Năm 2026, cả nước phấn đấu xuất siêu trên 23 tỷ USD

Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững

Báo cáo tại Hội nghị tổng kết công tác chuyên môn năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Cục Xuất nhập khẩu, lãnh đạo đơn vị này cho biết nhiệm vụ trọng tâm trong năm tới là tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu. Trong đó, nhiều nghị định quan trọng sẽ được xây dựng hoặc sửa đổi nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Quản lý ngoại thương, đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý xuất xứ hàng hóa, tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng lưu thông trong nước và hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu gạo.

Song song với việc xây dựng các nghị định mới, Cục Xuất nhập khẩu sẽ rà soát toàn diện các thông tư hiện hành, tổng hợp ý kiến từ địa phương và các đơn vị liên quan để đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế những quy định không còn phù hợp với thực tiễn. Việc hoàn thiện thể chế không chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, thống nhất và khả năng dự báo của chính sách, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Bên cạnh đó, công tác tham mưu chính sách sẽ tập trung vào các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu theo hướng bền vững, hạn chế phụ thuộc vào một số thị trường lớn hoặc một vài nhóm hàng truyền thống. Các giải pháp này được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển xuất nhập khẩu gắn với tái cơ cấu nền kinh tế, nâng cao giá trị gia tăng và tăng cường năng lực nội tại của doanh nghiệp trong nước.

Mở rộng thị trường, ứng phó rào cản và củng cố năng lực phòng vệ

Một trong những trụ cột quan trọng để đạt mục tiêu xuất siêu trên 23 tỷ USD trong năm 2026 là tiếp tục mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Trong khi duy trì các thị trường truyền thống như EU và Hoa Kỳ, Bộ Công Thương định hướng khai thác sâu hơn các thị trường mới, thị trường ngách và các khu vực còn nhiều dư địa tăng trưởng. Cách tiếp cận này nhằm giảm thiểu rủi ro trước những biến động chính sách và xu hướng bảo hộ gia tăng tại nhiều nền kinh tế lớn.

Định hướng phát triển thị trường đi kèm với việc khuyến khích doanh nghiệp chuyển dịch cơ cấu sản phẩm theo hướng nâng cao chất lượng, phát triển các dòng sản phẩm đặc thù và sản phẩm hữu cơ để tạo lợi thế cạnh tranh khác biệt. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh nhiều thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các yêu cầu về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Trong năm 2026, các cơ quan chức năng tiếp tục dành ưu tiên cho công tác phòng vệ thương mại, chống gian lận xuất xứ và chống lẩn tránh các biện pháp phòng vệ. Việc phối hợp giữa Cục Xuất nhập khẩu với Cục Phòng vệ thương mại, các bộ, ngành liên quan và hiệp hội doanh nghiệp được xác định là yếu tố then chốt, nhất là khi số lượng các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam có xu hướng gia tăng.

Cùng với đó, các đơn vị chuyên môn sẽ tiếp tục theo dõi sát việc thực thi các cam kết thương mại, tham vấn với các đối tác về những quy định mới liên quan đến bảo vệ ngành sản xuất trong nước, đồng thời chủ động đề xuất phương án ứng phó phù hợp nhằm bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Hướng tới mục tiêu xuất siêu cao và ổn định

Kết quả xuất nhập khẩu năm 2025 được xem là nền tảng quan trọng để ngành đặt ra mục tiêu cao hơn trong năm 2026. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt khoảng 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024, trong đó xuất khẩu tăng khoảng 17% và vượt kế hoạch đề ra. Đây là mức tăng cao thứ hai trong giai đoạn 2021–2025, phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động thương mại hàng hóa.

Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, với tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến, chế tạo ngày càng tăng, góp phần thúc đẩy sản xuất công nghiệp trong nước. Nhiều mặt hàng chủ lực đã lấy lại đà tăng trưởng và đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu, đồng thời việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do, đặc biệt là các FTA thế hệ mới, tiếp tục mang lại hiệu quả rõ nét.

Đáng chú ý, cán cân thương mại của Việt Nam duy trì xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp, với mức thặng dư ước khoảng 20 tỷ USD trong năm 2025. Kết quả này không chỉ góp phần ổn định kinh tế vĩ mô mà còn củng cố niềm tin của nhà đầu tư và nâng cao dự trữ ngoại hối quốc gia. Tuy nhiên, các báo cáo cũng chỉ ra một số hạn chế, như sự tập trung lớn vào một số thị trường và nguy cơ phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu cho sản xuất.

Bước sang năm 2026, dư địa thị trường được đánh giá là dần thu hẹp, trong khi môi trường thương mại quốc tế tiếp tục biến động khó lường. Điều này đòi hỏi các giải pháp mang tính đột phá hơn, không chỉ dựa vào đà tăng trưởng truyền thống mà cần gắn chặt tăng trưởng xuất khẩu với tính bền vững của nhập khẩu, nâng cao mức độ tự chủ nguồn cung và tỷ lệ nội địa hóa.

Để hiện thực hóa mục tiêu xuất siêu trên 23 tỷ USD trong năm 2026, ngành xuất nhập khẩu không chỉ cần tăng trưởng về quy mô mà còn phải chú trọng đến chất lượng và tính ổn định dài hạn. Việc hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực phòng vệ thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu được xem là những trụ cột xuyên suốt.