Ngoại giao kinh tế và yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập sâu hơn

Tối 10/1, Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác ngoại giao kinh tế năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, các rủi ro địa chính trị, thương mại và chuỗi cung ứng đan xen.

Ngoại giao kinh tế trong trạng thái chủ động mới

Trong năm 2025, dù phải đối mặt với nhiều sức ép từ môi trường quốc tế, công tác ngoại giao kinh tế vẫn bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, qua đó đạt được những kết quả có tính nền tảng.

Điểm nổi bật là quy mô và chiều sâu của các hoạt động đối ngoại cấp cao. Trong khuôn khổ 75 hoạt động đối ngoại của lãnh đạo chủ chốt, Việt Nam đã nâng cấp quan hệ với 17 quốc gia, đồng thời ký kết 350 thỏa thuận hợp tác, con số cao gấp 2,5 lần so với năm 2024.

Việt Nam tiếp tục duy trì và củng cố các thị trường xuất khẩu, đầu tư truyền thống, đồng thời tạo được những bước tiến đáng chú ý tại các khu vực mới như Mỹ Latin, Trung Đông – châu Phi, Trung Á và Đông Âu. Nhờ đó, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 900 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới.

Song song với thương mại và đầu tư, công tác quảng bá hình ảnh, thương hiệu quốc gia và sản phẩm Việt Nam cũng ghi nhận sự chuyển biến rõ rệt. Hoạt động xúc tiến du lịch được triển khai đa dạng, bài bản hơn, góp phần đưa lượng khách quốc tế đến Việt Nam năm 2025 đạt gần 21,2 triệu lượt, tăng mạnh so với năm trước và vượt cả mức trước đại dịch

Một điểm nhấn quan trọng khác của năm 2025 là việc thúc đẩy hợp tác khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo thông qua kênh ngoại giao kinh tế. Hơn 70 văn kiện hợp tác cấp Chính phủ, bộ ngành và giữa các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học đã được ký kết, tập trung vào các lĩnh vực khoa học công nghệ then chốt. Đáng chú ý là nỗ lực định hình các khuôn khổ hợp tác chiến lược với những trung tâm khoa học công nghệ hàng đầu, qua đó kết nối thành công nhiều tập đoàn công nghệ lớn với thị trường Việt Nam.

Ngoại giao kinh tế cũng đóng vai trò cầu nối giúp các doanh nghiệp công nghệ trong nước tiếp cận đối tác, thị trường quốc tế, đồng thời hỗ trợ hình thành và củng cố mạng lưới trí thức người Việt Nam ở nước ngoài. Việc xây dựng kế hoạch giới thiệu 100 chuyên gia hàng đầu về nước làm việc, cùng với việc tập hợp dữ liệu chuyên gia, trí thức và doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài, cho thấy cách tiếp cận dài hạn, coi nguồn lực con người toàn cầu là một phần cấu thành của sức mạnh quốc gia.

Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã triển khai gần 500 hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch; hỗ trợ các địa phương tổ chức hơn 150 hoạt động xúc tiến trong và ngoài nước; góp phần ký kết khoảng 100 thỏa thuận hợp tác với các đối tác quốc tế. Những con số này phản ánh vai trò ngày càng chủ động của hệ thống đại diện ngoại giao trong việc đồng hành cùng địa phương và doanh nghiệp, không dừng lại ở chức năng kết nối mà tiến tới hỗ trợ triển khai cụ thể.

Kết nối công nghệ và doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu

Tại hội nghị, các đại biểu không chỉ đánh giá kết quả, mà còn tập trung phân tích xu hướng, dự báo bối cảnh quốc tế trong thời gian tới để chủ động xây dựng đối sách. Mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra từ năm 2026 đòi hỏi ngoại giao kinh tế phải vận hành ở trạng thái mới, hiệu quả hơn, thực chất hơn và gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển trong nước.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính khái quát kết quả ngoại giao kinh tế năm 2025 bằng mệnh đề: “Chủ động tích cực – Thị trường mở rộng – Chất lượng nâng cao – Hiệu quả rõ nét – Kinh tế tăng trưởng – Nhân dân thụ hưởng”.

Thủ tướng nhấn mạnh, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số được xác lập, tất cả các cấp, các ngành và lĩnh vực đều phải tăng trưởng tương ứng. Ngoại giao nói chung và ngoại giao kinh tế nói riêng phải được triển khai trên tinh thần chân thành, hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro, lấy hợp tác và đối thoại làm nền tảng tạo dựng niềm tin.

Từ định hướng đó, Thủ tướng yêu cầu tập trung tạo đột phá trong hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, coi đây là lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu. Song song với đó là phát triển năng lượng bền vững, đô thị thông minh, du lịch, thu hút các tập đoàn công nghệ lớn và các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngoại giao kinh tế cũng được đặt trong yêu cầu làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống thông qua đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng, khai thác tiềm năng tại các khu vực như Trung Đông, châu Phi, Nam Mỹ, đồng thời mở rộng và làm sâu sắc các khuôn khổ hợp tác kinh tế hiện có.

Thời gian tới, yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế được đặt ở vị trí trung tâm. Thủ tướng chỉ đạo xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, bao gồm dịch vụ tài chính, logistics, nguồn nhân lực và hỗ trợ pháp lý, đặc biệt chú trọng tới nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc sớm hoàn thiện chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ra thế giới được xem là bước đi then chốt để chuyển hóa các cơ hội ngoại giao thành năng lực cạnh tranh cụ thể của doanh nghiệp.

Cùng với đó là yêu cầu đẩy mạnh quảng bá sản phẩm và thương hiệu Việt Nam, tăng cường sự hiện diện và đóng góp thực chất của Việt Nam tại các diễn đàn đa phương, đồng hành cùng địa phương trong xúc tiến đầu tư và tìm đầu ra cho hàng hóa. Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần hành động xuyên suốt là kỷ cương, trách nhiệm, tăng tốc sáng tạo và hiệu quả bền vững, với phương châm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và rõ kết quả.