Quản lý, thanh, quyết toán dự án đầu tư công

Quý I/2024, ước đạt 613,9 nghìn tỷ đồng

Năm 2024 là năm tăng tốc, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện thắng lợi kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2021 – 2025. Ngay từ đầu năm 2024, các Bộ ngành và địa phương đã tập trung triển khai các nhiệm vụ và giải pháp đề ra tại Nghị quyết số 01/2024 của Chính phủ, hướng đến tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, thu hút đầu tư phục hồi, phát triển tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế năm 2024.

Trong quý I/2024, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc phân bổ và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 2 Công điện số 01/CĐ-TTg ngày 1/1/2024 và Công điện số 22/CĐ-TTg ngày 22/3/2024 chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm cao nhất, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án, công trình hạ tầng giao thông, tập trung đẩy nhanh tiến độ phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2024.

Các Bộ ngành và địa phương đã tập trung chỉ đạo, phân giao sớm kế hoạch vốn đầu tư công 2024 được phê duyệt đến từng dự án, công trình nhằm đảm bảo các dự án đủ điều kiện sẽ thực hiện ngay trong những tháng đầu năm 2024. Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án kịp thời tập trung triển khai thực hiện các dự án, công trình được giao kế hoạch vốn năm 2024, đặc biệt là các dự án chuyển tiếp, các dự án dự kiến hoàn thành trong năm 2024. Tuy nhiên, các tháng đầu năm còn tập trung vào việc phân giao kế hoạch vốn, và có kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, một số vướng mắc khó khăn đặc biệt trong công tác đền bù giải phóng mặt bằng chưa được xử lý triệt để nên đã tác động nhất định làm chậm tiến độ thực hiện nguồn vốn đầu tư công.

Các bộ, ngành và địa phương xác định nhiệm vụ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, cần nỗ lực tập trung triển khai thực hiện, phấn đấu đảm bảo thực hiện và giải ngân đạt trên 95% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội quý I/2024 theo giá hiện hành ước đạt 613,9 nghìn tỷ đồng, tăng 5,2 % so với cùng kỳ năm trước. Bao gồm: Vốn khu vực Nhà nước ước đạt 162,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 26,5% tổng vốn, tăng 4,9%; Vốn khu vực ngoài nhà nước ước đạt 340,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 55,5%, tăng 4,2%; Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 110,5 nghìn tỷ đồng, chiếm 18,0%, tăng 8,9%. Trong tổng vốn đầu tư của khu vực nhà nước, vốn từ ngân sách Nhà nước thực hiện quý I/2024 ước đạt 97748,4 tỷ đồng, bằng 13,9% kế hoạch năm và tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là mức đạt kế hoạch năm cao nhất trong các quý I từ năm 2019 đến nay: Năm 2019 đạt 13,3%; năm 2020 đạt 11,8%; năm 2021 đạt 13,7%; năm 2022 đạt 12,9%; năm 2023 đạt 12,9%. Kết quả này đã thể hiện sự chuyển biến tích cực trong việc đẩy mạnh thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công ngay từ các tháng đầu năm 2024, khẳng định sự quyết liệt chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự nỗ lực quyết tâm của các Bộ ngành, địa phương trong việc đẩy mạnh thực hiện nguồn vốn đầu tư công.

Rà soát vướng mắc, đề xuất các giải pháp xử lý

Văn bản nêu rõ, ngày 11/11/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 99/2021/NĐ-CP quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công; Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 96/2021/TT-BTC quy định về chế độ và biểu mẫu báo cáo tình hình thực hiện, thanh toán vốn đầu tư công.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, một số cơ chế, chính sách về quản lý đầu tư xây dựng đã được sửa đổi, bổ sung trên tinh thần phân cấp quản lý. Đồng thời, tại Nghị quyết số 20/NQ-CP ngày 5/2/2024 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2024, để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân vốn đầu tư công năm 2024, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương "tiếp tục rà soát các cơ chế, chính sách, quy định pháp luật để sửa đổi, bổ sung nhằm thúc đẩy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công".

Thực hiện Nghị quyết của Chính phủ, để chủ động rà soát cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đánh giá việc triển khai thực hiện Nghị định số 99/2021/NĐ-CP ngày 11/11/2021 của Chính phủ và Thông tư số 96/2021/TT-BTC ngày 11/11/2021 của Bộ Tài chính.

Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương rà soát vướng mắc nếu có và đề xuất các giải pháp xử lý tập trung vào phạm vi, đối tượng, trình tự, thủ tục về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công; trách nhiệm các bên liên quan.

Bên cạnh đó, đánh giá về hồ sơ, biểu mẫu kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công của dự án bao gồm: hồ sơ pháp lý, hồ sơ tạm ứng vốn và hồ sơ thanh toán. Nguồn vốn này bao gồm cả vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước; vốn đầu tư công đặc thù sử dụng vốn ngân sách nhà nước; vốn đầu tư công trong dự án PPP; vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư.

Các bộ, ngành, địa phương cũng rà soát, đánh giá quy định về quản lý tạm ứng vốn đầu tư nguồn ngân sách nhà nước, bao gồm các nội dung như: nguyên tắc tạm ứng vốn; bảo lãnh tạm ứng; mức vốn tạm ứng; thu hồi tạm ứng; trách nhiệm kiểm tra, đánh giá thực hiện và thu hồi tạm ứng vốn. Đồng thời, đề xuất các chế tài xử lý đối với tổ chức, cá nhân để phát sinh số tạm ứng quá hạn và không có khả năng thu hồi (nếu có).

Cùng với các nội dung trên, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương đánh giá quy định về trách nhiệm, quy trình lập, xét duyệt và gửi báo cáo quyết toán theo niên độ ngân sách. Từ đó, đề xuất các chế tài xử lý đối với tổ chức, cá nhân chậm báo cáo quyết toán niên độ ngân sách và đề xuất sửa biểu mẫu báo cáo quyết toán.

Nội dung cần tập trung rà soát còn bao gồm: trách nhiệm trong việc lập, thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư công dự án hoàn thành; đề xuất các chế tài xử lý đối với tổ chức, cá nhân chậm lập, thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư công dự án hoàn thành; đề xuất giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin thuận lợi cho công tác quản lý kế hoạch vốn (báo cáo, theo dõi, đôn đốc), kiểm soát thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương cần đánh giá các nội dung còn chồng chéo với các văn bản hướng dẫn khác cần phải sửa đổi, bổ sung (nếu có) và đề xuất hướng xử lý để phù hợp với thực tế. Bên cạnh đó là quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán đối với dự án đầu tư công tại nước ngoài của các cơ quan đại diện, dự án ngành an ninh, quốc phòng của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng. 

Bộ Tài chính đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương chỉ đạo các cơ quan chuyên môn đánh giá trên cơ sở các nội dung cụ thể nêu trên, tổng hợp gửi Bộ Tài chính trước ngày 30/4/2024 để Bộ Tài chính nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn, tạo thuận lợi cho công tác quản lý, điều hành.