Tăng lương tối thiểu 2027 và bài toán nâng cao năng suất doanh nghiệp

Áp lực chi phí gia tăng

Quyết định thống nhất đề xuất tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% áp dụng từ ngày 1/1/2027 của Hội đồng Tiền lương quốc gia đánh dấu bước điều chỉnh thu nhập đáng kể nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Theo phương án này, mức lương tối thiểu tại vùng I sẽ được nâng lên 5,7 triệu đồng, vùng II đạt 5,08 triệu đồng, vùng III chạm mốc 4,45 triệu đồng và vùng IV đạt 4,04 triệu đồng mỗi tháng. Sự đồng thuận giữa đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cùng Bộ Nội vụ phản ánh sự chia sẻ lợi ích, hướng tới việc chăm lo đời sống người lao động và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Tuy nhiên, đằng sau niềm vui của người lao động là mối lo ngại sâu sắc về sức chịu đựng của khu vực sản xuất. Đánh giá về kết quả đàm phán, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho rằng, mức điều chỉnh 7,8% là khá cao so với nhiều năm gần đây, phản ánh những tín hiệu tích cực của nền kinh tế cũng như quyết tâm nâng cao mức sống cho công nhân.

Ngược lại, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam bày tỏ nỗi lo ngại về khả năng chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thử thách.

Những trăn trở này hoàn toàn có cơ sở khi dữ liệu từ Cục Thống kê chỉ ra rằng, trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có tới hơn 151 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 18,8% so với cùng kỳ. Bình quân mỗi tháng, có tới 25,2 nghìn đơn vị rời bỏ cuộc chơi.

Báo cáo khảo sát chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh chỉ ra rào cản lớn nhất hiện nay là khó khăn trong việc tìm kiếm khách hàng và tiếp cận nguồn vốn, khi có tới 75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu thiếu tài sản đảm bảo. Ngay cả khu vực hộ kinh doanh cũng chịu áp lực gay gắt khi 73,7% chỉ đạt mức lãi ít và 12,9% hòa vốn.

Bài toán năng suất và các giải pháp chiến lược dài hạn

Theo Báo cáo khảo sát tăng lương khu vực Đông Nam Á của Tập đoàn tư vấn Aon, Việt Nam liên tục dẫn đầu khu vực về tốc độ tăng lương với tỷ lệ 7,7% trong năm 2025 và dự báo duy trì mức 7,1% trong năm 2026, vượt xa mức trung bình hơn 5% của các nước lân cận. Điều này cho thấy chi phí nhân công tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, bắt buộc nền kinh tế phải chuyển dịch sang mô hình dựa trên năng suất và giá trị gia tăng.

Để giải bài toán chi phí lao động tăng cao, giải pháp căn cơ nhất chính là tạo đòn bẩy nâng cao năng suất. Lãnh đạo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam lưu ý người lao động cần chủ động học tập, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, tăng cường kỷ luật và tác phong công nghiệp để bù đắp phần chi phí gia tăng cho doanh nghiệp. Về phía các đơn vị sản xuất, giới chủ cần thay đổi tư duy quản trị, đẩy mạnh chuyển đổi số, đầu tư đổi mới công nghệ và khuyến khích các sáng kiến cải tiến kỹ thuật.

Ở góc độ doanh nghiệp thực tế, ông Nguyễn Văn Tân, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Hosiden Việt Nam nhận định, việc điều chỉnh lương tối thiểu sẽ tạo áp lực đáng kể đối với các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày hay thủy sản. Yếu tố cần quan tâm hơn cả là tốc độ trượt giá, bởi nếu lạm phát tăng cao thì việc tăng lương khó mang lại hiệu quả thực chất.

Cùng chung góc nhìn, ông Lưu Xuân Tú, Phó Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH DBG Technology Việt Nam chia sẻ, mức lương thực tế chi trả cho công nhân hiện đã cao hơn lương tối thiểu vùng, nên điều cốt lõi là Nhà nước phải có giải pháp kiểm soát lạm phát hiệu quả.

Các đại diện doanh nghiệp đồng thuận bên cạnh việc kiểm soát giá cả thị trường, Nhà nước cần đẩy mạnh chính sách hỗ trợ phát triển nhà ở công nhân, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện hạ tầng và tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Chỉ khi chi phí lao động gia tăng đi đôi với sự cải thiện về năng suất và hiệu quả sản xuất, mục tiêu hài hòa lợi ích giữa người lao động, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế mới có thể trở thành hiện thực.