Thị trường bán lẻ Việt Nam 2025: Tái định hình sức mua và chiến lược doanh nghiệp

Quy mô và cơ cấu thị trường

Tính đến cuối năm 2025, thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ Việt Nam đạt quy mô ước khoảng 269 tỷ USD, trong đó riêng mảng bán lẻ hàng hóa chiếm khoảng 205 tỷ USD. Đây là con số phản ánh rõ tiềm năng tiêu dùng của nền kinh tế có gần 100 triệu dân, cơ cấu dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa nhanh. Trong nhiều năm trở lại đây, thị trường này liên tục thu hút sự hiện diện và mở rộng đầu tư của các tập đoàn bán lẻ lớn đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Canada, song song với sự vươn lên mạnh mẽ của các doanh nghiệp nội địa. Quá trình gia tăng số lượng trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng tiện lợi và chuỗi bán lẻ hiện đại đã góp phần thay đổi đáng kể diện mạo hạ tầng thương mại, đồng thời nâng cao năng lực phân phối hàng hóa trên phạm vi cả nước.

Năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước đạt khoảng 7.093 nghìn tỷ đồng, tăng xấp xỉ 10% so với năm trước. Đây được xem là mức tăng trưởng tích cực trong bối cảnh nền kinh tế vẫn chịu tác động đan xen của nhiều yếu tố bất định. So với giai đoạn 2021–2022, khi thị trường ghi nhận những biến động bất thường do giãn cách xã hội, kết quả của năm 2025 cho thấy xu hướng phục hồi đã trở nên rõ nét và bền vững hơn.

Tuy vậy, đà tăng trưởng này không diễn ra một cách tuyến tính. Sức mua trong nước trong năm qua chịu ảnh hưởng đáng kể từ những thay đổi của thị trường lao động, đặc biệt là quá trình tinh gọn bộ máy và sự dịch chuyển việc làm do tác động của công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Tâm lý thận trọng của người tiêu dùng gia tăng khi lo ngại về tính ổn định của thu nhập trong trung và dài hạn, kéo theo xu hướng ưu tiên tích lũy và tập trung chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu.

Song song với đó, việc siết chặt kỷ cương trong quản lý chất lượng hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và nghĩa vụ thuế trong hoạt động sản xuất kinh doanh, dù mang lại lợi ích lâu dài cho môi trường thị trường, nhưng trong ngắn hạn cũng tạo ra những tác động nhất định đến tâm lý tiêu dùng và mặt bằng giá. Thêm vào đó, tiến độ giải ngân đầu tư công trong nửa đầu năm 2025 còn chậm do các địa phương tập trung vào việc kiện toàn bộ máy hành chính, khiến nguồn lực kích cầu từ khu vực công chưa lan tỏa mạnh vào thị trường.

Từ quý III năm 2025, khi bộ máy hành chính tại nhiều địa phương đã vận hành ổn định hơn, các chính sách thúc đẩy kinh tế – xã hội được triển khai đồng bộ và quyết liệt. Ngành Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan đã đẩy mạnh nhiều chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa, đặc biệt thông qua các mô hình hội chợ, tuần lễ sản phẩm, đấu giá và bán hàng trực tuyến. Nhờ đó, thị trường bán lẻ trong những tháng cuối năm đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt, đưa mức tăng trưởng chung cả năm lên trên 9%, cao hơn so với năm 2024.

Về cơ cấu, bán lẻ hàng hóa tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ, đạt khoảng 76,2%, tương đương hơn 5.400 nghìn tỷ đồng. Các nhóm dịch vụ, bao gồm lưu trú, ăn uống và du lịch, chiếm phần còn lại với tốc độ tăng trưởng cao hơn, dao động từ 12 đến 14%. Xu hướng này phản ánh đặc điểm phổ biến của các nền kinh tế đang phát triển, khi thu nhập dần cải thiện kéo theo sự gia tăng chi tiêu cho các hoạt động dịch vụ và trải nghiệm.

