Khi OCOP bước ra sân chơi toàn cầu, những thách thức mới cũng đồng thời xuất hiện. Chìa khóa để mở cánh cửa những thị trường này không gì khác chính là ESG - bộ tiêu chuẩn về Môi trường (Environment), Xã hội (Social) và Quản trị (Governance).
OCOP và sự chuyển mình ngoạn mục
Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã có một hành trình đầy ấn tượng. Từ những sản vật địa phương, OCOP đã trở thành một thương hiệu quốc gia, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn và nâng cao thu nhập cho hàng triệu người dân.
OCOP đã trở thành một thương hiệu quốc gia, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn và nâng cao thu nhập cho hàng triệu người dân
Chương trình OCOP, được triển khai từ năm 2018, đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Hội chợ các sản phẩm OCOP xuất khẩu (VIETNAM OCOPEX 2025), tính đến hết năm 2024, cả nước đã có 14.642 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên, tăng 3.586 sản phẩm so với năm 2023.
Trong đó, có 79 sản phẩm đã được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia. Điều này cho thấy sự phát triển vượt bậc của chương trình, không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng.
Thành công của OCOP không chỉ dừng lại ở các con số. Chương trình đã tạo việc làm cho hàng triệu lao động nông thôn, giúp thu nhập trung bình tăng 18% hàng năm. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế-xã hội, khi OCOP trở thành một công cụ hiệu quả để xóa đói giảm nghèo và phát triển bền vững.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã nhấn mạnh, OCOP không thể chỉ là sản phẩm địa phương, mà phải trở thành sản phẩm đại diện cho thương hiệu hàng hóa Việt Nam. Sự hợp tác với các tổ chức quốc tế như FAO để lan tỏa mô hình OCOP sang châu Á và châu Phi cũng khẳng định vị thế của chương trình trên bản đồ toàn cầu.
ESG - Tiêu chuẩn bắt buộc cho hội nhập
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các thị trường nhập khẩu lớn đang ngày càng siết chặt các quy định về bền vững. Một khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) năm 2025 cho thấy, 85% các nhà nhập khẩu EU đang ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận bền vững hoặc tuân thủ các tiêu chuẩn ESG.
Chìa khóa để mở cánh cửa những thị trường này không gì khác chính là ESG - bộ tiêu chuẩn về Môi trường (Environment), Xã hội (Social) và Quản trị (Governance).
Tại thị trường Mỹ, con số này cũng đạt 78%. Điều này chứng tỏ ESG không còn là một lựa chọn mà đã trở thành một tiêu chuẩn bắt buộc để vượt qua các rào cản xuất khẩu.
ESG được ví như một "tấm hộ chiếu xanh" vì nó giúp các sản phẩm OCOP, đặc biệt là phân khúc cao cấp, chinh phục người tiêu dùng quốc tế. Việc tích hợp ESG từ khâu sản xuất, chế biến, đóng gói đến tiếp thị sẽ giúp nâng cao giá trị thương hiệu và tăng khả năng tiếp cận thị trường.
Một số sản phẩm OCOP 4-5 sao của Việt Nam đã đi tiên phong trong việc này. Ví dụ, cà phê Đắk Lắk hay nước mắm Phú Quốc đã đạt chứng nhận hữu cơ và xuất khẩu thành công sang các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản.
Thương hiệu nước mắm Lê Gia, với câu chuyện làng nghề hơn 200 năm tuổi, đã có mặt tại hầu hết các siêu thị lớn trong nước và xuất khẩu đến các thị trường như Úc, Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản. Điều này cho thấy việc xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn liền với giá trị bản địa và bền vững là hoàn toàn khả thi.
Xây dựng thương hiệu OCOP cao cấp theo tiêu chuẩn ESG
Để xây dựng thương hiệu OCOP cao cấp theo tiêu chuẩn ESG, cần chú trọng vào ba yếu tố cốt lõ là câu chuyện lịch sử và văn hóa; bao bì và nhận diện thương hiệu và tối ưu hóa chuỗi giá trị.
