Nông nghiệp thông minh bắt đầu từ công nghệ số đến dòng vốn tín dụng

Đưa nông sản lên sàn toàn cầu

Mục tiêu hiện đại hóa nông nghiệp đang được Chính phủ đẩy mạnh thông qua việc tập trung vào hai yếu tố then chốt là ứng dụng khoa học - công nghệ (KHCN) và chuyển đổi số. Chủ trương này, được cụ thể hóa bằng Nghị quyết 57-NQ/TW là một bước đi đúng đắn nhằm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Vấn đề cốt lõi mà nông dân đang đối mặt không chỉ là chi phí đầu tư ban đầu cho các giải pháp KHCN và chuyển đổi số còn quá cao, mà còn là sự thiếu đồng bộ trong việc áp dụng công nghệ cho toàn bộ chuỗi giá trị. Để giải quyết điểm nghẽn này, các Bộ ngành đã có những hành động thiết thực.

Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang phối hợp mở rộng các kênh phân phối và đào tạo trực tiếp, cầm tay chỉ việc, cho nông dân. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, đã triển khai 100 lớp đào tạo bồi dưỡng về thương mại điện tử, kỹ năng livestream và ứng dụng AI.  Bộ Tài chính cũng tích cực hợp tác với các nền tảng lớn như Google, Facebook để hướng dẫn bà con mở gian hàng số và livestream bán hàng.

Đặc biệt, việc Bộ Tài chính làm việc với Amazon để mời nền tảng này đặt trung tâm tại Việt Nam hứa hẹn mở ra cơ hội tham gia trực tiếp vào thương mại điện tử toàn cầu cho nông dân, giúp nông sản Việt tiếp cận thị trường quốc tế một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Bên cạnh đó, đề xuất về mô hình Làng nông nghiệp công nghệ cao là một ý tưởng mang tính kiến tạo. Mặc dù khái niệm này chưa được luật hóa, nhưng Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã khẳng định sẽ nghiên cứu xây dựng mô hình này. Đây sẽ là nơi làm điểm trình diễn ứng dụng KHCN trong sản xuất thông minh, đồng thời là trung tâm đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và kết nối chặt chẽ giữa doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân - nhà khoa học. Mô hình này không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh.

Giải quyết bài toán tài chính và rủi ro

Để việc ứng dụng KHCN và chuyển đổi số không chỉ là lý thuyết, việc bảo đảm nguồn vốn tài chính cho nông dân là trụ cột thứ hai. Vấn đề vay vốn ngân hàng để mở rộng và hiện đại hóa sản xuất luôn là mối quan tâm hàng đầu của các đại biểu.

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã xác định rõ nông nghiệp, nông dân, nông thôn là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu. Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh thông báo dư nợ tín dụng cho lĩnh vực này tính đến cuối tháng 10/2025 đã đạt trên 4 triệu tỷ đồng, chiếm 22,42% tổng dư nợ nền kinh tế. Đặc biệt, vốn cho vay nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch đã đạt 19.450 tỷ đồng.

Các chính sách tín dụng đã được thiết kế theo hướng đơn giản hóa và ưu đãi. Cụ thể là về tín dụng thương mại, áp dụng mức cho vay không có tài sản bảo đảm từ 300 triệu đồng đến 5 tỷ đồng. Mức vay không có tài sản đảm bảo còn tăng lên 70 - 80% giá trị dự án đối với các mô hình liên kết sản xuất.

Liên quan đến xử lý rủi ro, ngành ngân hàng áp dụng chính sách xử lý nợ đặc thù như cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ, khoanh nợ khi khách hàng gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan (thiên tai, dịch bệnh).

Về tín dụng chính sách, Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp tục triển khai 23 chương trình tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách, góp phần thúc đẩy giảm nghèo bền vững.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn đó khi mô hình sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam còn nhỏ lẻ, ảnh hưởng lớn đến việc áp dụng KHCN đồng bộ. Khả năng vận hành chuỗi cung ứng từ vườn đến tay người tiêu dùng còn thiếu ổn định, tạo ra rủi ro lớn cho các tổ chức tín dụng.

Do đó, như chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các chính sách tín dụng cần tiếp tục được rà soát để đảm bảo đơn giản, dễ tiếp cận và theo hướng các bên cùng có lợi để trợ lực hiệu quả hơn cho người nông dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Việc kết hợp giữa hỗ trợ công nghệ (cầm tay chỉ việc, xây dựng mô hình làng công nghệ cao) và hỗ trợ tài chính (tín dụng ưu đãi, xử lý rủi ro) chính là chìa khóa để tạo dựng nền tảng vững chắc, giúp nông dân không chỉ sản xuất mà còn làm giàu bền vững trên chính mảnh đất của mình.