Tăng cường kỷ luật tài chính, ngân sách

Thực trạng và những vấn đề tồn tại

Theo Chỉ thị số 27/CT-TTg của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc, được ban hành sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 223/2025/QH15 về quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2023, việc chấn chỉnh công tác quản lý tài chính công đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Mục tiêu chính là khắc phục những tồn tại, hạn chế, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn của Nhà nước, trong đó có việc rà soát, xử lý triệt để các khoản chi chuyển nguồn không đúng quy định.

Chi chuyển nguồn là số dư dự toán chi chưa thực hiện hết trong năm ngân sách, được phép chuyển sang năm sau để tiếp tục thực hiện.

Về nguyên tắc, đây là một cơ chế linh hoạt, giúp các đơn vị có thêm thời gian để hoàn thành các dự án, nhiệm vụ còn dở dang. Tuy nhiên, nếu không được quản lý chặt chẽ, chi chuyển nguồn có thể trở thành kẽ hở dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực.

Thực tế cho thấy, một số bộ, ngành, địa phương đã để phát sinh những khoản chi chuyển nguồn kéo dài, không rõ lý do hoặc sử dụng không đúng mục đích. Một phần là do công tác lập dự toán chưa sát với thực tế, dẫn đến việc phân bổ vốn dư thừa. Một phần khác là do khâu giải ngân còn chậm trễ, chưa quyết liệt, thiếu sự phối hợp.

Tình trạng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn làm mất đi tính minh bạch và kỷ luật trong quản lý ngân sách. Các khoản chi chuyển nguồn không được giải ngân kịp thời còn làm chậm tiến độ các dự án, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư công và sự phát triển chung của nền kinh tế.

Việc tích tụ các khoản chi chuyển nguồn không được giải quyết dứt điểm còn tạo ra "khoản nợ" trên sổ sách, gây khó khăn cho việc lập kế hoạch ngân sách các năm tiếp theo. Điều này đặc biệt nghiêm trọng khi ngân sách nhà nước cần phải được quản lý một cách thận trọng để đảm bảo bội chi nằm trong giới hạn cho phép.

Các giải pháp trọng tâm và yêu cầu từ Chính phủ

Để giải quyết tận gốc vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện quyết liệt nhiều giải pháp đồng bộ.

Cụ thể rà soát và hủy bỏ các khoản chi sai quy định, đây là nhiệm vụ cấp bách đầu tiên. Chính phủ yêu cầu các đơn vị phải rà soát toàn bộ các khoản chi chuyển nguồn, đặc biệt là những khoản đã hết thời gian giải ngân hoặc sử dụng không đúng mục đích. Những khoản này phải được hủy bỏ triệt để và thu hồi về ngân sách Trung ương không chỉ giúp giảm bội chi mà còn siết chặt kỷ luật tài chính.

Nâng cao chất lượng lập dự toán: Một trong những nguyên nhân gốc rễ của tình trạng chuyển nguồn kéo dài là do dự toán chưa sát. Các bộ, ngành và địa phương cần nâng cao năng lực lập dự toán thu, chi ngân sách, đảm bảo tính chính xác và khả thi. Phân bổ vốn phải dựa trên nhu cầu thực tế, tránh tình trạng phân bổ tràn lan, không có khả năng giải ngân.

Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công: Vốn đầu tư công là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, tình trạng giải ngân chậm đang là một bài toán nan giải. Thủ tướng yêu cầu các đơn vị cần đặc biệt chú trọng công tác chuẩn bị đầu tư, lập kế hoạch, và triển khai các dự án một cách khẩn trương. Việc giải ngân vốn đúng tiến độ sẽ giảm thiểu tối đa các khoản chi chuyển nguồn.

Xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản và tạm ứng: Chính phủ yêu cầu rà soát, xác định rõ số nợ đọng xây dựng cơ bản tại các thời điểm quan trọng (31/12/2023, 31/12/2024 và 31/12/2025) để có giải pháp xử lý triệt để, không để phát sinh nợ mới. Đồng thời, các khoản tạm ứng quá thời hạn quy định phải được thu hồi dứt điểm.

Thực hiện đầy đủ các kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước: Kiểm toán Nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc giám sát và phát hiện sai phạm.

Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các kết luận và kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước đối với quyết toán ngân sách năm 2023 và các năm trước đó.

Những trường hợp không có khả năng thực hiện phải báo cáo Chính phủ để có hướng xử lý chung, đề xuất sửa đổi các luật liên quan nếu cần.

Việc siết chặt quản lý các khoản chi chuyển nguồn ngân sách Nhà nước không chỉ là một yêu cầu mang tính kỹ thuật về tài chính mà còn là một quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Chính phủ trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, hướng tới một nền tài chính công minh bạch, bền vững.

Đây là bước đi cần thiết để đảm bảo mỗi đồng tiền thuế của người dân được sử dụng một cách tiết kiệm, hiệu quả, phục vụ tốt nhất cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.