Khánh Hòa triển khai đề án phát triển cảng xanh

Đề án triển khai tại 6 khu bến, với các mốc thực hiện đến năm 2027, 2030 và định hướng phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Doanh nghiệp cảng biển được giao vai trò trực tiếp đầu tư, chuyển đổi hạ tầng và đáp ứng các tiêu chí môi trường.

Sáu khu bến phải xây dựng lộ trình xanh hóa

Đề án Chuyển đổi và Phát triển cảng xanh tại Khánh Hòa áp dụng cho 6 khu bến thuộc cụm cảng biển của tỉnh, gồm Bắc Vân Phong, Nam Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Cà Ná và Ninh Chữ.

Đối với các bến cảng đang hoạt động, tỉnh yêu cầu thực hiện chuyển đổi phù hợp với điều kiện khai thác và hạ tầng hiện có. Các bến cảng quy hoạch mới phải tích hợp tiêu chí xanh ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, tránh phát sinh chi phí cải tạo khi đưa công trình vào vận hành.

Việc đánh giá cảng xanh được thực hiện theo Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 02:2022/CHHVN, gồm ba nhóm tiêu chí: Cam kết và sẵn sàng; Hành động và thực hiện; Hiệu lực và hiệu quả. Thang điểm đánh giá tối đa là 5 điểm. Bến cảng phải đạt tối thiểu 3,5 điểm, tương đương 70% tổng điểm, để đáp ứng tiêu chí cảng xanh.

Đề án xác định các mốc triển khai cụ thể. Đến năm 2027, 100% bến cảng đang hoạt động phải hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu nền, tự đánh giá theo bộ tiêu chí cảng xanh và thiết lập đường phát thải cơ sở.

Đến năm 2030, toàn bộ bến cảng đầu tư xây dựng mới phải đáp ứng tiêu chí cảng xanh. Các bến cảng hiện hữu chưa đạt chuẩn phải xây dựng kế hoạch khắc phục theo từng nhóm tiêu chí. Tỉnh cũng đặt mục tiêu hình thành nhóm bến cảng thí điểm đạt chuẩn xanh và phấn đấu có ít nhất 3 bến cảng được đầu tư hệ thống cấp điện bờ (OPS) phục vụ tàu biển neo đậu.

Đây là yêu cầu trực tiếp đối với doanh nghiệp khai thác cảng. Các đơn vị phải chủ động đánh giá hiện trạng, xác định những tiêu chí chưa đạt và bố trí nguồn lực để cải thiện hạ tầng, công nghệ và quy trình vận hành.

Năng lượng xanh và chuyển đổi số là trọng tâm đầu tư

Đề án xác định 6 nhóm giải pháp, tập trung vào nâng cao nhận thức, sử dụng năng lượng xanh, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số, sắp xếp công năng khu bến và phân công trách nhiệm thực hiện.

Trong lĩnh vực năng lượng, tỉnh khuyến khích lắp đặt điện mặt trời áp mái tại kho, bãi và nhà xưởng; từng bước điện hóa phương tiện giao thông nội bộ, thiết bị xếp dỡ. Các cảng được định hướng sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng như đèn LED, biến tần và thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ.

Đáng chú ý, hệ thống cấp điện bờ OPS được đưa vào nhóm hạ tầng cần nghiên cứu đầu tư. Hệ thống này cung cấp điện trực tiếp từ bờ cho tàu trong thời gian neo đậu, giúp tàu giảm sử dụng động cơ phụ và thiết bị phát điện trên tàu. Qua đó, lượng khí thải, khói bụi và tiếng ồn phát sinh tại khu vực cảng được giảm thiểu.

Mục tiêu đến năm 2030 là thí điểm OPS tại ít nhất 3 bến cảng. Việc triển khai hệ thống này đòi hỏi đầu tư đồng bộ nguồn điện, thiết bị cấp điện và hạ tầng kết nối tại cầu cảng.

Chuyển đổi số cũng là một nội dung trọng tâm. Tỉnh định hướng triển khai cảng điện tử, cổng tự động (Auto-Gate), chứng từ điện tử, lệnh giao hàng điện tử (eDO) và thanh toán trực tuyến. Các giải pháp này giúp tự động hóa quy trình kiểm soát phương tiện, xử lý chứng từ và giao nhận hàng hóa.

Đến năm 2027, toàn bộ bến cảng đang hoạt động phải xây dựng cơ sở dữ liệu nền phục vụ đánh giá cảng xanh và thiết lập đường phát thải cơ sở. Tỉnh định hướng hình thành nền tảng dữ liệu cảng xanh dùng chung, kết nối thông tin giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp khai thác cảng.

Đối với môi trường, các doanh nghiệp phải tăng cường kiểm soát bụi, khí thải, tiếng ồn, nước thải và chất thải nguy hại. Đề án cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó sự cố tràn dầu, hóa chất và khí hóa lỏng; khuyến khích tái sử dụng vật liệu, giảm rác thải nhựa dùng một lần.

Cùng với đầu tư công nghệ và hạ tầng, đề án yêu cầu sắp xếp lại công năng một số khu bến theo định hướng quy hoạch. Bến cảng Nha Trang được định hướng chuyển đổi thành cảng hành khách quốc tế chuyên dụng theo hướng xanh. Bến cảng Đầm Môn được sắp xếp lại theo quy hoạch khu bến Bắc Vân Phong; bến phao xăng dầu Mũi Chụt được định hướng di dời khỏi trung tâm đô thị Nha Trang. Bến cảng Ninh Chữ chuyển sang phục vụ du lịch, dịch vụ và hàng hóa địa phương.

Lộ trình này tạo ra nhu cầu đầu tư đối với nhiều lĩnh vực như năng lượng tái tạo, thiết bị cấp điện bờ, điện hóa phương tiện, phần mềm quản lý cảng, hệ thống kiểm soát môi trường và xử lý chất thải. Doanh nghiệp cung cấp thiết bị, công nghệ và dịch vụ kỹ thuật có cơ hội tham gia quá trình nâng cấp hạ tầng cảng biển.

Sở Xây dựng được giao chủ trì theo dõi, đôn đốc và phối hợp xây dựng kế hoạch triển khai hằng năm. Doanh nghiệp cảng biển chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc tự đánh giá, khắc phục các tiêu chí chưa đạt và bố trí nguồn lực đầu tư.

Đến năm 2050, Khánh Hòa hướng tới xây dựng hệ thống cảng biển đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ hệ sinh thái biển. Tiến độ thực hiện mục tiêu này phụ thuộc trực tiếp vào khả năng huy động vốn, đầu tư hạ tầng và mức độ chủ động chuyển đổi của từng doanh nghiệp khai thác cảng.