Trong nội bộ nhóm bán lẻ hàng hóa, các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm tiếp tục giữ vai trò chủ đạo với tỷ trọng trên 34%. Các nhóm xăng dầu, nhiên liệu, vật liệu xây dựng và đồ dùng gia đình cũng chiếm tỷ trọng đáng kể, cho thấy cấu trúc tiêu dùng vẫn gắn chặt với nhu cầu sinh hoạt và đầu tư cơ bản. Đáng chú ý, nhóm gỗ và vật liệu xây dựng ghi nhận mức tăng trưởng cao, phản ánh sự hồi phục từng bước của lĩnh vực xây dựng và bất động sản dân dụng. Ngược lại, nhóm ô tô và phương tiện đi lại gần như đi ngang so với năm trước, cho thấy tâm lý thận trọng đối với các khoản chi tiêu có giá trị lớn vẫn hiện hữu.

Dịch chuyển không gian tiêu dùng và xu hướng kênh bán lẻ

Theo vùng kinh tế, thị trường bán lẻ Việt Nam tiếp tục thể hiện sự phân hóa rõ rệt. Khu vực Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu về quy mô tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ, chiếm hơn 31%, trong đó Hà Nội đóng vai trò trung tâm tiêu dùng quan trọng. Đông Nam Bộ đứng thứ hai với gần 29%, chủ yếu nhờ sức mua vượt trội của Thành phố Hồ Chí Minh. Hai vùng này không chỉ là đầu tàu về tiêu dùng mà còn là điểm đến ưu tiên của các dự án bán lẻ hiện đại và mô hình kinh doanh mới.

Ở chiều ngược lại, Trung du và miền núi phía Bắc có quy mô thị trường nhỏ nhất do đặc điểm kinh tế kém phát triển và thu nhập dân cư còn hạn chế. Đồng bằng sông Cửu Long và khu vực Bắc Trung Bộ, Duyên hải miền Trung có quy mô trung bình, với cơ cấu tiêu dùng gắn nhiều với nông nghiệp, thủy sản và du lịch, song mức độ ổn định của thu nhập còn phụ thuộc lớn vào mùa vụ và điều kiện tự nhiên.

Một trong những thay đổi mang tính cấu trúc rõ nét nhất của thị trường bán lẻ năm 2025 là sự gia tăng nhanh chóng của các hình thức mua sắm trực tuyến. Sự phát triển của công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đã giúp các nền tảng thương mại điện tử ngày càng cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm, rút ngắn khoảng cách giữa người bán và người tiêu dùng. Thói quen mua sắm trên nền tảng số, vốn được thúc đẩy mạnh trong giai đoạn dịch bệnh, đã trở thành một phần bền vững của đời sống tiêu dùng.

Doanh thu thương mại điện tử trong nước năm 2025 ước đạt khoảng 830 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ. Con số này cho thấy thương mại điện tử không còn là kênh bổ trợ mà đã trở thành một trụ cột quan trọng trong cấu trúc thị trường. Với tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, cao gấp đôi mức tăng chung của thị trường bán lẻ, kênh trực tuyến đang mở ra không gian cạnh tranh mới, buộc các doanh nghiệp truyền thống phải tái cấu trúc mô hình kinh doanh theo hướng đa kênh, linh hoạt và lấy dữ liệu làm trung tâm.

Nhìn tổng thể, thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2025 phản ánh rõ quá trình chuyển dịch từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và hiệu quả. Sự đan xen giữa cơ hội và thách thức đòi hỏi các nhà đầu tư và doanh nghiệp phải có tầm nhìn dài hạn, khả năng thích ứng nhanh và chiến lược tiếp cận phù hợp với từng phân khúc, từng không gian tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, thị trường bán lẻ không chỉ là “phong vũ biểu” của sức khỏe kinh tế nội địa, mà còn là nơi thể hiện rõ nhất nhịp đập của quá trình chuyển đổi kinh tế – xã hội của Việt Nam trong giai đoạn mới.