Gỡ “nút thắt” rác thải sinh hoạt bằng cơ chế hỗ trợ toàn diện

Tháo gỡ “điểm nghẽn” trong quản lý rác thải sinh hoạt

Nhằm quản lý chất thải rắn sinh hoạt đồng bộ, hiệu quả và bền vững, tỉnh Ninh Bình đã triển khai Đề án thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt giai đoạn 2026 -2030. Đây được xem là giải pháp quan trọng để khắc phục những tồn tại kéo dài trong công tác xử lý rác thải, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị xanh trong giai đoạn mới.

Thực tế cho thấy, hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh thời gian qua còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Khối lượng rác sinh hoạt phát sinh ngày càng tăng trong khi hệ thống xử lý hiện tại chưa đáp ứng kịp, gây áp lực lớn đối với môi trường và đời sống người dân.

Công tác phân loại, thu gom và vận chuyển rác tại nhiều địa phương chưa được thực hiện đồng bộ; một số nơi triển khai còn mang tính hình thức, hiệu quả chưa cao. Tình trạng quá tải tại các bãi rác, đặc biệt là khu xử lý rác thải tại thung Quèn Khó (phường Trung Sơn), đã tồn tại nhiều năm, phát sinh nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Nước thải từ khu vực bãi rác này từng chảy ra đường nội bộ, gây mùi hôi và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân khu vực lân cận, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức quản lý chất thải rắn sinh hoạt.

Theo Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình, hiện trên địa bàn tỉnh còn hơn 71 tấn rác thải rắn sinh hoạt tồn đọng chưa được xử lý.

Trong đó, tại Công ty Cổ phần Môi trường Thanh Thủy tồn đọng trên 68 tấn; Tại Công ty Cổ phần Môi trường Hà Nam tồn đọng trên 2,4 tấn. Tổng kinh phí cần thiết để xử lý lượng rác tồn đọng này ước tính trên 31,6 tỉ đồng. Ngoài ra, tại bãi chôn lấp A thuộc thung Quèn Khó vẫn còn một lượng lớn rác thải cần tiếp tục xử lý trong thời gian tới.

Những con số này phản ánh áp lực lớn đối với hệ thống xử lý rác hiện nay, đồng thời cho thấy sự cần thiết của việc triển khai đề án quy mô toàn tỉnh nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng tồn đọng kéo dài.

Quy hoạch 1.190 điểm tập kết rác thải

Theo nội dung đề án, toàn tỉnh Ninh Bình sẽ xây dựng 1.190 điểm tập kết chất thải rắn sinh hoạt, gồm: 314 điểm tại khu vực đô thị; 876 điểm tại khu vực nông thôn.

Việc quy hoạch hệ thống điểm tập kết thống nhất giúp tổ chức lại mạng lưới thu gom rác theo hướng khoa học, giảm tình trạng tập kết tự phát và nâng cao hiệu quả vận chuyển đến các cơ sở xử lý tập trung.

Tổng kinh phí dự kiến thực hiện đề án khoảng 119 tỉ đồng, tập trung cho việc hoàn thiện hạ tầng thu gom, tổ chức vận hành và xử lý rác thải theo quy trình khép kín.

Đề án được triển khai nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong mục tiêu xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương - đô thị di sản thiên niên kỷ vào năm 2030, đồng thời phù hợp với định hướng tăng trưởng xanh của địa phương.

Điểm nhấn quan trọng của đề án là từ ngày 1/1/2026, ngân sách tỉnh Ninh Bình sẽ hỗ trợ 100% kinh phí vận chuyển rác từ các điểm tập kết đến khu xử lý và toàn bộ chi phí xử lý chất thải rắn sinh hoạt, rác thải công cộng tại các cơ sở tập trung.

Chính sách hỗ trợ áp dụng đối với: Hộ gia đình, cá nhân sinh sống trên địa bàn tỉnh; UBND các xã, phường đối với rác thải phát sinh tại khu vực công cộng. Theo đó, ngân sách nhà nước sẽ đảm nhận toàn bộ chi phí ở khâu xử lý cuối cùng - phần chi phí lớn nhất trong chuỗi quản lý rác thải. Người dân chỉ cần chi trả chi phí thu gom từ hộ gia đình đến điểm tập kết chung của khu dân cư.

Cơ chế này vừa giảm gánh nặng tài chính cho người dân, vừa duy trì trách nhiệm cộng đồng trong việc bỏ rác đúng nơi, đúng quy định.

Để được hưởng chính sách hỗ trợ, hoạt động xử lý rác thải phải tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định. Rác thải sinh hoạt phải được xử lý tại các cơ sở tập trung bằng các công nghệ phù hợp như: Đốt rác thu hồi năng lượng phát điện; Đốt không thu hồi năng lượng; Xử lý thành mùn hữu cơ; hoặc chôn lấp hợp vệ sinh.

Đặc biệt, khí thải từ lò đốt và nước rỉ rác phải được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trước khi thải ra môi trường nhằm hạn chế tối đa nguy cơ ô nhiễm thứ cấp.

Hướng tới mục tiêu đô thị xanh và phát triển bền vững

Việc triển khai Đề án thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt giai đoạn 2026 - 2030 không chỉ giải quyết vấn đề môi trường trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với sự phát triển của Ninh Bình.

Thông qua cơ chế hỗ trợ tài chính đồng bộ và tổ chức lại hệ thống quản lý rác thải, địa phương kỳ vọng nâng cao chất lượng môi trường sống, kiểm soát ô nhiễm và từng bước xây dựng mô hình đô thị xanh, bền vững.

Đề án cũng góp phần quan trọng trong lộ trình đưa Ninh Bình trở thành đô thị di sản tầm vóc quốc gia và quốc tế vào năm 2030, gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.