Hiện thực hóa vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước

Tháo gỡ nút thắt thể chế, đổi mới tư duy quản trị

Trong cấu trúc nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, kinh tế nhà nước luôn được xác định là công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng, là lực lượng nòng cốt để dẫn dắt các thành phần kinh tế khác cùng phát triển.

Tuy nhiên, thực tiễn gần 40 năm đổi mới cho thấy, để vai trò chủ đạo không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, cần một sự thay đổi mạnh mẽ về thể chế và phương thức quản trị. Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 29/NQ-CP vào ngày 24/02/2026 chính là lời giải cụ thể, nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng cao hiệu quả và sức mạnh của khu vực kinh tế then chốt này trong bối cảnh mới.

Nghị quyết số 29/NQ-CP đặt ra yêu cầu cấp bách về việc rà soát các văn bản quy phạm pháp luật để kịp thời xử lý các điểm nghẽn về thể chế. Một trong những thay đổi mang tính đột phá là việc phân định rõ ràng các chức năng là chức năng sở hữu, chức năng quản lý kinh tế, chức năng thực hiện nhiệm vụ chính trị và chức năng kinh doanh.

Việc nhập nhằng giữa các vai trò này trong quá khứ thường dẫn đến tình trạng tổ chức kinh tế nhà nước vừa đá bóng vừa thổi còi, làm giảm tính minh bạch và hiệu quả cạnh tranh.

Chương trình hành động của Chính phủ cũng nhấn mạnh việc chuyển dịch từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển và quản trị hiện đại. Điều này có nghĩa là các cơ quan nhà nước sẽ giảm thiểu sự can thiệp trực tiếp vào hoạt động kinh doanh, thay vào đó là tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao tính tự chủ cho các đơn vị. Nguyên tắc quản trị rủi ro và hậu kiểm sẽ được ưu tiên, giúp các tổ chức kinh tế linh hoạt hơn trước biến động thị trường.

Sự tham gia của công nghệ cũng là một điểm nhấn quan trọng. Việc phối hợp với Bộ Công an để khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn lực kinh tế nhà nước giúp chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm tính liên thông và an toàn thông tin.

Đây là nền tảng số hóa giúp Chính phủ giám sát, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn và tài sản công một cách khách quan, từ đó có căn cứ chính xác để hoạch định chính sách và điều tiết nguồn lực quốc gia một cách công bằng, minh bạch.

Trọng dụng nhân tài, bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm

Bất kỳ sự chuyển đổi nào cũng bắt đầu từ yếu tố con người. Chính phủ xác định nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo và chuyên gia, là nhiệm vụ trọng tâm. Các chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài sẽ gắn liền với tiêu chuẩn năng lực và đạo đức nghề nghiệp. Tuy nhiên, một thực trạng đáng quan tâm là tâm lý e ngại sai sót trong quá trình đổi mới thường khiến cán bộ rơi vào tình trạng thận trọng quá mức, làm chậm nhịp độ phát triển.

Để giải quyết vấn đề này, Nghị quyết số 29/NQ-CP yêu cầu xây dựng cơ chế đủ mạnh để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Việc thiết lập quy trình xem xét độc lập, minh bạch để phân biệt rõ giữa sai sót khách quan trong quá trình tìm tòi, sáng tạo với hành vi vi phạm pháp luật, tham nhũng là bước đi cần thiết. Cơ chế này không chỉ tạo niềm tin mà còn truyền cảm hứng cho đội ngũ lãnh đạo tại các đơn vị kinh tế nhà nước quyết liệt hơn trong hành động.

Song song với đó, công tác thanh tra, kiểm tra cũng sẽ được điều chỉnh để tránh chồng chéo, gây ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của doanh nghiệp. Mục tiêu là tạo ra một môi trường thực thi pháp luật nghiêm minh nhưng cũng đầy tính khích lệ đối với những đổi mới sáng tạo đem lại giá trị thực cho quốc gia.

Sự phát triển của kinh tế nhà nước theo tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW và Chương trình hành động của Chính phủ không chỉ nhằm củng cố các đầu tàu kinh tế hiện có, mà còn là sự lan tỏa mô hình tốt, cách làm hay ra toàn xã hội. Khi kinh tế nhà nước thực sự mạnh mẽ và hiệu quả, nó sẽ trở thành điểm tựa vững chắc để kinh tế tư nhân và các thành phần kinh tế khác cùng cất cánh, đóng góp vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ này.

Hành trình hiện thực hóa các quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị đang bước vào giai đoạn hành động quyết liệt. Việc công khai, minh bạch các hành vi nhũng nhiễu và xử lý nghiêm sai phạm trong quản lý tài sản nhà nước sẽ là thước đo cho lòng tin của nhân dân vào sự dẫn dắt của khu vực kinh tế nhà nước trong chu kỳ tăng trưởng mới.