Kinh tế 9 tháng và những động lực tăng trưởng mới

Công nghiệp - xây dựng tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt

Bức tranh kinh tế Việt Nam trong 9 tháng năm 2026 ghi nhận sự phục hồi trên nhiều lĩnh vực, trong đó nổi bật là tốc độ tăng trưởng GDP đạt 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, đà tăng trưởng được duy trì và gia tốc qua từng quý, từ mức 8,15% trong quý I lên 8,81% trong quý II và đạt 9,95% trong quý III, cho thấy hoạt động kinh tế có xu hướng mở rộng rõ hơn về cuối kỳ.

Trong các khu vực kinh tế, công nghiệp - xây dựng tiếp tục là động lực quan trọng nhất khi tăng 11,21%, đóng góp 49,62% vào mức tăng chung của nền kinh tế. Riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 11,36%, đóng góp 33,85%, trong khi xây dựng tăng 12,22%, đóng góp 8,23%. Những con số này cho thấy năng lực sản xuất và hoạt động đầu tư xây dựng đang tạo sức kéo đáng kể đối với tăng trưởng chung.

Khu vực dịch vụ cũng duy trì tốc độ tăng tương đối cao, đạt 8,69% và đóng góp 45,03% vào mức tăng GDP, trong khi nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,02%, đóng góp 5,35%. Cùng với tốc độ tăng trưởng, cơ cấu kinh tế tiếp tục có sự dịch chuyển khi tỷ trọng khu vực công nghiệp và xây dựng trong GDP tăng lên 38,35%, từ mức 37,47% của cùng kỳ năm 2025, còn khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm xuống 10,65%.

Diễn biến của sản xuất công nghiệp cũng củng cố xu hướng này khi chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng tăng 12,3%, với tăng trưởng được ghi nhận tại cả 34 địa phương. Chỉ số tiêu thụ của ngành chế biến, chế tạo tăng 12,8%, trong khi lao động trong các doanh nghiệp công nghiệp tăng 3,4% so với cùng kỳ, cho thấy sự mở rộng của hoạt động sản xuất đang đồng thời tạo thêm nhu cầu đối với lao động và thị trường đầu ra.

Ở góc độ đầu tư, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội trong 9 tháng đạt 3.109,6 nghìn tỷ đồng, tăng 15,1%, trong khi đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Vốn đầu tư ra nước ngoài cấp mới đạt 1,28 tỷ USD, tăng 80,9%, còn vốn điều chỉnh đạt 1,49 tỷ USD, gấp 10,8 lần cùng kỳ.

FDI tăng mạnh, thị trường vốn mở rộng, thương mại tạo dư địa mới

Một trong những điểm đáng chú ý của kinh tế 9 tháng là sự gia tăng mạnh của dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tổng vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ, trong khi vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1% và là mức thực hiện trong 9 tháng cao nhất trong 5 năm qua. Quy mô vốn đăng ký cùng tốc độ giải ngân cho thấy khu vực đầu tư nước ngoài tiếp tục có vai trò quan trọng trong mở rộng năng lực sản xuất và hoạt động xuất khẩu.

Khu vực FDI cũng tiếp tục giữ vị trí trụ cột trong hoạt động thương mại hàng hóa. Trong 9 tháng, khu vực này đạt kim ngạch xuất khẩu 350,41 tỷ USD, tăng 29,4% và chiếm 80,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Ở chiều nhập khẩu, khu vực FDI đạt 335,55 tỷ USD, tăng 42%, qua đó xuất siêu 14,86 tỷ USD, góp phần bù đắp một phần mức nhập siêu 34,28 tỷ USD của khu vực kinh tế trong nước.

Cùng với dòng vốn FDI, thị trường chứng khoán ghi nhận một dấu mốc quan trọng khi được FTSE Russell nâng hạng lên Thị trường mới nổi thứ cấp. Việc nâng hạng tạo điều kiện mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn đầu tư quốc tế trung và dài hạn, đồng thời mở thêm dư địa huy động vốn cho doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán. Tổng mức huy động vốn trên thị trường chứng khoán trong 9 tháng đạt 731,6 nghìn tỷ đồng, tăng 85,6% so với cùng kỳ năm 2025. Đến cuối tháng 8/2026, số tài khoản nhà đầu tư đạt gần 13,89 triệu tài khoản, tăng 16,98% so với cuối năm 2025.

Hoạt động thương mại cũng mở rộng mạnh khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 888,02 tỷ USD, tăng 30,4%. Trong đó, xuất khẩu đạt 434,30 tỷ USD, tăng 24,5%, còn nhập khẩu đạt 453,72 tỷ USD, tăng 36,7%. Cán cân thương mại ghi nhận nhập siêu 19,42 tỷ USD trong 9 tháng, tuy nhiên riêng tháng 9 đã xuất siêu trở lại 1,27 tỷ USD.

Đáng chú ý, cơ cấu nhập khẩu cho thấy phần lớn kim ngạch tập trung vào tư liệu sản xuất, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu, tương đương 426,92 tỷ USD. Trong nhóm này, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 58,3%, còn nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 35,8%, trong khi vật phẩm tiêu dùng chỉ chiếm 5,9%. Cơ cấu này cho thấy nhu cầu nhập khẩu đang tập trung chủ yếu vào các yếu tố phục vụ sản xuất, thay vì hàng hóa tiêu dùng.

Ở chiều xuất khẩu, nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo với 392,79 tỷ USD, tương đương 90,4% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nông, lâm sản đạt 30 tỷ USD, thủy sản đạt 9,10 tỷ USD và nhiên liệu, khoáng sản đạt 2,41 tỷ USD.

Trong bối cảnh quy mô thương mại mở rộng, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất với kim ngạch 140 tỷ USD, trong khi Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với 187,34 tỷ USD. Xuất khẩu dịch vụ đạt 26,10 tỷ USD, tăng 18,5%, còn nhập khẩu dịch vụ đạt 34,31 tỷ USD, tăng 15%, đưa mức nhập siêu dịch vụ lên 8,21 tỷ USD.

Sức cầu trong nước cũng có tín hiệu tích cực khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4%, trong đó nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,8%. Hoạt động du lịch tiếp tục phục hồi với 17,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5%.

Tuy nhiên, đà tăng trưởng cũng đi cùng áp lực về chi phí và mặt bằng giá khi CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, lạm phát cơ bản tăng 4,26%, trong khi chỉ số giá nguyên nhiên vật liệu dùng cho sản xuất tăng 5,12%. Đây là những yếu tố doanh nghiệp cần tính đến trong quá trình xây dựng kế hoạch sản xuất, quản trị dòng tiền và kiểm soát chi phí trong những tháng cuối năm.

Nhìn tổng thể, các chỉ số trong 9 tháng cho thấy nền kinh tế đang vận hành trên nền tảng tăng trưởng tương đối đồng đều từ sản xuất, đầu tư đến thương mại, tiêu dùng và dịch vụ. Dòng vốn FDI tăng mạnh, thị trường chứng khoán được nâng hạng, năng lực sản xuất mở rộng và quy mô xuất nhập khẩu tiếp tục gia tăng đang tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động, trong khi áp lực chi phí và nhập siêu đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động hơn trong quản trị nguồn lực và chuỗi cung ứng.