Khơi dòng vốn ngoại chất lượng cao vào chuyển đổi xanh và công nghệ

Vị thế mới của nền kinh tế từ những con số kỷ lục

Theo các số liệu mới nhất từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính, tính đến hết tháng 6 tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào nước ta đã chạm mốc 34,65 tỷ USD là một chứng chỉ công nhận cho sự tăng trưởng vượt bậc, ghi nhận mức tăng tới 61% so với cùng kỳ năm trước.

Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư toàn cầu đang có nhiều sự biến động và dịch chuyển phức tạp, việc dòng vốn ngoại tiếp tục tìm đến Việt Nam với quy mô ngày càng lớn đã khẳng định vị thế một điểm đến an toàn, hấp dẫn và giàu tiềm năng của nền kinh tế nội địa.

Sự bứt phá này được thể hiện rõ nét qua cơ cấu của dòng vốn, đặc biệt là nguồn vốn đăng ký cấp mới. Thị trường đã chứng kiến 2.013 dự án mới được cấp phép với tổng số vốn đăng ký đạt tới 17,39 tỷ USD. Mặc dù, số lượng dự án chỉ tăng nhẹ ở mức 1,3% nhưng giá trị dòng vốn lại tăng vọt tới 87,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Điều này minh chứng quy mô trung bình của mỗi dự án đang lớn dần lên, phản ánh xu hướng các tập đoàn đa quốc gia sẵn sàng dốc hầu bao cho những dự án có tầm vóc và tính chiến lược dài hạn hơn. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục duy trì vị thế là thỏi nam châm lớn nhất khi thu hút tới 10,76 tỷ USD vốn cấp mới, chiếm tỷ trọng áp đảo 61,9%.

Sự quan tâm của các nhà đầu tư không dừng lại ở đó khi dòng vốn góp vốn, mua cổ phần cũng tăng trưởng mạnh mẽ, đạt 6,22 tỷ USD thông qua 1.446 lượt giao dịch. Đáng chú ý là dòng tiền đổ vào các hoạt động chuyên môn cùng khoa học công nghệ chiếm tỷ lệ lớn nhất với 2,64 tỷ USD, cho thấy xu hướng đầu tư đang chuyển dịch rất nhanh sang hàm lượng chất xám cao.

Một chỉ số quan trọng khác phản ánh thực chất dòng tiền là số vốn thực hiện trong 6 tháng qua đạt ước tính 13,03 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức giải ngân cao nhất trong vòng năm năm qua đối với giai đoạn nửa đầu năm, với ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đóng vai trò hạt nhân chính khi chiếm hơn 82% tổng lượng vốn thực tế đi vào hoạt động.

Nhìn nhận về những tín hiệu vĩ mô đầy lạc quan này, TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu của VinUni, nhấn mạnh niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường kinh doanh tại Việt Nam đang tiếp tục được củng cố mạnh mẽ. Với một nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn được đảm bảo vững chắc cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật liên tục được nâng cấp, Việt Nam đang ngày càng gia tăng sức hấp dẫn đối với các nguồn vốn ngoại có chất lượng cao.

Đặc biệt, trong bối cảnh dòng vốn lớn trên thế giới đang chủ động tìm kiếm các cơ hội mới nổi thay vì các thị trường truyền thống, các quỹ đầu tư khổng lồ như BlackRock cũng đang tích cực khảo sát và tìm kiếm cơ hội thiết lập dòng vốn tại nước ta.

Hiệu ứng lan tỏa chính sách và bài toán liên kết nội lực

Sự dịch chuyển mạnh mẽ của dòng vốn đầu tư nước ngoài không phải là một kết quả ngẫu nhiên mà là hiệu ứng cộng hưởng từ những định hướng chính sách nhất quán và quyết liệt của Chính phủ. Phân tích về các yếu tố cốt lõi tạo nên làn sóng này, bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng, Cục Thống kê, cho rằng có 3 động lực chính giúp định hình thành công.

Đầu tiên là chiến lược thu hút đầu tư có chọn lọc của Chính phủ, kiên quyết ưu tiên cho các lĩnh vực công nghệ cao và sạch. Trong tổng số hơn 18 tỷ USD đổ vào lĩnh vực chế biến chế tạo, dòng vốn chủ yếu thẩm thấu vào ngành sản xuất linh kiện điện tử và chip bán dẫn, tạo nên một hệ sinh thái sản xuất có giá trị gia tăng lớn.

Động lực thứ hai đến từ sức lan tỏa mạnh mẽ của hoạt động đầu tư công. Việc các bộ ngành, địa phương quyết liệt khơi thông và triển khai các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đã tạo ra một nền tảng vững chắc, giúp các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm khi quyết định bỏ vốn dài hạn vào Việt Nam. Động lực cốt lõi thứ 3 chính là những cam kết và chính sách rõ ràng liên quan đến chuyển đổi xanh, chuyển dịch năng lượng và sản xuất sạch.

Chính sự định hướng này đã đưa năng lượng tái tạo lọt vào nhóm ba ngành thu hút dòng vốn trực tiếp nước ngoài lớn nhất trong nửa đầu năm nay. Những dự án công nghệ, bán dẫn hay linh kiện máy tính có đặc thù giải ngân và triển khai rất nhanh, hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế ngay tức thì cho doanh nghiệp và đóng góp vào tăng trưởng chung cho những tháng cuối năm.

Tuy nhiên, nhìn sâu vào bản chất của cuộc đua thu hút FDI xanh và công nghệ cao, thách thức lớn nhất không còn là việc mang được bao nhiêu tỷ USD về nước, mà là năng lực hấp thụ và mức độ thẩm thấu của dòng vốn đó vào nền kinh tế nội địa.

Để dòng vốn ngoại tạo ra hiệu ứng lan tỏa thực chất, TS. Nguyễn Tú Anh khuyến nghị quốc gia cần tập trung nâng cao năng lực nội tại của chính các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp hỗ trợ. Nếu không có một hệ thống doanh nghiệp phụ trợ đủ mạnh để cung ứng linh kiện, Việt Nam sẽ mãi chỉ đóng vai trò là một công trường lắp ráp với giá trị thặng dư thấp.

Song song đó, việc giải bài toán chất lượng nguồn nhân lực có kỹ năng cao, có khả năng làm chủ công nghệ mới và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu là điều kiện tiên quyết để giữ chân các dòng vốn chất lượng cao ở lại lâu dài, thúc đẩy đất nước tiến nhanh hơn trên con đường phát triển bền vững.