ESG không phải là một gánh nặng mà là một khoản đầu tư chiến lược cho tương lai của OCOP.
Người tiêu dùng quốc tế, đặc biệt là ở phân khúc cao cấp, thường quan tâm đến câu chuyện đằng sau sản phẩm. Họ muốn biết nguồn gốc, quy trình sản xuất và tác động tích cực đến cộng đồng.
Một sản phẩm chè Shan Tuyết Hà Giang không chỉ là chè, mà còn là câu chuyện về cây chè hàng trăm năm tuổi, về người dân tộc Dao gìn giữ giống cây quý, về quy trình canh tác không hóa chất để bảo vệ môi trường.
Bao bì sản phẩm OCOP cao cấp không chỉ cần đẹp mà còn phải truyền tải thông điệp bền vững. Việc sử dụng các vật liệu phân hủy sinh học, kết hợp họa tiết văn hóa địa phương và công nghệ in hiện đại, sẽ tạo ra sự khác biệt. Đặc biệt, việc tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc giúp người tiêu dùng quốc tế dễ dàng kiểm chứng thông tin, từ đó gia tăng niềm tin và sự minh bạch.
Về Môi trường (E), các doanh nghiệp cần sử dụng bao bì phân hủy sinh học, tận dụng năng lượng tái tạo, và quản lý chất thải hiệu quả. Về Xã hội (S), cần cam kết trả lương công bằng, hỗ trợ đào tạo nghề, bảo tồn tri thức bản địa và tạo việc làm cho các nhóm yếu thế như phụ nữ, người dân tộc thiểu số. Về Quản trị (G), việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng quốc tế (ISO, HACCP), minh bạch thông tin trên nhãn và website là điều cần thiết.
Việc áp dụng ESG toàn diện cho toàn bộ hệ sinh thái OCOP, vốn bao gồm 8.086 chủ thể với đa số là hợp tác xã và hộ sản xuất cá nhân, là một thách thức lớn. Theo khảo sát của PwC Vietnam năm 2025, có tới trên 60% SMEs chưa cam kết ESG do thiếu kiến thức, nguồn lực tài chính và nhân sự. Cụ thể, 54% doanh nghiệp chưa xem xét trang bị kiến thức ESG cho nhân viên, và nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thu hút nhân sự có kỹ năng phù hợp.
Vì vậy, một cách tiếp cận thực tế là tập trung lựa chọn các tiêu chí ESG vào những sản phẩm OCOP 4-5 sao, chiếm 22,7% tổng số sản phẩm OCOP. Đây là những sản phẩm có chất lượng cao, tiềm năng xuất khẩu lớn và có khả năng lan tỏa mô hình.
ESG không phải là một gánh nặng mà là một khoản đầu tư chiến lược cho tương lai của OCOP. Khi một sản phẩm OCOP cao cấp mang câu chuyện bản địa, được sản xuất bền vững và minh bạch, nó không chỉ là một món hàng, mà còn trở thành một đại sứ văn hóa. Nó mang hương vị, sắc màu và tinh thần của người Việt lan tỏa khắp thế giới.
Để đáp ứng nhu cầu của thị trường cũng như thay đổi bộ mặt kinh tế nông nghiệp, tỉnh Ninh Thuận đang nỗ lực khai thác tối đa tiềm năng từ nguồn nguyên liệu địa phương. Trong đó, các đặc sản vùng miền, sản phẩm làng nghề có giá trị kinh tế và văn hóa được ưu tiên phát triển thành sản phẩm OCOP đặc trưng, chất lượng cao.
Chương trình OCOP là chương trình phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát triển nội lực và gia tăng giá trị nông sản của mỗi địa phương. Chương trình không chỉ đánh thức tiềm năng, thế mạnh của sản vật địa phương, mà còn tạo ra cơ hội cho nông sản Khánh Hòa tăng hàm lượng chế biến sâu, ngành nông nghiệp phát triển mạnh mẽ theo h
Năm 2025, toàn tỉnh Bắc Giang có 323 sản phẩm tham gia đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP. Trong đó, có 237 sản phẩm mới tham gia đánh giá, 75 sản phẩm đánh giá lại, 11 sản phẩm nâng hạng sao.
