Thu ngân sách bứt phá trong giai đoạn mới

Sự bứt phá đầy ấn tượng

Giai đoạn 2021-2025 là một chu kỳ kinh tế đầy thử thách, khởi đầu với đại dịch COVID-19 và tiếp nối bằng những biến động phức tạp của thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, kết quả thu ngân sách đã vượt mọi kỳ vọng.

Tổng thu NSNN cả giai đoạn ước đạt 9,408 triệu tỷ đồng, đạt 113,4% so với mục tiêu đề ra trong Nghị quyết số 23/2021/QH15 (8,3 triệu tỷ đồng). Điều này cho thấy khả năng vượt khó và sự thích ứng linh hoạt của nền kinh tế. Tốc độ tăng thu bình quân hàng năm đạt khoảng 7,6%, một con số ấn tượng trong bối cảnh nhiều nền kinh tế khác phải đối mặt với suy thoái.

Về tỷ lệ, tỷ lệ huy động thu NSNN trên GDP ước tính đạt khoảng 18,1%, vượt xa mục tiêu bình quân tối thiểu 16%. Đặc biệt, tỷ lệ huy động thuế, phí đạt 14,4% GDP, vượt mục tiêu 13-14%. Điều này chứng tỏ hiệu quả của các chính sách thu và khả năng mở rộng cơ sở thuế, thu hút nguồn lực từ các hoạt động kinh tế.

Mặc dù tỷ trọng thu nội địa (83,1%) thấp hơn so với mục tiêu (85-86%), nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Cụ thể, con số 83,1% này vượt trội so với mức 82% của giai đoạn 2016-2020 và 68% của giai đoạn 2011-2015. Điều này cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu thu theo hướng bền vững, giảm sự phụ thuộc vào các nguồn thu không ổn định như dầu thô và xuất nhập khẩu.

Dù tỷ lệ thu nội địa chưa đạt mục tiêu đề ra do ảnh hưởng từ đại dịch, nhưng sự tăng trưởng vượt bậc về giá trị tuyệt đối (ước đạt 8,081 triệu tỷ đồng) cho thấy chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đã phát huy hiệu quả. Khi “sức khỏe” doanh nghiệp được củng cố, nguồn thu từ sản xuất, kinh doanh trong nước sẽ tăng trưởng mạnh mẽ, tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực.

Động lực nào tạo nên sự bứt phá?

Thành công của ngành Thuế không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một chiến lược toàn diện, đồng bộ từ chính sách đến thực thi.

Từ đầu năm 2021, ngành Thuế đã chủ động tham mưu trình Chính phủ ban hành và triển khai các gói chính sách tài khóa mở rộng với quy mô lớn. Các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế đã kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp và người dân vượt qua khó khăn, duy trì sản xuất kinh doanh. Các gói hỗ trợ này không chỉ là “liều thuốc” giúp doanh nghiệp “vượt bão” mà còn là “làn gió” kích hoạt lại nội lực sản xuất, từ đó tạo ra nguồn thu bền vững cho NSNN sau này.

Ngành Thuế không chỉ là cơ quan thu mà còn là đối tác của doanh nghiệp. Việc thường xuyên tổ chức các cuộc đối thoại, lắng nghe và tháo gỡ vướng mắc đã tạo được niềm tin. Theo khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), chỉ số hài lòng của doanh nghiệp về thủ tục thuế đã tăng đáng kể trong giai đoạn này, đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Điều này minh chứng cho sự chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ của ngành Thuế.

Đột phá từ chuyển đổi số là một trong những yếu tố quyết định tạo nên thành công. Hầu hết các giao dịch thuế đã được điện tử hóa hoàn toàn, từ kê khai, nộp thuế đến hoàn thuế. Cụ thể, tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử đã đạt trên 99%.

Việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền cũng góp phần quản lý chặt chẽ hơn hoạt động kinh doanh, đặc biệt là ở lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ. Công nghệ Big Data và AI đã được ứng dụng trong quản lý rủi ro, giúp cơ quan thuế nhận diện sớm các dấu hiệu gian lận, chống thất thu hiệu quả. Bản đồ số hộ kinh doanh, tài nguyên, đất đai đang dần được hoàn thiện, tạo nền tảng quản lý thuế minh bạch và công bằng hơn.

Thu ngân sách - Đòn bẩy cho phát triển bền vững

Kết quả thu NSNN vượt trội trong giai đoạn 2021-2025 không chỉ đơn thuần là những con số tài chính mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu xa, là động lực quan trọng để Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Với nguồn lực tài chính dồi dào, Chính phủ có thể đầu tư vào hạ tầng, tăng chi cho các dự án giao thông trọng điểm, năng lượng, hạ tầng số... là nền tảng để thu hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nguồn thu ổn định là cơ sở để thực hiện các chính sách an sinh xã hội, giáo dục, y tế, giúp người dân được hưởng lợi từ sự phát triển kinh tế, góp phần giảm bất bình đẳng.

Đồng thời, nguồn ngân sách dồi dào sẽ là đòn bẩy để Chính phủ triển khai các chương trình chuyển đổi số quốc gia, đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường, hướng tới một nền kinh tế xanh và bền vững hơn.

Sự bứt phá của thu ngân sách nhà nước trong giai đoạn vừa qua là minh chứng sống động cho nỗ lực của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của cộng đồng doanh nghiệp, người dân. Đây không chỉ là một thành tựu về tài chính mà còn là động lực quan trọng, mở ra một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn cho Việt Nam.