Hàng Việt Nam Chất lượng cao chuyển mình

Đây là nhận định chung của các chuyên gia tại Hội thảo “Hành trình 30 năm Hàng Việt Nam Chất lượng cao – Tự hào và tiếp nối & Triển khai Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – 2026”.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC), năm 2026 đánh dấu cột mốc 30 năm hình thành và phát triển của chương trình HVNCLC do người tiêu dùng bình chọn. Bà cho rằng hành trình này không chỉ để nhìn lại, mà là để xác lập một cách vận hành mới.

Nếu ba thập niên trước là quá trình tích lũy niềm tin thị trường, thì giai đoạn hiện nay là bước chuyển từ “ghi nhận” sang “hành động”. Chuỗi hoạt động của “Năm HVNCLC 2026” được thiết kế theo nhiều lớp, từ truyền thông, kết nối đến xây dựng nền tảng tri thức và dữ liệu cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, theo bà, HVNCLC không phải là một danh hiệu hành chính, mà là kết quả của quá trình khảo sát người tiêu dùng được duy trì liên tục suốt 30 năm. Từ hơn 14.000 lượt doanh nghiệp được người tiêu dùng nêu tên, chương trình đã sàng lọc và công nhận 1.752 doanh nghiệp đạt danh hiệu, qua đó hình thành một “chu trình niềm tin”, trong đó người tiêu dùng – doanh nghiệp – tổ chức cùng tham gia xác lập chuẩn mực thị trường.

Ở góc nhìn tổng thể về hành trình này, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh rằng giá trị cốt lõi không nằm ở những sản phẩm cụ thể, mà chính là niềm tin của người tiêu dùng – một tài sản được hình thành từ những lựa chọn âm thầm nhưng bền bỉ. Theo ông, trong giai đoạn tới, doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc làm ra sản phẩm tốt, mà cần hướng đến việc “làm ra niềm tin”, bởi đây mới là giá trị có thể tồn tại lâu dài, ngay cả khi sản phẩm hay thị trường thay đổi. Để hiện thực hóa hệ sinh thái này, yếu tố công nghệ được xác định là nền tảng.

TS Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh doanh nghiệp phải được đặt vào trung tâm của quá trình đổi mới công nghệ. Theo ông, trong bối cảnh hội nhập, công nghệ không còn là yếu tố bổ trợ mà đã trở thành điều kiện sống còn; các hoạt động nghiên cứu và chuyển giao cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, gắn với thị trường và có địa chỉ ứng dụng cụ thể. “Không dựa vào doanh nghiệp, không nghiên cứu theo đặt hàng của doanh nghiệp, thì khoa học công nghệ khó đi vào cuộc sống,” ông nói. Ông cũng chỉ ra khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, giữa chính sách và thực tiễn vẫn là điểm nghẽn kéo dài, cần được tháo gỡ từ sự thay đổi tư duy của các bên liên quan.

Song song với đó, phát triển bền vững là một trụ cột quan trọng của hệ sinh thái. Bà Nguyễn Cẩm Chi, đại diện MCG Management Consulting, cho biết khảo sát 261 doanh nghiệp cho thấy ESG tại Việt Nam đã chuyển từ giai đoạn “nhận diện” sang “quản trị”, nhưng mức độ trưởng thành còn hạn chế. Chỉ khoảng 16% doanh nghiệp có báo cáo ESG riêng và chưa đến 7% thực hiện phân tích kịch bản biến đổi khí hậu; đặc biệt, ESG vẫn chưa được tích hợp vào vận hành cốt lõi.

Theo bà, trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Nhật Bản, Mỹ ngày càng siết chặt tiêu chuẩn môi trường, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp tối ưu chi phí, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường, nhất là thông qua các mô hình kinh tế tuần hoàn.

Ở phía thị trường, ông Nguyễn Văn Phượng, Trưởng ban Khảo sát người tiêu dùng – cho biết xu hướng tiêu dùng xanh đang ngày càng rõ nét. Kết quả khảo sát năm 2025 cho thấy khoảng 2/3 người tiêu dùng dự kiến tăng sử dụng sản phẩm xanh, 86% sẵn sàng chi thêm 5–10% nếu sản phẩm đáp ứng tiêu chí. Tuy nhiên, khoảng cách giữa nhận thức và hành vi vẫn còn, do rào cản về giá, khả năng tiếp cận và thiếu minh bạch thông tin. Điều này cho thấy tiêu dùng xanh không chỉ là câu chuyện của người mua, mà là bài toán tổng thể từ sản xuất, phân phối đến truyền thông.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, nhiều mô hình cụ thể đã cho thấy cách tham gia vào hệ sinh thái này. Ông Chu Hoàng Vũ, đại diện Công ty CP Văn phòng phẩm Hồng Hà nhấn mạnh vai trò của việc duy trì chất lượng ổn định và khả năng thích ứng với thị trường. Ông Lê Duy Hoàng, nhà sáng lập Fuwa3e chia sẻ hướng phát triển sản phẩm từ phụ phẩm nông nghiệp để tiếp cận thị trường quốc tế, trong khi ông Đỗ Đăng Khoa, Giám đốc Green Is Gold – lựa chọn khai thác tài nguyên bản địa như xơ mướp nhằm xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Liên quan đến thế hệ doanh nghiệp kế cận, ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh vai trò của khởi nghiệp trong hệ sinh thái phát triển. Theo ông, khởi nghiệp không chỉ là hành trình từ con số 0 đến con số 1, mà quan trọng hơn là tạo ra giá trị cho xã hội.

“Khởi nghiệp không thể chỉ dừng ở lợi nhuận, mà phải trả lời được câu hỏi về giá trị xã hội,” ông nói. Một dự án chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được vấn đề của cộng đồng và môi trường. Ông cũng khẳng định: “Con người thế nào thì sản phẩm như thế đó”, dẫn chứng từ câu chuyện doanh nghiệp Việt kiên trì kiểm định chất lượng suốt 24 tháng để thâm nhập thị trường Nhật Bản.

Để thúc đẩy hệ sinh thái này, bà Vũ Kim Anh, Phó Giám đốc Trung tâm BSA giới thiệu triển khai Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – 2026. Theo bà, chương trình được xây dựng theo hướng một hệ sinh thái hoàn chỉnh, kết hợp đào tạo – kết nối – xúc tiến – truyền thông, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp từ giai đoạn ý tưởng đến thị trường. Sau 11 năm, chương trình đã tổ chức 49 diễn đàn, hơn 450 lớp tập huấn với trên 32.000 lượt doanh nghiệp tham gia; thu hút gần 1.800 dự án từ 32 tỉnh, thành phố. Năm 2026, cuộc thi tiếp tục mở rộng với 4 nhóm phát triển gồm Hạt giống, Ươm tạo, Tăng tốc và Dẫn dắt, cùng các hoạt động đào tạo, study tour quốc tế, xúc tiến thương mại và kết nối đầu tư, với tổng giá trị giải thưởng gần 1 tỷ đồng.

Với những định hướng được đặt ra, HVNCLC được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò hạt nhân kết nối doanh nghiệp – công nghệ – thị trường, tạo động lực cho đổi mới, khởi nghiệp và phát triển bền vững trong thời gian tới.