Hà Nội chuyển sang xử lý thực chất điểm nghẽn của doanh nghiệp

Tháo gỡ theo từng điểm nghẽn

124 kiến nghị được chia thành 6 nhóm, gồm thể chế, công nhận và tài sản trí tuệ; vốn cho đổi mới công nghệ; thị trường và “khách hàng đầu tiên”; môi trường thử nghiệm và hạ tầng nghiên cứu; dữ liệu và chuyển đổi số; nhân lực và liên kết viện, trường. Trong đó, nhóm thể chế, công nhận và tài sản trí tuệ có 34 kiến nghị, cho thấy thủ tục, điều kiện thụ hưởng, xác định cơ quan xử lý và quy trình công nhận vẫn là những vấn đề doanh nghiệp cần được tháo gỡ rõ ràng.

Điểm nghẽn hiện nay là các chính sách hỗ trợ chưa được kết nối thành một quy trình rõ ràng cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải tự tìm hiểu, tự xác định chính sách phù hợp và tự ghép các công cụ hỗ trợ theo từng giai đoạn phát triển. Từ cơ chế đến doanh nghiệp, từ công nghệ đến thị trường, từ nguồn lực đến kết quả vẫn thiếu một lộ trình thống nhất.

Với nhóm thể chế, công nhận và tài sản trí tuệ, doanh nghiệp cần được hướng dẫn cụ thể về điều kiện thụ hưởng, hồ sơ, cơ quan tiếp nhận và thời hạn xử lý. Quy trình công nhận sản phẩm, công nghệ mới, đăng ký bảo hộ và định giá tài sản trí tuệ cũng cần được xác định rõ để doanh nghiệp có thể triển khai.

Ở khâu thị trường, doanh nghiệp thiếu điều kiện kiểm chứng sản phẩm công nghệ mới và thiếu khách hàng đầu tiên để đưa sản phẩm vào sử dụng thực tế. Thành phố định hướng đưa các bài toán thực tế vào thử nghiệm, tạo điều kiện để doanh nghiệp kiểm chứng công nghệ, hoàn thiện sản phẩm và mở rộng thị trường.

Hạ tầng nghiên cứu cần được mở rộng khả năng tiếp cận theo hướng dùng chung. Doanh nghiệp đang gặp khó khi tiếp cận phòng thí nghiệm, cơ sở đo lường, kiểm định và các hạ tầng nghiên cứu có chi phí đầu tư lớn. Thành phố dự kiến công khai bản đồ năng lực nghiên cứu, phòng thí nghiệm và hạ tầng dùng chung để doanh nghiệp xác định rõ nơi có thể sử dụng.

Vốn tiếp tục là một điểm nghẽn trong quá trình phát triển công nghệ và mở rộng đầu tư. Doanh nghiệp cần một luồng tiếp cận vốn rõ ràng, từ điều kiện, hồ sơ đến đầu mối xử lý. Thành phố định hướng đưa nguồn lực của Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào các dự án cụ thể để tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ.

Với dữ liệu và chuyển đổi số, trọng tâm tháo gỡ là kết nối dữ liệu và liên thông thủ tục. Doanh nghiệp cần được thực hiện hồ sơ trực tuyến và cung cấp thông tin một lần cho các cơ quan có liên quan, qua đó giảm việc kê khai, nộp lại hồ sơ. Cùng với đó, liên kết giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học cần tập trung vào đào tạo theo nhu cầu, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Chuyển từ trả lời kiến nghị sang dẫn đường

Hà Nội yêu cầu thay đổi ngay cách xử lý kiến nghị. Mỗi phản ánh phải được rà soát để chỉ rõ bước tiếp theo, hồ sơ cần chuẩn bị, nơi nộp, đầu mối tiếp nhận và thời hạn xử lý. Cách làm này nhằm chấm dứt tình trạng doanh nghiệp nhận được văn bản trả lời nhưng vẫn không biết phải làm gì tiếp theo.

Trên cơ sở đó, thành phố yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ trước ngày 30/11/2026 hoàn thành việc thiết kế 6 “luồng chính sách” theo vòng đời doanh nghiệp và công nghệ, gồm nhiệm vụ khoa học và công nghệ; đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển và hạ tầng dùng chung; khởi nghiệp sáng tạo; thử nghiệm có kiểm soát; thương mại hóa và giao dịch công nghệ; tiếp cận vốn và đầu tư.

Mỗi luồng chính sách phải trả lời được những câu hỏi cơ bản của doanh nghiệp: đang ở giai đoạn nào, được hỗ trợ bằng công cụ nào, cơ quan nào hướng dẫn, cần chuẩn bị hồ sơ gì, thời gian xử lý bao lâu và kết quả cần đạt là gì. Khi doanh nghiệp chuyển từ nghiên cứu sang thử nghiệm, từ thử nghiệm sang thương mại hóa hoặc từ thương mại hóa sang gọi vốn, hệ thống hỗ trợ phải tiếp tục dẫn đường thay vì để doanh nghiệp tự tìm chính sách mới.

Thành phố cũng thống nhất mở Cổng kiến nghị trực tuyến kết nối với các cơ quan thuế, hải quan, bảo hiểm và thành lập Tổ liên ngành phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ để xử lý vướng mắc công khai, minh bạch. Mục tiêu là tạo một đầu mối phối hợp thay vì để doanh nghiệp phải đi qua nhiều cơ quan cho cùng một vấn đề.

Thành phố định hướng không lấy số lượng văn bản trả lời hay số chính sách ban hành làm thước đo chính, mà đánh giá bằng sản phẩm, ứng dụng, hợp đồng, doanh thu, việc làm và nguồn vốn xã hội hóa được tạo ra sau quá trình hỗ trợ. Mục tiêu cuối cùng là rút ngắn con đường từ ý tưởng đến sản phẩm, từ sản phẩm đến thị trường và từ công nghệ đến nguồn vốn, qua đó biến chính sách thành công cụ trực tiếp giúp doanh nghiệp phát triển.