Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng EU cần tăng cường quản lý nguồn lợi thủy sản nội khối, đặc biệt tại khu vực Baltic, nhằm giảm rủi ro từ nguồn cung bên ngoài. Tuy nhiên, đề xuất áp thêm thuế đối với cá nhập khẩu từ Nga chưa nhận được sự ủng hộ của Ủy ban châu Âu, cho thấy mâu thuẫn giữa mục tiêu chính trị và nhu cầu ổn định thị trường thực phẩm vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Ngành tôm Indonesia biến động mạnh, giá trị xuất khẩu duy trì nhờ tái cơ cấu sản phẩm

Trong 11 tháng năm 2025, ngành tôm Indonesia trải qua một trong những giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm. Tổng khối lượng xuất khẩu đạt 177.401 tấn, giảm 4% so với cùng kỳ năm 2024, song trị giá lại tăng 6%, đạt 1,55 tỷ USD. Xu hướng này phản ánh rõ nét bức tranh chung của ngành tôm toàn cầu: sản lượng suy giảm nhưng giá bán bình quân cải thiện nhờ nguồn cung thắt chặt và tỷ trọng sản phẩm chế biến gia tăng.

Biến cố lớn nhất xảy ra trong quý III và tháng 10/2025, khi sự cố liên quan đến nghi ngại phóng xạ Cesium-137 khiến Hoa Kỳ siết chặt kiểm soát nhập khẩu. Hệ quả là xuất khẩu tôm của Indonesia trong tháng 10 chỉ đạt 8.233 tấn, giảm 59% so với cùng kỳ, trị giá giảm 55%. Tuy nhiên, chỉ sau một tháng, xuất khẩu đã phục hồi lên gần 15.000 tấn trong tháng 11, cho thấy khả năng thích ứng và xử lý khủng hoảng tương đối nhanh của ngành.

Xét về cơ cấu sản phẩm, tôm thẻ chân trắng nguyên liệu vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất, với hơn 85.000 tấn, gần như đi ngang so với năm trước. Trong khi đó, tôm chế biến chín và tẩm ướp ghi nhận kết quả nổi bật nhất, đạt gần 50.000 tấn, tăng 7% so với cùng kỳ. Đây chính là phân khúc đóng vai trò “đệm giảm sốc” cho ngành tôm Indonesia trong giai đoạn xuất khẩu nguyên liệu gặp khó khăn.

Ngược lại, xuất khẩu tôm tẩm bột và tôm sú nguyên liệu tiếp tục suy giảm mạnh, phản ánh sự thay đổi thị hiếu tiêu dùng và áp lực cạnh tranh gay gắt ở phân khúc giá thấp. Về thị trường, Hoa Kỳ vẫn là điểm đến lớn nhất nhưng ghi nhận mức giảm hai chữ số, trong khi xuất khẩu sang Nhật Bản, EU và Trung Quốc duy trì tăng trưởng tốt. Đặc biệt, xuất khẩu sang EU tăng tới 47%, cho thấy chiến lược đa dạng hóa thị trường của Indonesia đang phát huy hiệu quả.

Những diễn biến này là tín hiệu để các doanh nghiệp tôm Việt Nam theo dõi sát sao, nhất là trong bối cảnh nguồn cung tôm chế biến từ Indonesia nhiều khả năng sẽ tiếp tục phục hồi trong năm 2026.

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Đài Loan tăng trưởng hai chữ số, thị phần được cải thiện rõ rệt

Ở chiều ngược lại, thị trường Đài Loan nổi lên như điểm sáng trong bức tranh xuất khẩu thủy sản của Việt Nam năm 2025. Theo số liệu từ Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường này đạt gần 201 triệu USD, tăng 19,6% so với năm 2024. Nhiều mặt hàng chủ lực ghi nhận mức tăng trưởng cao, trong đó tôm các loại tăng hơn 40%, cá tra và basa tăng trên 21%, mực các loại tăng hơn 22%.

Không chỉ tăng về giá trị, thị phần thủy sản của Việt Nam trong tổng nhập khẩu của Đài Loan cũng được cải thiện rõ rệt, từ 9,01% năm 2024 lên 10,7% năm 2025, đưa Việt Nam trở thành nhà cung cấp lớn thứ tư tại thị trường này. Trong bối cảnh tổng nhập khẩu thủy sản của Đài Loan đạt khoảng 1,8 tỷ USD, tăng 5,1%, mức tăng trưởng của Việt Nam cho thấy năng lực cạnh tranh ngày càng được củng cố.

Đài Loan là thị trường có mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người cao, cùng với sự phát triển mạnh của phân khúc ẩm thực cao cấp. Người tiêu dùng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm nhập khẩu chất lượng cao, tạo dư địa lớn cho các sản phẩm thủy sản có giá trị gia tăng của Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì và mở rộng thị phần, doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng, tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, đồng thời đầu tư bài bản cho xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại.

Tại thị trường trong nước, giá nguyên liệu thủy sản trong những ngày giữa tháng 01/2026 nhìn chung ổn định, một số mặt hàng tăng nhẹ. Giá tôm sú và tôm thẻ tại Phú Yên, Cà Mau và Quảng Trị duy trì xu hướng tích cực; giá cá ngừ, mực ống và cá thu tại Đà Nẵng biến động trong biên độ hẹp. Mặt bằng giá ổn định giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch thu mua, chế biến và chào giá xuất khẩu.

Mặc dù chưa hết tháng 1 nhưng thị trường thủy sản bước vào năm 2026 với nhiều tín hiệu phân hóa rõ rệt. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa trên chất lượng, tính bền vững và khả năng thích ứng thị trường, những doanh nghiệp nắm bắt tốt xu hướng cơ cấu sản phẩm và đa dạng hóa thị trường sẽ có lợi thế rõ ràng trong giai đoạn tới.