Kinh tế – xã hội năm 2025: Dấu ấn thành quả và dư địa bứt phá

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động phức tạp, áp lực lạm phát, địa chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu chưa được giải tỏa hoàn toàn, Việt Nam vẫn đạt được kết quả tăng trưởng cao, ổn định vĩ mô được giữ vững, nhiều chỉ tiêu kinh tế – xã hội hoàn thành và vượt kế hoạch. Đằng sau những con số ấn tượng đó là một nỗ lực cải cách thể chế với quy mô và cường độ chưa từng có, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới.

Hoàn thiện thể chế, tạo hành lang phát triển mới

Một trong những điểm nhấn nổi bật nhất của năm 2025 là công tác hoàn thiện thể chế được triển khai đồng bộ, liên tục và với cường độ rất cao. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, quy mô và nhịp độ xây dựng chính sách trong năm qua là chưa từng có, phản ánh quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm của nền kinh tế.

Chỉ riêng trong năm 2025, Bộ Tài chính đã tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân; trình Quốc hội thông qua 28 luật và nghị quyết; trình Chính phủ ban hành 86 nghị định và nghị quyết; đồng thời ban hành 144 thông tư. Khối lượng văn bản này chiếm khoảng một phần tư tổng số văn bản quy phạm pháp luật được ban hành trong cả năm, cho thấy vai trò trung tâm của cải cách thể chế trong điều hành kinh tế – xã hội.

Ở tầm điều hành chung, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 377 nghị định, 536 nghị quyết, hơn 3.100 quyết định cùng hàng trăm chỉ thị, công điện. Trọng tâm xuyên suốt là hoàn thiện pháp luật, điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng, ưu tiên thúc đẩy sản xuất – kinh doanh gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, tăng thu – tiết kiệm chi và đầu tư công có trọng tâm, trọng điểm.

Nhiều quy định mới hướng tới phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn cho địa phương, cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Thể chế không chỉ đóng vai trò “quản lý”, mà từng bước chuyển sang vai trò “kiến tạo”, mở đường cho các mô hình phát triển mới và nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.

Những chỉ số phản ánh hiệu quả điều hành

Thành quả cải cách thể chế được phản ánh rõ nét qua các chỉ số kinh tế – xã hội năm 2025. Nền kinh tế hoàn thành và vượt toàn bộ 15 chỉ tiêu chủ yếu, trong đó nhiều chỉ tiêu đạt mức cao kỷ lục.

Tăng trưởng GDP cả năm ước đạt 8,02%, thuộc nhóm dẫn đầu thế giới, với xu hướng quý sau cao hơn quý trước. Bình quân giai đoạn 2021–2025, tốc độ tăng trưởng đạt khoảng 6,3%, cao hơn giai đoạn trước, cho thấy nền kinh tế đã phục hồi và mở rộng trên một nền tảng vững chắc hơn.

Động lực quan trọng của tăng trưởng tiếp tục đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo với mức tăng gần 10%, cao nhất trong giai đoạn 2019–2025. Điều này phản ánh hiệu quả của các chính sách hỗ trợ sản xuất, đầu tư và xuất khẩu, cũng như sự cải thiện của môi trường kinh doanh trong nước.

Quy mô nền kinh tế tiếp tục được mở rộng. GDP năm 2025 ước đạt 514 tỷ USD, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ 32 thế giới. GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, giúp Việt Nam chính thức bước vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao, vượt mục tiêu đề ra.

Ở cấp địa phương, tăng trưởng không còn tập trung ở một vài cực phát triển truyền thống. Có tới 20/34 địa phương đạt mức tăng trưởng GRDP từ 8% trở lên, trong đó 6 địa phương ghi nhận mức tăng trưởng hai con số. Điều này cho thấy hiệu quả lan tỏa của chính sách điều hành và phân cấp, phân quyền trong những năm gần đây.

Tài khóa tiếp tục là điểm sáng khi thu ngân sách nhà nước vượt dự toán 683 nghìn tỷ đồng, trong bối cảnh Chính phủ vẫn thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế và phí với quy mô lớn để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Đầu tư phát triển được bố trí ở mức cao kỷ lục, khoảng 1,08 triệu tỷ đồng, tạo dư địa quan trọng cho phát triển hạ tầng và kích thích tăng trưởng dài hạn.

Các cân đối lớn của nền kinh tế được giữ vững. Bội chi ngân sách thấp hơn dự toán, nợ công ở mức an toàn, dưới trần cho phép. Đặc biệt, tiến độ phát triển hạ tầng giao thông có bước bứt phá rõ rệt, với hàng nghìn kilômét đường cao tốc và đường ven biển được hoàn thành, vượt mục tiêu đề ra.

Năm 2026 được xác định là năm bản lề, có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo đà cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Trong bối cảnh đó, Chính phủ tiếp tục lựa chọn thể chế làm trọng tâm cải cách, coi đây là điều kiện tiên quyết để duy trì tăng trưởng cao nhưng bền vững hơn.

Theo định hướng của Bộ Tài chính, nhiệm vụ ưu tiên trong năm 2026 là hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật về tài chính – ngân sách và đầu tư, gắn với đổi mới tư duy quản lý. Các văn bản hướng dẫn luật sẽ được hoàn thành ngay trong quý I, bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống nhanh nhất, hạn chế độ trễ thường thấy trong thực thi.

Chính sách tài khóa tiếp tục được điều hành theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, đồng thời bảo đảm an ninh tài chính quốc gia. Việc duy trì các chính sách giảm, gia hạn thuế, phí được đặt trong tổng thể chiến lược nuôi dưỡng nguồn thu, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất – kinh doanh.

Cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số tiếp tục là trụ cột quan trọng. Việc xây dựng và đưa vào vận hành đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn góp phần cải thiện thực chất môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy cơ cấu lại các thành phần kinh tế.

Song song với đó, thị trường vốn được định hướng phát triển minh bạch, bền vững hơn, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, giữa thị trường vốn và thị trường tiền tệ, tiếp tục được coi là yếu tố then chốt để bảo đảm ổn định vĩ mô và huy động đủ nguồn lực cho phát triển.