Nghị quyết 79: Cuộc cách mạng về vị thế kinh tế Nhà nước

Nhận diện những rào cản nội tại, khẳng định vị thế

Sau 80 năm xây dựng và đặc biệt là gần 40 năm đổi mới, kinh tế Nhà nước đã xác lập được vị thế không thể thay thế trong việc điều tiết nền kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và ổn định các cân đối lớn. Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, Nghị quyết 79-NQ/TW cũng đã chỉ rõ những mảng tối cần sớm khắc phục. Đó là sự chậm chạp trong đổi mới cơ chế, hiệu quả khai thác nguồn lực chưa tương xứng với tiềm năng và năng lực cạnh tranh quốc tế của các doanh nghiệp Nhà nước còn khiêm tốn.

Nguyên nhân của những hạn chế này không chỉ nằm ở vấn đề kỹ thuật mà sâu xa hơn là từ nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của kinh tế Nhà nước trong bối cảnh mới. Thể chế pháp luật thiếu đồng bộ và năng lực quản lý chưa theo kịp tốc độ phát triển đã tạo ra những khoảng trống, dẫn đến tình trạng lãng phí, thất thoát nguồn lực ở một số lĩnh vực. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cuộc cải cách thực chất để kinh tế Nhà nước không chỉ là lá chắn bảo vệ nền kinh tế mà còn phải là động lực tiên phong trong đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu đến năm 2030 mà Nghị quyết đề ra là rất thách thức Việt Nam phải có 50 doanh nghiệp Nhà nước lọt nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và ít nhất 1 đến 3 đại diện nằm trong top 500 thế giới. Đặc biệt, yêu cầu 100% doanh nghiệp Nhà nước thực hiện quản trị hiện đại trên nền tảng số là bước đi sống còn để hòa nhập với chuẩn mực quốc tế. Những con số này không chỉ là chỉ tiêu định lượng mà còn là thước đo cho sự chuyển mình về chất của toàn bộ khu vực kinh tế công.

Đổi mới tư duy quản trị từ sợ sai sang quản trị rủi ro

Theo các chuyên gia, chìa khóa để hiện thực hóa Nghị quyết 79-NQ/TW nằm ở việc xây dựng được các cơ chế, chính sách đặc biệt. GS.TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng khoa học và đào tạo, Đại học Kinh tế quốc dân, nhận định rằng Nghị quyết chính là bệ phóng thể chế mới. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là làm sao chuyển hóa tinh thần cải cách thành các quy định pháp luật đủ mạnh nhưng phải linh hoạt, tránh tình trạng thiết kế chính sách theo hướng quá an toàn, nặng về kiểm soát rủi ro mà làm thui chột động lực phát triển.

Một trong những điểm đột phá nhất là yêu cầu xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Trong môi trường kinh doanh đầy biến động, sai sót khách quan là điều khó tránh khỏi. Do đó, việc thiết lập quy trình xem xét độc lập, minh bạch để phân biệt giữa sai sót khách quan và vi phạm pháp luật là yếu tố then chốt để giải tỏa tâm lý sợ sai của cán bộ quản lý. Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước: chuyển từ việc tập trung kiểm soát sang quản trị rủi ro một cách khoa học.

Ở góc độ thực thi, Luật sư Nguyễn Hồng Chung, Chuyên gia chính sách đầu tư, cho rằng cần tập trung vào các giải pháp nền tảng như thống nhất tiêu chí xác định các lĩnh vực then chốt, chiến lược và rà soát lại danh mục nắm giữ vốn Nhà nước. Việc làm sạch dữ liệu về tài sản, đất đai và xử lý dứt điểm các dự án thua lỗ kéo dài không chỉ giúp khôi phục niềm tin thị trường mà còn giúp phân bổ nguồn lực quốc gia hiệu quả hơn.

Sự ra đời của Nghị quyết số 29/NQ-CP vào ngày 24/02/2026 chính là hành động cụ thể của Chính phủ nhằm đưa Nghị quyết 79 vào thực tiễn. Khi các cơ chế đặc biệt được vận hành trơn tru, kinh tế Nhà nước sẽ thực hiện tốt vai trò dẫn dắt, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển.

Đây chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ và bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.