Ngành thép đến 2030, tầm nhìn 2050: Nâng chất lượng, tăng giá trị

Ngành thép đáp ứng phần lớn nhu cầu trong nước

Theo Chiến lược, ngành thép Việt Nam sẽ chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, tập trung vào chất lượng sản phẩm, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn trong nước cũng như quốc tế. Trọng tâm không chỉ dừng ở việc bảo đảm đủ nguồn cung cho nền kinh tế mà còn hướng tới gia tăng tỷ trọng các sản phẩm thép có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường và phục vụ trực tiếp cho các ngành chế tạo trong nước.

Giai đoạn đến năm 2030, Chiến lược đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng sản xuất thép ở mức hợp lý, gắn với nhu cầu thực tế của thị trường. Theo đó, sản lượng thép thô được định hướng tăng trưởng bình quân khoảng 7,0% – 8,0% mỗi năm, đạt khoảng 25 – 26 triệu tấn/năm. Thép thành phẩm tăng trưởng khoảng 5,5% – 6,5% mỗi năm, đạt 32 – 33 triệu tấn/năm, với mức tiêu thụ bình quân khoảng 270 – 280 kg/người/năm.

Ở giai đoạn này, sản phẩm của ngành thép được kỳ vọng đáp ứng khoảng 80% – 85% nhu cầu sử dụng trong nước, đồng thời từng bước gia tăng tỷ trọng xuất khẩu. Đáng chú ý, Chiến lược nhấn mạnh việc tăng dần tỷ lệ các dòng sản phẩm thép có giá trị gia tăng cao như thép hợp kim, thép không gỉ và thép chất lượng cao phục vụ các ngành chế tạo, sản xuất, giao thông vận tải và năng lượng.

Tầm nhìn trung hạn đến năm 2035 tiếp tục kế thừa định hướng trên với quy mô lớn hơn. Sản lượng thép thô được đặt mục tiêu đạt khoảng 33 – 36 triệu tấn/năm, thép thành phẩm đạt 40 – 43 triệu tấn/năm, mức tiêu thụ bình quân tăng lên 340 – 360 kg/người/năm. Khi đó, ngành thép trong nước có thể đáp ứng khoảng 85% – 90% nhu cầu sử dụng, giảm dần sự phụ thuộc vào thép nhập khẩu, đặc biệt là các chủng loại thép đặc thù. Các sản phẩm thép phục vụ công nghiệp chế tạo, giao thông vận tải, năng lượng và quốc phòng an ninh được xác định là hướng phát triển trọng tâm.

Về dài hạn, tầm nhìn đến năm 2050 cho thấy tham vọng đưa ngành thép Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng thép toàn cầu. Sản lượng thép thô dự kiến đạt khoảng 65 – 70 triệu tấn/năm, thép thành phẩm đạt 75 – 80 triệu tấn/năm, với mức tiêu thụ bình quân 570 – 650 kg/người/năm. Ở giai đoạn này, ngành thép không chỉ đáp ứng tối đa nhu cầu trong nước mà còn gia tăng đáng kể tỷ trọng xuất khẩu, tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị của ngành thép thế giới.

Đầu tư công nghệ, phát triển thép xanh và phân bố không gian hợp lý

Để đạt được các mục tiêu trên, Chiến lược xác định rõ định hướng phát triển theo hướng chọn lọc, tập trung vào các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh và nhu cầu sử dụng cao mà trong nước chưa đáp ứng đầy đủ. Trọng tâm là đầu tư vào các dự án thép có công nghệ tiên tiến, hiện đại, hướng tới sản xuất thép xanh, thép hợp kim và thép phục vụ ngành chế tạo, bảo đảm đủ khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc nâng cao hàm lượng khoa học – công nghệ được coi là giải pháp then chốt nhằm tăng năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe. Cùng với đó, Chiến lược đặt ra yêu cầu phân bố không gian sản xuất ngành thép một cách hợp lý, dựa trên lợi thế địa lý và hạ tầng. Các dự án quy mô lớn được định hướng tập trung tại những địa phương có cảng nước sâu, có điều kiện thuận lợi về logistics, nguồn năng lượng và khả năng tiếp cận các nguồn năng lượng tái tạo.

Một nội dung đáng chú ý khác là tăng cường liên kết chuỗi giá trị trong ngành thép, từ khâu nghiên cứu, cung cấp nguyên liệu đến sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Sự liên kết này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh mà còn tạo nền tảng để ngành thép phát triển bền vững, giảm thiểu rủi ro trước biến động của thị trường quốc tế.

Bên cạnh các định hướng tổng thể, Chiến lược cũng đưa ra những nhiệm vụ và giải pháp cụ thể về cơ chế chính sách, phát triển thị trường, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực và bảo vệ môi trường. Trong đó, việc tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ, thiết bị được nhấn mạnh nhằm nâng cao năng lực và chất lượng sản xuất đối với các nhóm sản phẩm thép phục vụ xây dựng, công nghiệp chế tạo và xuất khẩu.

Chiến lược cũng khuyến khích nghiên cứu, phát triển công nghệ trong nước để sản xuất các loại thép đặc thù như thép tấm cường độ cao, thép dự ứng lực, thép không gỉ chống ăn mòn cho các công trình biển đảo, thép siêu nhẹ cho giao thông vận tải, cũng như các sản phẩm thép phục vụ hạ tầng năng lượng, đường sắt tốc độ cao, đóng tàu và quốc phòng an ninh.

Với định hướng dài hạn, rõ ràng và có trọng tâm, Chiến lược phát triển ngành thép đến năm 2030, tầm nhìn 2050 được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho ngành thép Việt Nam chuyển mình theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, đóng góp tích cực cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.