Khơi thông điểm nghẽn để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Thủ đô

Tuy nhiên, để hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số, việc tháo gỡ các điểm nghẽn về vốn, logistics, hạ tầng và thủ tục hành chính đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Những giải pháp được Thành phố triển khai cho thấy định hướng xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Gỡ điểm nghẽn để nâng cao năng lực cạnh tranh

Sáu tháng đầu năm 2026, kinh tế Hà Nội tiếp tục duy trì nền tảng tăng trưởng tích cực khi khu vực dịch vụ tăng 8,51%, đóng góp 5,8 điểm phần trăm vào GRDP; công nghiệp và xây dựng tăng 8,18%, tạo động lực mở rộng năng lực sản xuất của Thành phố. Tuy nhiên, phía sau các chỉ số khả quan là nhiều khó khăn mà cộng đồng doanh nghiệp đang phải đối mặt.

Sự phục hồi chậm của các thị trường xuất khẩu truyền thống khiến quy mô đơn hàng giảm, trong khi chi phí logistics và vận tải quốc tế vẫn ở mức cao. Cùng với đó, yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi xanh khiến doanh nghiệp phải tăng đầu tư để đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường.

Theo ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, khó khăn lớn của doanh nghiệp hiện nay là vừa phải duy trì sản xuất, vừa đầu tư đổi mới công nghệ và hoàn thiện các tiêu chuẩn quốc tế trong khi khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế. Ông kiến nghị thành phố nghiên cứu các gói tín dụng linh hoạt hơn theo hướng cho vay dựa trên hợp đồng, đơn hàng và dòng tiền thay vì chỉ dựa vào tài sản bảo đảm; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn về chuyển đổi xanh, sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội cũng cho rằng hoạt động xúc tiến thương mại cần được đổi mới theo hướng gắn với các đơn hàng cụ thể, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trước, trong và sau các hội chợ. Song song với đó là đầu tư hệ thống kho ngoại quan, kho lạnh và kết nối hiệu quả với cảng biển, sân bay nhằm giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Những kiến nghị này cũng phản ánh yêu cầu phải tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh. Trước phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu toàn bộ hệ thống sở, ngành chuyển từ tư duy "quản lý" sang tư duy "phục vụ", lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả điều hành. Các cơ quan chức năng phải trả lời đầy đủ kiến nghị trong thời hạn tối đa 10 ngày, đồng thời khẩn trương rà soát các thủ tục hành chính, hoàn thuế và những vướng mắc phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với triển vọng phát triển của Thủ đô vẫn được duy trì, song các điểm nghẽn về vốn, chi phí, hạ tầng và thủ tục có mối quan hệ chặt chẽ, đòi hỏi giải pháp đồng bộ. Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo thêm cơ chế để Thành phố triển khai các chính sách đặc thù, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào chất lượng thực thi của bộ máy quản lý.

Thực tế, môi trường đầu tư của Hà Nội tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực. Sáu tháng đầu năm, Thành phố có khoảng 19.000 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký gần 397,9 nghìn tỷ đồng; khoảng 7.400 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Những kết quả này cho thấy dư địa phát triển còn lớn nếu các điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực được tháo gỡ kịp thời.

Hà Nội mở rộng dư địa tăng trưởng từ hạ tầng và thị trường

Bên cạnh cải thiện môi trường kinh doanh, Hà Nội đang tập trung đầu tư hạ tầng nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng sản xuất và xuất khẩu. Sáu tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn đạt khoảng 254,5 nghìn tỷ đồng, tăng 14,1% so với cùng kỳ. Thành phố đồng thời đẩy nhanh tiến độ 1.428 dự án giải phóng mặt bằng, trong đó có 27 công trình trọng điểm về giao thông và hạ tầng đô thị, cùng với việc thành lập mới 4 khu công nghiệp và 14 cụm công nghiệp.

Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, mọi điểm nghẽn về đất đai, tín dụng và thủ tục đầu tư sẽ được tập trung tháo gỡ. Thành phố xác định sản xuất là nền tảng, thị trường nội địa là điểm tựa và xuất khẩu là động lực mở rộng tăng trưởng; đồng thời nghiên cứu các chính sách tín dụng và xúc tiến thương mại phù hợp cho sản phẩm OCOP, làng nghề nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ.

Song song với đầu tư hạ tầng, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu được xác định là giải pháp quan trọng để giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), Hà Nội có cơ sở để hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số nếu khai thác hiệu quả 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết, đồng thời mở rộng sang các thị trường còn nhiều dư địa như Nam Mỹ, châu Phi và thị trường Halal. Ông cũng khuyến nghị doanh nghiệp đẩy mạnh "xuất khẩu tại chỗ" thông qua phát triển du lịch và chủ động khai thác thông tin từ hệ thống hơn 60 thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để cập nhật xu hướng thị trường và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động xuất khẩu.

Định hướng mở rộng thị trường gắn liền với yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Sáu tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Hà Nội đạt khoảng 10,585 tỷ USD, tăng 5,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng trưởng 18,8%, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước giảm 3,6%, cho thấy doanh nghiệp nội địa vẫn cần thêm nguồn lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và tận dụng hiệu quả các FTA.

Bên cạnh đó, Hà Nội tiếp tục duy trì sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư khi thu hút khoảng 3,44 tỷ USD vốn FDI trong sáu tháng đầu năm; tổng thu ngân sách đạt khoảng 411 nghìn tỷ đồng, tương đương 63,2% dự toán năm. Đây là nguồn lực quan trọng để Thành phố tiếp tục đầu tư hạ tầng, cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu của Hà Nội không chỉ phụ thuộc vào diễn biến thị trường mà còn gắn với khả năng tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn trong nước. Từ cải cách thủ tục hành chính, phát triển hạ tầng, mở rộng tiếp cận tín dụng đến đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, các giải pháp đang được Thành phố triển khai đều hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu bền vững trong những năm tới.