Gỡ rào cản thuế, đất đai và tín dụng cho doanh nghiệp

Với quy mô miễn, giảm và giãn thuế dự kiến khoảng 360 nghìn tỷ đồng trong năm 2026, trọng tâm chính sách là giảm chi phí kinh doanh, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tích lũy nguồn lực.

Miễn, giảm thuế tạo dư địa tài chính cho doanh nghiệp

Trong phiên chất vấn Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã làm rõ thực trạng hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp và các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho khu vực kinh tế tư nhân. Số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường tiếp tục tăng, nhưng số đơn vị rút lui vẫn ở mức cao, phản ánh áp lực lớn đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, cả nước có trên 222.000 doanh nghiệp gia nhập thị trường, trong khi khoảng 172.000 doanh nghiệp rút lui. Trong số doanh nghiệp rút lui, 50% tạm dừng kinh doanh, 30% đã hoàn thành thủ tục giải thể và 20% đang làm thủ tục chấm dứt hoạt động.

Đáng chú ý, khoảng 89% doanh nghiệp rút lui không phát sinh doanh thu trong năm 2026. Phần lớn thuộc lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Thực trạng này cho thấy nhiều doanh nghiệp đã gặp khó khăn kéo dài, thiếu nguồn lực duy trì hoạt động và chưa tìm được cơ hội phục hồi.

Dù vậy, số doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn duy trì ở mức cao nhờ cải thiện môi trường đầu tư, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và cắt giảm thủ tục hành chính. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng để doanh nghiệp duy trì hoạt động và phát triển, chính sách hỗ trợ cần tập trung trực tiếp vào những chi phí và rào cản đang ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh.

Một trong những giải pháp trọng tâm là tiếp tục sử dụng chính sách thuế để giảm chi phí và hỗ trợ doanh nghiệp duy trì dòng tiền. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, tổng quy mô các chính sách miễn, giảm và giãn thuế trong năm 2026 ước tính khoảng 360 nghìn tỷ đồng.

Đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, các chính sách được thiết kế theo hướng giảm nghĩa vụ thuế, khuyến khích chuyển đổi mô hình hoạt động. Hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp được miễn thuế trong 3 năm; ngưỡng doanh thu miễn thuế được nâng lên 1 tỷ đồng. Doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng được giảm 30% nghĩa vụ thuế.

Các chính sách này giúp doanh nghiệp giảm chi phí trong giai đoạn đầu hoạt động, dành thêm nguồn lực cho đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất và tuyển dụng lao động. Việc miễn thuế cho hộ kinh doanh chuyển đổi cũng tạo động lực đưa các cơ sở kinh doanh vào khu vực doanh nghiệp chính thức.

Đối với thuế giá trị gia tăng (VAT), Chính phủ đang nghiên cứu khả năng tiếp tục giảm 2%, từ 10% xuống 8%, trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Đây là phương án đang được xem xét, nhằm hỗ trợ sức mua, kích thích tiêu dùng và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Bên cạnh chính sách thuế, cơ quan quản lý tiếp tục kiểm soát giá các yếu tố đầu vào như điện, xăng dầu và nguyên vật liệu. Đây là những khoản chi phí ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm, đặc biệt đối với doanh nghiệp sản xuất và vận tải.

Cải cách thủ tục thuế cũng được đặt ra nhằm giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Việc chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu mã số thuế được đẩy mạnh để xử lý tình trạng doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế.

Theo thông tin tại phiên chất vấn, doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính và làm sạch dữ liệu mã số thuế có thể thực hiện thủ tục rút khỏi thị trường trong 1 ngày. Việc rút ngắn thời gian giải thể giúp giảm chi phí hành chính, xử lý tình trạng doanh nghiệp tồn tại trên hệ thống dù đã ngừng hoạt động thực tế.

Tháo gỡ rào cản đất đai, tín dụng để doanh nghiệp mở rộng sản xuất

Bên cạnh thuế, khả năng tiếp cận đất đai và tín dụng tiếp tục là hai vấn đề lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhiều doanh nghiệp có nhu cầu mở rộng sản xuất nhưng thiếu mặt bằng phù hợp, tài sản bảo đảm và nguồn vốn dài hạn.

Để giải quyết vấn đề này, Chính phủ định hướng đơn giản hóa thủ tục trong bốn lĩnh vực gồm gia nhập thị trường, thuế, đất đai và tín dụng. Các địa phương được yêu cầu dành tối thiểu 20% quỹ đất trong khu, cụm công nghiệp để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chính sách này nhằm tăng khả năng tiếp cận mặt bằng sản xuất, giảm chi phí đầu tư ban đầu và tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng quy mô.

Về tín dụng, yêu cầu đặt ra là cải thiện khả năng tiếp cận vốn, giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực đầu tư máy móc, công nghệ và phát triển thị trường. Đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Một giải pháp khác là gắn phân chia nguồn thu ngân sách địa phương với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cách tiếp cận này tạo động lực để chính quyền địa phương quan tâm hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển sản xuất và tạo việc làm. Nguồn thu ngân sách vì vậy được nuôi dưỡng từ hoạt động kinh tế thực chất thay vì phụ thuộc vào các khoản thu ngắn hạn.

Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp được triển khai trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10%, đồng thời kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% trong năm 2026. Để đạt mục tiêu này, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa cần có điều kiện tích lũy vốn, duy trì sản xuất và mở rộng thị trường.

Quy mô hỗ trợ thuế khoảng 360 nghìn tỷ đồng cùng các giải pháp về đất đai, tín dụng và thủ tục hành chính tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả chính sách phụ thuộc vào khả năng triển khai tại địa phương và mức độ tiếp cận thực tế của doanh nghiệp.

Trọng tâm trong thời gian tới là đưa chính sách hỗ trợ đến đúng đối tượng, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và giảm thực chất chi phí kinh doanh. Đây là điều kiện để doanh nghiệp vượt qua khó khăn, mở rộng đầu tư và đóng góp ổn định hơn cho tăng trưởng kinh tế.