Khu kinh tế tự do Hưng Yên: Tham vọng kiến tạo cực tăng trưởng mới của miền Bắc

Trong bối cảnh đó, đề án thành lập Khu kinh tế tự do Hưng Yên vừa được thông qua được xem là một bước đi mang tính chiến lược nhằm tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và tạo ra một cực phát triển mới cho khu vực phía Bắc.

Mô hình khu kinh tế thế hệ mới

Ngày 13/3/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đã chính thức thông qua đề án xây dựng khu kinh tế này với tầm nhìn dài hạn đến năm 2050. Không chỉ đơn thuần là một dự án hạ tầng hay khu công nghiệp mở rộng, Khu kinh tế tự do Hưng Yên được định hướng trở thành hình mẫu tiên phong cho thế hệ khu kinh tế mới của Việt Nam, với mô hình phát triển năng động, môi trường đầu tư cạnh tranh toàn cầu và hệ sinh thái công nghệ cao.

Mục tiêu xuyên suốt của đề án là tạo ra một động lực tăng trưởng mới cho địa phương cũng như vùng kinh tế phía Bắc, với kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 10% mỗi năm. Đồng thời, khu kinh tế này còn được định vị như một trung tâm thu hút các tập đoàn đa quốc gia, kết nối các chuỗi cung ứng toàn cầu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực chiến lược.

Theo quy hoạch, Khu kinh tế tự do Hưng Yên được phát triển theo mô hình phức hợp đa chức năng với quy mô rất lớn. Diện tích ban đầu dự kiến khoảng 30.583 ha, đồng thời nghiên cứu mở rộng thêm khoảng 30.000 ha trong tương lai.

Cụ thể, tỉnh Hưng Yên đang xem xét phương án mở rộng khoảng 13.000 ha về phía Tây, đồng thời triển khai dự án lấn biển khoảng 17.000 ha ở phía Đông. Việc mở rộng không gian phát triển này nhằm tạo điều kiện hình thành các khu công nghiệp công nghệ cao, trung tâm logistics, cảng biển và các khu đô thị hiện đại.

Khu kinh tế sẽ được tổ chức thành ba vùng phát triển với các chức năng khác nhau, tạo thành một hệ sinh thái kinh tế đa ngành và có tính liên kết cao. Trong đó, các ngành công nghiệp công nghệ cao và công nghệ số được xác định là trụ cột chính nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực.

Bên cạnh đó, khu kinh tế cũng định hướng phát triển các lĩnh vực năng lượng mới, nghiên cứu ứng dụng công nghệ sản xuất tiên tiến và các dịch vụ hiện đại như logistics, vận tải và hạ tầng cảng biển. Sự kết hợp giữa công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ hiện đại được kỳ vọng sẽ tạo ra một hệ sinh thái kinh tế năng động, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Không chỉ tập trung vào sản xuất, khu kinh tế này còn được định hướng phát triển các khu đô thị nghỉ dưỡng, trung tâm giải trí và không gian sống hiện đại. Điều này nhằm tạo ra một môi trường làm việc và sinh sống hấp dẫn, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước.

Chính sách đột phá, lấy nhà đầu tư làm trung tâm

Một trong những điểm khác biệt quan trọng của Khu kinh tế tự do Hưng Yên nằm ở cách tiếp cận chính sách. Thay vì tập trung vào các ưu đãi thuế và phí truyền thống, đề án hướng tới xây dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi và cạnh tranh theo chuẩn quốc tế.

Theo đó, tỉnh Hưng Yên dự kiến đề xuất ban hành 12 nhóm cơ chế với tổng cộng 31 chính sách. Trong số này có 18 chính sách kế thừa từ những mô hình hiệu quả nhất tại các khu kinh tế trong nước và 13 chính sách đột phá được xây dựng theo đối chuẩn quốc tế.

Các chính sách này được thiết kế dựa trên bốn nguyên tắc cốt lõi. Thứ nhất là tạo ra môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi thay vì chỉ dựa vào ưu đãi tài chính. Thứ hai là đảm bảo tính cạnh tranh quốc tế để thu hút các tập đoàn lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Thứ ba là xây dựng chính sách phù hợp với định hướng phát triển không gian và ngành nghề trọng điểm. Thứ tư là lấy nhu cầu và các rào cản của nhà đầu tư làm trung tâm trong quá trình thiết kế cơ chế.

Khu kinh tế này cũng được kỳ vọng sẽ vận hành theo cơ chế quản trị đặc thù, vượt trội so với các mô hình hiện có. Đây sẽ là nơi thử nghiệm các chính sách phát triển mới và mô hình quản lý tiên tiến, từ đó có thể nhân rộng ra các khu kinh tế khác trong tương lai.

Một điểm đáng chú ý khác là đề án nhấn mạnh vai trò chủ đạo của khu vực tư nhân trong quá trình đầu tư và phát triển. Với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 18 tỷ USD, tương đương hơn 463.000 tỷ đồng, khu vực tư nhân sẽ đóng vai trò là nguồn lực chính thúc đẩy quá trình hình thành và vận hành khu kinh tế.

Theo kế hoạch, Khu kinh tế tự do Hưng Yên sẽ được triển khai theo ba giai đoạn kéo dài từ năm 2025 đến năm 2050.

Trong giai đoạn đầu đến năm 2030, khu kinh tế dự kiến sẽ tạo thêm khoảng 47.500 tỷ đồng cho ngân sách tỉnh, đồng thời đóng góp khoảng 4.200 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước mỗi năm. Giai đoạn này cũng được kỳ vọng tạo ra hơn 300.000 việc làm.

Đến năm 2040, quy mô và tác động của khu kinh tế sẽ gia tăng mạnh mẽ. Tổng đóng góp cho ngân sách tỉnh dự kiến đạt khoảng 364.000 tỷ đồng, trong khi nguồn thu ngân sách nhà nước có thể đạt khoảng 25.000 tỷ đồng mỗi năm. Số lượng việc làm được tạo ra cũng sẽ tăng lên khoảng 870.000.

Trong giai đoạn hoàn thiện đến năm 2050, khu kinh tế được kỳ vọng trở thành một cực tăng trưởng lớn của khu vực phía Bắc. Tổng đóng góp cho ngân sách tỉnh dự kiến lên tới khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, đồng thời đóng góp khoảng 50.000 tỷ đồng mỗi năm vào ngân sách nhà nước.

Đặc biệt, khu kinh tế có thể tạo ra hơn 1,2 triệu việc làm, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Không chỉ dừng lại ở mục tiêu phát triển kinh tế, Khu kinh tế tự do Hưng Yên còn được kỳ vọng trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu ứng dụng công nghệ của khu vực.

Với định hướng thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, trung tâm nghiên cứu và các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, khu kinh tế này có thể hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quy mô lớn. Đây sẽ là nơi hội tụ của các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao từ nhiều quốc gia.

Bên cạnh đó, khu kinh tế cũng đóng vai trò là cầu nối giữa Việt Nam với các mạng lưới sản xuất và đổi mới sáng tạo toàn cầu. Thông qua các cơ chế chính sách linh hoạt và môi trường kinh doanh thuận lợi, Hưng Yên kỳ vọng có thể thu hút các dòng vốn đầu tư chiến lược trong các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng mới và dịch vụ hiện đại. Với tầm nhìn dài hạn và những cơ chế đột phá, dự án này đang được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế trong nhiều thập niên tới.