Làng nghề Thanh Hóa trước yêu cầu chuyển đổi số

Nhiều làng nghề từng bước ứng dụng công nghệ

Theo thống kê của Chi cục Phát triển nông thôn Thanh Hóa, hiện trên địa bàn tỉnh có 123 nghề, làng nghề được tỉnh công nhận nghề, làng nghề và làng truyền thống. Trong đó, có 50 sản phẩm trong các làng nghề đạt OCOP.

Cùng với việc duy trì nghề truyền thống, nhiều làng nghề đã mạnh dạn đổi mới, ứng dụng khoa học, công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Việc ứng dụng công nghệ đang từng bước trở thành một trong những nội dung được các cơ sở sản xuất quan tâm trong quá trình phát triển nghề và sản phẩm làng nghề.

Tuy nhiên, trong dòng chảy “số” của thị trường, các làng nghề cũng đang bộc lộ nhiều hạn chế. Một trong những vấn đề được đặt ra là nguồn nhân lực của các làng nghề đang bị già hóa, trong khi khả năng tiếp cận và thao tác công nghệ còn hạn chế.

Đây là thực tế cần được quan tâm khi chuyển đổi số ngày càng gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đối với người lao động tại các làng nghề, bên cạnh kỹ năng nghề truyền thống, việc tiếp cận những phương thức mới cũng đòi hỏi thêm những kỹ năng về công nghệ.

Trong khi đó, quy mô sản xuất tại các làng nghề chủ yếu là hộ gia đình hoặc hợp tác xã nhỏ. Với quy mô này, các cơ sở chưa đủ tiềm năng để đầu tư máy móc và phần mềm quản lý hiện đại.

Những hạn chế về nguồn nhân lực và quy mô sản xuất đang đặt ra yêu cầu phải có sự hỗ trợ phù hợp để các làng nghề có thể tiếp cận công nghệ. Chuyển đổi số đối với các cơ sở sản xuất làng nghề vì vậy không chỉ là việc đưa sản phẩm lên môi trường số, mà còn liên quan đến khả năng sử dụng những công cụ công nghệ phục vụ hoạt động bán hàng, quảng bá và quản lý đơn hàng.

Đây cũng là những nội dung được Chi cục Phát triển nông thôn Thanh Hóa xác định cần quan tâm trong quá trình hỗ trợ các làng nghề.

Cần hỗ trợ kỹ năng, vốn và công nghệ

Đại diện Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hoá, cho biết: “Để chuyển đổi số thực sự trở thành bệ phóng vững chắc cho làng nghề, các sở, ngành, địa phương cần có sự phối hợp đồng bộ để tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng bán hàng online, chụp ảnh sản phẩm, quản lý đơn hàng cho người dân làng nghề; hỗ trợ để các cơ sở sản xuất, HTX trong làng nghề tiếp cận với vốn và công nghệ. Đồng thời, chú trọng gắn kết du lịch làng nghề nhằm thu hút du khách, từ đó thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm tại chỗ”.

Theo đó, việc tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng bán hàng online, chụp ảnh sản phẩm và quản lý đơn hàng được đặt ra nhằm hỗ trợ người dân làng nghề tiếp cận với những phương thức mới trong hoạt động tiêu thụ sản phẩm.

Đây là những nội dung cụ thể gắn trực tiếp với hoạt động của các cơ sở sản xuất. Khi thị trường ngày càng có sự hiện diện của các phương thức bán hàng trực tuyến, việc trang bị kỹ năng cho người dân làng nghề là một trong những yêu cầu được đặt ra cùng với quá trình chuyển đổi số.

Bên cạnh đào tạo kỹ năng, vấn đề tiếp cận vốn và công nghệ cũng được Chi cục Phát triển nông thôn Thanh Hóa nhấn mạnh. Thực tế quy mô sản xuất tại các làng nghề chủ yếu là hộ gia đình hoặc HTX nhỏ, chưa đủ tiềm năng để đầu tư máy móc và phần mềm quản lý hiện đại. Do đó, việc hỗ trợ để các cơ sở sản xuất, HTX tiếp cận với vốn và công nghệ được xem là một nội dung cần được quan tâm.

Cùng với đó, việc gắn kết du lịch làng nghề cũng được đặt ra. Theo đại diện Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hoá, cần chú trọng gắn kết du lịch làng nghề nhằm thu hút du khách, từ đó thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm tại chỗ.

Làng nghề không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn gắn với những giá trị của nghề truyền thống. Việc kết nối với du lịch được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để du khách tiếp cận sản phẩm và thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm ngay tại nơi sản xuất.

Trong quá trình này, yếu tố truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng. Thực tế cho thấy, khi người thợ làng nghề biết ứng dụng chuyển đổi số kết hợp kỹ thuật thủ công truyền thống để tạo ra những sản phẩm vừa mang bản sắc, vừa có tính ứng dụng cao, mang ngôn ngữ của thời đại, thì những sản phẩm làng nghề sẽ không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương hay thị trường nội địa ngắn hạn.

Sự kết hợp giữa chuyển đổi số và kỹ thuật thủ công truyền thống vì vậy được đặt trong yêu cầu vừa giữ được bản sắc của sản phẩm, vừa đáp ứng những thay đổi của thị trường. Khi sản phẩm được tiếp cận bằng những phương thức mới, không gian tiêu thụ cũng có thể được mở rộng hơn.

Theo nội dung được Chi cục Phát triển nông thôn Thanh Hóa nêu, những sản phẩm làng nghề nếu kết hợp được chuyển đổi số với kỹ thuật thủ công truyền thống sẽ có khả năng tạo ra sản phẩm vừa mang bản sắc, vừa có tính ứng dụng cao và mang ngôn ngữ của thời đại. Từ đó, sản phẩm có cơ hội vượt ra khỏi phạm vi địa phương và thị trường nội địa ngắn hạn, có sức cạnh tranh trên thị trường và hướng tới xuất khẩu.

Để thực hiện được mục tiêu này, vấn đề đặt ra trước hết vẫn là nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ của người dân làng nghề, đồng thời hỗ trợ các cơ sở sản xuất và HTX về vốn, công nghệ và kỹ năng cần thiết.

Với 123 nghề, làng nghề được công nhận và 50 sản phẩm trong các làng nghề đạt OCOP, Thanh Hóa đang có một nền tảng đáng kể từ hệ thống nghề, làng nghề và sản phẩm. Cùng với quá trình đổi mới, việc ứng dụng khoa học, công nghệ đã được các làng nghề quan tâm nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.