Kinh tế 8 tháng tăng tốc, doanh nghiệp đứng trước sức ép mới

Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11,9%, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4%, trong khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD. Tuy nhiên, cùng với đà tăng của các chỉ số lớn, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao và cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 20,46 tỷ USD.

Sản xuất và đầu tư tạo lực đẩy

Sản xuất công nghiệp tiếp tục là một điểm sáng trong bức tranh kinh tế 8 tháng. Chỉ số sản xuất công nghiệp tháng Tám tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước, nâng mức tăng chung 8 tháng lên 11,9%. Đáng chú ý, chỉ số này tăng tại cả 34 địa phương, cho thấy đà phục hồi và mở rộng sản xuất diễn ra trên diện rộng. Lao động đang làm việc trong các doanh nghiệp công nghiệp tại thời điểm đầu tháng Tám cũng tăng 3,8% so với cùng thời điểm năm trước.

Dòng vốn đầu tư tiếp tục tăng mạnh. Tính đến ngày 31/8, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%. Trong khi đó, vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách Nhà nước trong 8 tháng đạt 546.800 tỷ đồng, bằng 50,5% kế hoạch năm và tăng 18,5%. Hai dòng vốn này cùng tăng tạo thêm dư địa cho đầu tư phát triển và mở rộng năng lực sản xuất.

Hoạt động thương mại cũng duy trì tốc độ cao. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% và là mức cao nhất của 8 tháng từ trước đến nay. Xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%, trong đó khu vực FDI đóng góp 300,37 tỷ USD, chiếm 80,1% tổng kim ngạch. Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo, với 337,99 tỷ USD, tương đương 90,2% kim ngạch xuất khẩu.

Những con số này cho thấy khu vực sản xuất đang tiếp tục giữ vai trò chính trong hoạt động xuất khẩu. Tuy nhiên, tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu đang tạo sức ép lên cán cân thương mại. Nhập khẩu 8 tháng đạt 395,3 tỷ USD, tăng 35,3%, trong đó nhóm tư liệu sản xuất chiếm 94,1%. Cán cân thương mại vì vậy nhập siêu 20,46 tỷ USD, trái ngược với mức xuất siêu 14,02 tỷ USD của cùng kỳ năm trước.

Sức mua tăng, nhưng doanh nghiệp vẫn chịu áp lực

Sức mua trong nước tiếp tục cải thiện. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng đạt 5.235,5 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ; nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,6%. Cùng với đó, vận tải hàng hóa tăng 16,7% về khối lượng và 12,9% về luân chuyển, cho thấy hoạt động lưu thông hàng hóa tiếp tục mở rộng. Du lịch cũng duy trì đà tăng với 15,9 triệu lượt khách quốc tế trong 8 tháng, tăng 14,4% và là mức cao nhất của 8 tháng trong nhiều năm qua.

Dù thị trường có thêm động lực, khu vực doanh nghiệp vẫn chưa thoát khỏi áp lực sàng lọc. Trong 8 tháng, cả nước có gần 206.400 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, giảm 1,4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, hơn 88.000 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, gần 28.600 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể và hơn 40.800 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng tới 125,5%. Bình quân mỗi tháng có 25.800 doanh nghiệp gia nhập trở lại thị trường nhưng cũng có 19.700 doanh nghiệp rút lui.

Áp lực này diễn ra trong bối cảnh mặt bằng giá vẫn tăng. CPI tháng Tám tăng 4,89% so với cùng kỳ năm trước, đưa mức tăng bình quân 8 tháng lên 4,45%; lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Trong khi đó, thu ngân sách 8 tháng đạt 2.023,8 nghìn tỷ đồng, bằng 80% dự toán và tăng 16%; chi ngân sách đạt 1.608,3 nghìn tỷ đồng, bằng 50,9% dự toán và tăng 13,3%. Vốn đầu tư từ ngân sách cũng tăng 18,5%, cho thấy đầu tư công đang được đẩy mạnh trong năm 2026.

Trong tháng 8, sản xuất, đầu tư, xuất nhập khẩu, bán lẻ và du lịch đều tăng, tạo nền cho tăng trưởng những tháng cuối năm. Ở phía doanh nghiệp, số lượng rút lui khỏi thị trường vẫn lớn, trong khi nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu và áp lực giá chưa giảm hẳn. Phần còn lại của năm sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng chuyển đà tăng của sản xuất và đầu tư thành sức khỏe thực chất của doanh nghiệp, đồng thời duy trì sức mua và năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế trong nước.