Bên cạnh việc ban hành các chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển nông nghiệp, tỉnh Nam Định còn đẩy mạnh xây dựng các sản phẩm OCOP trong ngành chăn nuôi, thủy sản, đem lại hiệu quả thiết thực trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm, góp phần ổn định kinh tế cho các chủ thể OCOP.
Năm 2024, tỉnh Quảng Bình tiếp tục ghi nhận nhiều thành tựu nổi bật trong việc triển khai chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Với mục tiêu nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, thúc đẩy kinh tế nông thôn, địa phương đã đạt được nhiều kết quả nổi bật.
Sau 5 năm triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (Chương trình OCOP), Phú Thọ hiện đã công nhận hàng trăm sản phẩm OCOP đạt chuẩn. Mới đây nhất, có thêm 15 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao; 1 sản phẩm OCOP 5 sao và 1 sản phẩm tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để đảm bảo đủ điều kiện công nhận OCOP 5 sao.
Việt Nam có hơn 14.000 sản phẩm OCOP với khoảng 7.800 chủ thể tham gia. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 26% sản phẩm đạt chuẩn 4 sao và cả nước mới có 46 sản phẩm OCOP 5 sao, trong đó chỉ có 2% đủ tiêu chuẩn xuất khẩu.
Vừa qua, tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã tổ chức họp báo giới thiệu thông tin Triển lãm các sản phẩm OCOP xuất khẩu (VIETNAM OCOPEX).
Sáng 11/10/2024, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Nghệ An tổ chức Chương trình Giới thiệu sản phẩm OCOP và đặc sản tỉnh Nghệ An và Khai trương Gian hàng giới thiệu sản phẩm OCOP và đặc sản tỉnh Nghệ An tại Siêu thị Go!Vinh.
Chương trình OCOP tỉnh Quảng Nam đã thu hút 314 chủ thể là các tổ chức kinh tế khác nhau tham gia. Trong đó, hộ kinh doanh có số lượng lớn với 157 hộ (chiếm 50%), 107 hợp tác xã (chiếm 34,1%), 50 doanh nghiệp và tổ hợp tác (chiếm 15,9%).
Sau nhiều năm triển khai, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” OCOP của tỉnh Cao Bằng từng bước khẳng định giá trị và chất lượng trên thị trường, được người tiêu dùng quan tâm.
Những năm gần đây, tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức nhiều phiên chợ, hội chợ, lễ hội.. nhằm quảng bá và giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của địa phương, đưa nông sản chất lượng cao vào chuỗi các cửa hàng, siêu thị phân phối lớn. Đây là hướng đi đúng đắn giúp các sản phẩm OCOP, hữu cơ, sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGap đến gần hơn với người ti&eci
Trước đà tăng trưởng của xuất khẩu Việt Nam đầu năm 2024 với kim ngạch xuất khẩu ước đạt đến 190,08 tỷ USD, Sàn xuất khẩu SourceVietnam.com ra đời cvới kỳ vọng sẽ tiếp tục góp phần giúp các doanh nghiệp Việt, đặc biệt là các doanh nghiệp SME và các chủ thể OCOP tự tin xuất khẩu hàng hoá xuyên biên giới.
Đưa sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử để quảng bá, kết nối tiêu thụ, là một trong những cách làm hiệu quả, được nhiều địa phương áp dụng hiện nay.
Mục tiêu đến năm 2025, toàn tỉnh Sơn La phấn đấu mỗi xã, phường có ít nhất một sản phẩm OCOP đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác quản lý, xây dựng mô hình doanh nghiệp nhỏ và vừa, HTX sản xuất sản phẩm OCOP.
Xác định nông nghiệp là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, thời gian qua Ngân hàng Nhà nước đã có nhiều cơ chế, chính sách để đồng hành cùng nông nghiệp, nông thôn, trong đó có các sản phẩm OCOP. Các ngân hàng thương mại, đặc biệt là Agribank, đã đưa ra nhiều gói tín dụng ưu đãi dành
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)