Hoàn thiện pháp lý khơi thông thị trường nhà ở cho thuê

Bước ngoặt từ định hướng thể chế

Thực tế, phát triển đô thị cho thấy, nhu cầu về chỗ ở của người dân, đặc biệt là nhóm lao động trẻ, công nhân và các đối tượng hưởng chính sách an sinh, ngày càng gia tăng mạnh mẽ. Trước đây, thị trường bất động sản tập trung phần lớn nguồn lực vào phân khúc nhà ở thương mại để bán, khiến cán cân cung - cầu mất cân đối và tạo ra rào cản tài chính lớn đối với người có thu nhập trung bình, thấp.

Để giải quyết triệt để bài toán này, Nghị quyết số 21-NQ/TW đã đưa ra những định hướng mang tính bước ngoặt nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai và nhà ở theo hướng đồng bộ, minh bạch. Đáng chú ý, Nghị quyết khẳng định thời hạn sử dụng đất đối với nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, nhà công vụ thuộc sở hữu Nhà nước là lâu dài. Đồng thời, Nhà nước cam kết áp dụng chính sách ưu đãi trong giao đất, cho thuê đất để khuyến khích khu vực tư nhân tham gia phát triển thị trường nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp.

Đánh giá về quá trình thực thi chính sách, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết, sau 4 năm thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, một số cơ chế còn bất cập khiến nguồn lực đất đai chưa được phát huy đầy đủ hiệu quả. Việc ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai đồng bộ, tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền có nơi ở thông qua việc bố trí quỹ đất và cơ chế ưu đãi phát triển nhà ở cho thuê.

Cụ thể hóa định hướng trên, dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi đã lần đầu tiên bổ sung một chương riêng quy định chi tiết về phát triển nhà ở cho thuê, bao gồm đối tượng thuê, nguồn vốn, quy trình đầu tư, chính sách ưu đãi và cơ chế quản lý giá.

Nhìn nhận về điểm mới này, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) đánh giá cao việc bổ sung chương riêng, khẳng định đây là cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp và thu hút dòng vốn ngoài ngân sách.

Theo Bộ Xây dựng, chiến lược phát triển sẽ chuyển trọng tâm sang phát triển đồng thời cả nhà ở thương mại và nhà ở cho thuê, xác định nhà ở cho thuê là phân khúc chiến lược dài hạn. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo để bảo đảm thị trường minh bạch, doanh nghiệp có lợi nhuận hợp lý, người dân tiếp cận giá thuê phù hợp, đồng thời dùng vốn ngân sách làm mồi lửa để dẫn dắt, khơi thông các dòng vốn tư nhân và quỹ đầu tư dài hạn.

Tăng tốc triển khai dự án thực tế tại các địa phương

Ngay sau khi có các định hướng thể chế rõ ràng, các địa phương trọng điểm đã nhanh chóng bắt tay vào cải tạo, khởi công hàng loạt dự án quy mô lớn nhằm gia tăng nguồn cung cho thị trường. Tại TP. Hà Nội, dự án Khu nhà ở học sinh, sinh viên Pháp Vân - Tứ Hiệp sau thời gian dài bỏ trống đã được chuyển đổi công năng sang nhà ở cho thuê. Trong đó, 2 tòa nhà A2 và A3 dự kiến hoàn thành cải tạo ngay trong năm 2026, riêng tòa A4 được xây mới và sẽ đưa vào sử dụng trong năm 2027.

Bên cạnh đó, TP. Hà Nội cũng khởi công 2 dự án nhà ở cho thuê khác tại phường Việt Hưng và quận Long Biên. Tổng vốn đầu tư của 3 dự án này vượt mốc 34.000 tỷ đồng, dự kiến cung cấp gần 4.400 căn hộ cho người lao động, cán bộ và sinh viên.

Đáng chú ý, tại dự án Long Biên, doanh nghiệp đã chủ động đề xuất triển khai mô hình khu nhà ở hỗn hợp cung cấp khoảng 2.000 căn hộ cho thuê, với cam kết bảo đảm chất lượng kỹ thuật, thẩm mỹ và tiện ích tương đương nhà ở thương mại để bán.

Tương tự, tại TP. Hồ Chí Minh, UBND Thành phố đã phối hợp cùng Becamex khởi công đồng loạt 4 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê với tổng số 6.229 căn hộ, trong đó khoảng 1.000 căn dành riêng cho thuê với giá hợp lý. Doanh nghiệp này cũng đang hoàn thiện thêm 2 dự án chung cư tại Việt Sing và Định Hòa, nâng tổng số căn hộ đang triển khai lên hơn 10.400 căn.

Theo số liệu từ Bộ Xây dựng, tính đến nay cả nước có 205.074 căn nhà ở cho thuê thuộc tài sản công, trong đó đã cho thuê 188.025 căn. Ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, Bộ đã yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát tổng thể nhu cầu, chuẩn bị quỹ đất sạch, đầu tư hạ tầng đồng bộ và khai thác hiệu quả Quỹ nhà ở quốc gia để phát triển các mô hình nhà ở cho thuê phù hợp với thực tiễn.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý không chỉ mở đường cho phân khúc nhà ở cho thuê cất cánh, mà còn tạo ra sự cân bằng cần thiết cho thị trường bất động sản. Khi chính sách đất đai và tín dụng được khơi thông đồng bộ, các nguồn lực tư nhân sẽ trở thành đòn bẩy quan trọng, hiện thực hóa mục tiêu an sinh xã hội và mang lại chốn an cư phù hợp cho đại đa số người dân.