Lệ phí chứng chỉ môi giới bất động sản, nâng tầm chuyên nghiệp

Cơ sở pháp lý và sự cần thiết của thông tư

Luật Kinh doanh bất động sản hiện hành, tại điểm đ khoản 2 Điều 81, đã giao Bộ Xây dựng quản lý toàn diện các vấn đề liên quan đến cấp Chứng chỉ hành nghề môi giới BĐS, hoạt động môi giới và vận hành sàn giao dịch.

Đồng thời, Nghị định số 96/2024/NĐ-CP, tại khoản 3 Điều 31, quy định rõ kinh phí cấp chứng chỉ sẽ thực hiện theo pháp luật về phí và lệ phí, do cá nhân nộp trực tiếp tại UBND cấp tỉnh hoặc theo thông báo của UBND cấp tỉnh. Như vậy, về mặt pháp lý, yêu cầu về lệ phí đã được xác định, nhưng mức thu cụ thể thì chưa.

Mặc dù các địa phương đã và đang tích cực tổ chức các kỳ thi sát hạch, cấp và cấp lại chứng chỉ theo quy định, sự thiếu vắng một văn bản quy phạm pháp luật thống nhất về mức thu lệ phí đã dẫn đến sự không đồng bộ, thậm chí là lúng túng trong việc áp dụng tại các tỉnh, thành phố. Điều này không chỉ gây khó khăn cho cơ quan quản lý mà còn ảnh hưởng đến tính minh bạch, công bằng đối với cá nhân hành nghề.

Để khắc phục tình trạng này, ngày 8/8/2025, Bộ Xây dựng đã có công văn số 8060/BXD-QLN gửi Bộ Tài chính, chính thức đề nghị xây dựng Thông tư quy định mức thu lệ phí, kèm theo Đề án chi tiết.

Về thẩm quyền, Luật Phí và lệ phí đã xác định rõ lệ phí cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản thuộc danh mục các loại lệ phí do Bộ Tài chính quy định, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc ban hành Thông tư.

Bộ Tài chính khẳng định rằng, Thông tư không chỉ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để cá nhân thực hiện nghĩa vụ tài chính mà còn bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các luật liên quan như Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Phí và lệ phí và các quy định về ngân sách nhà nước. Việc thống nhất quy định sẽ tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, giảm thiểu sự chồng chéo và tùy tiện trong thực tiễn hành chính.

Phân tích chi phí và nguyên tắc xây dựng mức thu

Một nguyên tắc quan trọng trong việc xây dựng mức thu lệ phí là phải dựa trên chi phí hành chính thực tế phát sinh nhưng không nhằm mục đích bù đắp toàn bộ chi phí. Theo Điều 9 Luật Phí và lệ phí, mức thu lệ phí chỉ mang tính chất thu một phần để ghi nhận nghĩa vụ hành chính của người được cấp phép.

Trong Đề án chi tiết gửi Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng đã tính toán cụ thể và cho biết chi phí để cơ quan nhà nước thực hiện việc cấp Chứng chỉ hành nghề môi giới BĐS hiện dao động khoảng 307.991 đồng/hồ sơ đối với mỗi cá nhân. Chi phí này bao gồm các khoản mục như in ấn phôi chứng chỉ, quản lý hồ sơ, chi phí thẩm định, và các chi phí hành chính gián tiếp khác trong quy trình cấp phép.

Dựa trên con số chi phí thực tế này, Bộ Xây dựng đã đề xuất mức thu lệ phí là 300.000 đồng/chứng chỉ đối với trường hợp cấp mới và 200.000 đồng/chứng chỉ đối với trường hợp cấp lại. Mức đề xuất này được đánh giá là hợp lý vì nó gần với mức chi phí thực tế mà cơ quan nhà nước bỏ ra, nhưng không vượt quá, tuân thủ nguyên tắc Luật Phí và lệ phí.

Hơn nữa, mức thu này tương đương với lệ phí cấp chứng chỉ hành nghề ở một số lĩnh vực chuyên môn khác đã được quy định gần đây, chẳng hạn như lệ phí cấp mới Chứng chỉ hành nghề lưu trữ là 300.000 đồng/chứng chỉ, cấp lại là 200.000 đồng/chứng chỉ. Sự tương đồng này đảm bảo tính công bằng và nhất quán trong hệ thống tài chính hành chính công.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã tiếp thu đề xuất và đưa ra mức thu chính thức trong dự thảo Thông tư: phí cấp mới Chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản là 300.000 đồng/chứng chỉ; phí cấp lại Chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản là 200.000 đồng/chứng chỉ.

Tác động của việc ban hành Thông tư này rất lớn là tạo ra sự minh bạch và dễ dự đoán cho các cá nhân muốn tham gia vào lĩnh vực môi giới BĐS, khuyến khích họ tuân thủ quy định pháp luật để được cấp chứng chỉ hợp lệ.

Điều này gián tiếp góp phần chuyên nghiệp hóa đội ngũ môi giới, loại bỏ những cá nhân không đủ tiêu chuẩn, thiếu chuyên môn, hay hoạt động “chui”, vốn là nguyên nhân gây ra nhiều rủi ro và tranh chấp trên thị trường.

Cùng với đó, việc chuẩn hóa lệ phí là một phần của nỗ lực lớn hơn nhằm hoàn thiện thể chế quản lý thị trường BĐS. Một thị trường có đội ngũ môi giới được quản lý chặt chẽ sẽ tăng cường niềm tin cho nhà đầu tư và người mua nhà, từ đó thúc đẩy giao dịch lành mạnh và minh bạch hơn.

Trong bối cảnh Chính phủ đang ưu tiên các giải pháp ổn định và phát triển thị trường BĐS bền vững, việc hoàn thiện các quy định hành chính như Thông tư này là một mắt xích không thể thiếu.

Dự thảo Thông tư của Bộ Tài chính về mức thu lệ phí cấp Chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản là một văn bản cần thiết và hợp lý không chỉ lấp đầy khoảng trống pháp lý mà còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm của cơ quan quản lý nhà nước trong việc chuyên nghiệp hóa và minh bạch hóa hoạt động môi giới BĐS, từ đó đóng góp vào sự phát triển ổn định và bền vững của thị trường.