Khởi nghiệp không chỉ là miễn thuế

Từ cú hích tài chính cho khởi nghiệp

Trong dòng chảy kinh tế hiện đại, khởi nghiệp không còn là một phong trào nhất thời mà đã trở thành xương sống cho chiến lược phát triển quốc gia. Mục tiêu đạt con số 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 không đơn thuần là một chỉ tiêu định lượng, đó là lời khẳng định về khát vọng nâng tầm quy mô nền kinh tế và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Những năm gần đây, Chính phủ đã liên tục tung ra các gói giải pháp về tài chính, điển hình là các chính sách miễn, giảm thuế và phí, tạo nên một luồng sinh khí mới cho cộng đồng kinh doanh.

Theo quan điểm của TS Nguyễn Thị Cẩm Giang, Giảng viên Khoa Tài chính tại Học viện Ngân hàng, việc cho phép miễn thuế trong hai năm đầu kể từ khi phát sinh thu nhập chịu thuế là một quyết sách mang tính nhân văn và thực tiễn cao. Đối với một doanh nghiệp non trẻ, hai năm đầu tiên chính là giai đoạn sinh tồn khắc nghiệt nhất.

Các số liệu thống kê thực tế cho thấy, phần lớn các startup thất bại trong vòng 24 tháng đầu do áp lực dòng tiền và chi phí vận hành quá lớn. Việc được giải phóng khỏi nghĩa vụ thuế trong thời gian này giúp doanh nghiệp có thêm dư địa để đầu tư ngược lại vào chất lượng sản phẩm, hoàn thiện bộ máy và nhận diện thương hiệu. Tuy nhiên, nếu soi xét kỹ hơn vào bức tranh tổng thể, ưu đãi thuế mới chỉ là điều kiện cần chứ chưa phải điều kiện đủ.

Khởi nghiệp thực chất là một cuộc đua đường dài, nơi mà các rào cản về thủ tục hành chính thường xuyên làm nản lòng những người tâm huyết nhất. Luật sư Trần Văn Long, Giám đốc Công ty Luật TNHH Vietlink, nhận định rằng sự hấp dẫn của khởi nghiệp nằm ở sự linh hoạt. Nếu việc gia nhập thị trường dễ dàng nhưng quá trình thay đổi mô hình, tạm ngừng hay rút lui lại là một mê cung pháp lý với chi phí cao và thời gian kéo dài, thì người dân sẽ vẫn e dè với khu vực kinh tế chính thức. Sự minh bạch và nhanh gọn trong quản lý nhà nước chính là chìa khóa để khơi thông nguồn lực còn đang tiềm ẩn trong dân gian.

Không gian cho đổi mới sáng tạo cho khởi nghiệp

Để phong trào khởi nghiệp đi vào chiều sâu, chúng ta cần thay đổi tư duy quản lý từ kiểm soát sang nuôi dưỡng. Một trong những đề xuất đáng chú ý của giới chuyên gia là việc thiết kế chính sách thuế theo vòng đời doanh nghiệp.

Thay vì áp dụng một khung cứng nhắc, các startup trong giai đoạn tăng trưởng sớm cần một cơ chế kê khai và quyết toán đơn giản hóa tối đa. Năng lực quản trị của các doanh nghiệp nhỏ thường rất hạn chế, nếu quy trình hậu kiểm quá phức tạp, họ sẽ dễ dàng rơi vào sai sót pháp lý, dẫn đến những rủi ro không đáng có.

Bên cạnh đó, vấn đề tâm lý đóng vai trò then chốt trong việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh cá thể lên doanh nghiệp. TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, nhấn mạnh rằng niềm tin chính sách là yếu tố sống còn. Nhiều hộ kinh doanh hiện nay vẫn giữ tâm thế lo ngại khi công khai doanh thu vì sợ bị truy thu hoặc soi xét những nghĩa vụ thuế trong quá khứ.

Để giải quyết nút thắt này, nguyên tắc không hồi tố và không truy thu cần được quán triệt một cách nhất quán. Chỉ khi cảm thấy an toàn về mặt pháp lý, người kinh doanh mới sẵn sàng bước ra ánh sáng, chuyên nghiệp hóa hoạt động và đóng góp thực chất cho nền kinh tế.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên kinh tế số, các mô hình kinh doanh mới thường đi trước khung khổ pháp lý hiện hành. Việc xây dựng môi trường thử nghiệm chính sách hay còn gọi là sandbox là nhu cầu cấp thiết.

Đây sẽ là những không gian an toàn để các startup công nghệ thử nghiệm các giải pháp đột phá mà không bị bóp nghẹt bởi những quy định cũ kỹ. Khi chính sách vận động linh hoạt theo hơi thở của thị trường, nó sẽ không còn là gánh nặng mà trở thành bệ phóng cho sự sáng tạo.

Nhìn rộng hơn, hỗ trợ khởi nghiệp phải là một hệ sinh thái đồng bộ bao gồm đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ. Một doanh nghiệp có thuế suất bằng không nhưng thiếu nhân sự chất lượng và công nghệ lạc hậu thì cũng không thể cạnh tranh trong chu kỳ đầu tư mới.

Sự đồng hành của Nhà nước, từ việc tư vấn pháp lý miễn phí đến việc kết nối nguồn vốn và thị trường, sẽ tạo nên một nền tảng vững chắc. Khi tất cả các bánh xe chính sách cùng quay về một hướng, mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp sẽ không còn là con số trên giấy tờ mà là sức mạnh thực chất của một Việt Nam tự cường và thịnh vượng.