Khởi công tuyến đường sắt 147.000 tỷ đồng, mở không gian phát triển Bắc Bộ

Trục động lực mới cho liên kết vùng

Sáng 12/4, tại Quảng Ninh, lễ khởi công dự án đã được tổ chức với sự tham dự của Lê Minh Hưng cùng nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước và các bộ, ngành.

Theo thiết kế, tuyến đường sắt có chiều dài 120,2 km, đi qua các địa phương gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Tuyến được xây dựng theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ ray 1.435 mm, điện khí hóa toàn tuyến, với tốc độ thiết kế tối đa lên tới 350 km/h; riêng đoạn qua Hà Nội được điều chỉnh còn 120 km/h để phù hợp với điều kiện vận hành đô thị.

Hệ thống nhà ga được bố trí theo hướng kết hợp giữa chức năng giao thông và phát triển đô thị. Điểm đầu là ga Cổ Loa, điểm cuối tại Hạ Long, cùng các ga trung gian gồm Gia Bình, Ninh Xá và Yên Tử. Một depot được đặt tại ga Hạ Long nhằm phục vụ công tác bảo trì và vận hành.

Dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028, tuyến đường sắt sẽ rút ngắn thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh xuống còn khoảng 23 phút, giảm từ 5 đến 7 lần so với hiện nay. Sự thay đổi này không chỉ mang ý nghĩa về giao thông, mà còn góp phần làm mờ ranh giới không gian kinh tế giữa các địa phương trong vùng.

Phát biểu tại lễ khởi công, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh dự án sẽ tạo đột phá về kết cấu hạ tầng, thúc đẩy liên kết vùng và liên vùng, đặc biệt trong khu vực đồng bằng sông Hồng. Tuyến đường hình thành một trục kết nối tốc độ cao, qua đó nâng cao năng lực lan tỏa phát triển, hỗ trợ các địa phương phát huy lợi thế so sánh và hình thành các hành lang kinh tế, chuỗi giá trị liên kết.

Ở góc độ không gian phát triển, dự án được kỳ vọng tạo ra các cực tăng trưởng mới xung quanh khu vực nhà ga. Những khu vực này có thể phát triển theo mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng, thu hút đầu tư vào bất động sản, dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao.

Đặc biệt, với lợi thế về du lịch và kinh tế biển, Quảng Ninh được đánh giá có cơ hội trở thành cực tăng trưởng phía Đông của vùng khi được kết nối trực tiếp với Thủ đô bằng tuyến đường sắt tốc độ cao. Khi thời gian di chuyển chỉ còn tính bằng phút, các hoạt động kinh tế, lao động và du lịch giữa các địa phương sẽ trở nên linh hoạt hơn đáng kể.

Tham vọng làm chủ hệ sinh thái đường sắt

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 147.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 5,6 tỷ USD. Trong đó, chi phí giải phóng mặt bằng khoảng 10.270 tỷ đồng được bố trí từ ngân sách nhà nước, phần còn lại do doanh nghiệp triển khai.

Chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed, thành viên của Vingroup. Việc một doanh nghiệp tư nhân đảm nhận dự án hạ tầng quy mô lớn, đòi hỏi công nghệ cao cho thấy xu hướng xã hội hóa đầu tư đang ngày càng rõ nét.

Về công nghệ, dự án sử dụng hệ thống tàu cao tốc thế hệ mới cùng các giải pháp tín hiệu, điều khiển hiện đại do Siemens Mobility cung cấp. Đây là một trong những đơn vị hàng đầu thế giới trong lĩnh vực công nghệ đường sắt.

Điểm đáng chú ý là quá trình hợp tác không dừng lại ở việc cung cấp thiết bị, mà hướng tới chuyển giao công nghệ theo lộ trình. Trong quá trình vận hành, phía Việt Nam sẽ từng bước tiếp nhận công nghệ, tiến tới tham gia lắp ráp, bảo trì và phát triển hệ sinh thái công nghiệp đường sắt cao tốc trong nước.

Đại diện Siemens Mobility cho biết doanh nghiệp cam kết cung cấp các giải pháp công nghệ hiện đại, an toàn và hiệu quả, đã được kiểm chứng trên thế giới, đồng thời mong muốn hợp tác sâu rộng với phía Việt Nam để hình thành hệ sinh thái tàu cao tốc hoàn chỉnh.

Về phía nhà đầu tư, đại diện Vingroup khẳng định mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc triển khai một dự án cụ thể, mà còn hướng tới xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng sống.

Đáng chú ý, đây là dự án đường sắt thứ hai do VinSpeed triển khai. Trước đó, doanh nghiệp đã động thổ tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ tại TP.HCM vào tháng 12/2025, dự kiến hoàn thành vào năm 2028. Việc triển khai đồng thời nhiều dự án cho thấy tham vọng dài hạn trong việc tham gia phát triển hạ tầng đường sắt tại Việt Nam.

Không chỉ tạo ra một phương thức vận tải mới, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh còn được kỳ vọng mang lại hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tới nhiều lĩnh vực.

Về kinh tế, dự án góp phần tăng cường liên kết vùng, hình thành các hành lang phát triển mới và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc rút ngắn thời gian di chuyển giúp giảm chi phí logistics, thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa và dịch vụ.

Đối với du lịch, kết nối nhanh giữa Hà Nội và Quảng Ninh tạo điều kiện phát triển các sản phẩm du lịch ngắn ngày, du lịch cuối tuần và dịch vụ chất lượng cao. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh ngành du lịch đang chuyển sang nâng cao giá trị thay vì chỉ tăng trưởng về số lượng.

Ở góc độ xã hội, khả năng di chuyển nhanh chóng mở ra cơ hội tái cấu trúc thị trường lao động. Người lao động có thể sinh sống tại một địa phương nhưng làm việc tại địa phương khác, qua đó góp phần phân bổ lại dân cư và giảm áp lực cho các đô thị lớn.

Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng hiện đại cũng góp phần nâng cao chất lượng sống, từ việc đi lại thuận tiện hơn đến khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Tuy nhiên, để đạt được các mục tiêu này, yếu tố tiến độ và công tác giải phóng mặt bằng đóng vai trò then chốt. Các địa phương đã cam kết phối hợp chặt chẽ, tập trung tháo gỡ khó khăn, đảm bảo bàn giao mặt bằng sạch đúng thời hạn để dự án được triển khai liên tục.